صادرات خودرو، گره کور صنعت

۱۱ اردیبهشت ۱۴۰۱ صادرات خودرو، گره کور صنعت

 

وقتی صحبت از خودرو داخلی به میان می‌آید ممکن است کلمات و تصاویر مختلفی در ذهن‌مان نقش ببندد، اما احتمالا صادرات آخرین تصور ما از خودرو داخلی باشد درحالی‌که سال‌ها است تولیدات خودروسازان ایرانی در کشورهای دیگر جولان می‌دهند. با وجود انتقادهای فراوان به کیفیت خودروهای داخلی آیا همچنان شرکت‌های خودروسازی داخلی می‌توانند سهمی از بازار کشورهای همسایه داشته باشند؟

وضعیت کیفیت خودروهای داخلی

همیشه سطح کیفی تولیدات کارخانه‌های خودروسازی داخلی مورد انتقاد بوده است اما هر چه آمار تصادفات بالاتر رفت، این انتقادها هم بالا گرفت. تا جایی که از اواخر سال ۱۴۰۰، پلیس خودروسازان را تهدید کرد که در صورت بهبود نیافتن کیفیت تولیدات‌شان، خودروها را شماره‌گذاری نخواهد کرد. همچنین با توجه به آمار بالای تصادفات جاده‌ ای نوروز ۱۴۰۱ نمایندگان مجلس شورای اسلامی هم وارد این کارزار شدند و از شرکت‌های خودروسازی خواستند تا فکری به حال بالا رفتن ایمنی محصولات‌شان بکنند.

به نظر می‌رسد در این شرایط که اتومبیل‌های داخلی به سختی می‌توانند رضایت مشتریان ایرانی را به دست آوردند، رقابت با بازار جهانی کمی سخت به نظر می‌رسد.

موانع صادرات خودرو

گرچه از دهه ۷۰ صادرات خودروهای ایرانی به برخی کشورها از سر گرفته شد اما سرگذشت سفر اتومبیل‌های ایرانی به کشورهای دیگر همیشه با فراز و نشیب‌های زیادی روبه‌رو بوده است.

تحریم‌ها طی سال‌های اخیر، شوک بزرگی به صنعت خودروسازی وارد کرده است. با جدی‌تر شدن تحریم‌های ایران، شرکای خارجی خودروسازی ایران به مرور از کشور خارج شدند و تنها چند کارخانه خودروسازی با دنیایی مشکل و البته حواشی بسیار برای ادامه فعالیت در ایران باقی ماند. پس از آن خروج آمریکا از برجام کار را بدتر کرد و صنعت خودروسازی را که تازه جان گرفته بود از پا درآورد. حالا صنعت خودروسازی داخلی تنها است.

از سوی دیگر نوسانات نرخ ارز و تاثیرش بر بازار خودرو، ممنوعیت واردات خودرو و شیوع ویروس کرونا نیز نمکی دیگر بر زخم خودروسازان داخلی بود تا صنعت خودروسازی را تا مدتی دچار کندی کند.

در این مدت، خصوصا در دو سال شیوع گسترده کرونا، خودروسازی به شدت تحت تاثیر قرار گرفت و نه تنها قیمت تمام شده خودروها را با افزایش چند برابری همراه کرد، بلکه بازار خودروهای کارکرده را هم با اختلاف قیمت نسبت به مدت مشابه سال گذشته مواجه کرده است.

در این میان، برخی مشکلات نسبت به بعضی دیگر در تامین قطعات ارجح هستند تا جایی که برخی مسئولان شرکت‌های خودروسازی بیشترین مشکل را در تهیه قطعه کاتالیست عنوان کرده‌اند، قطعه‌ای که برای سلامت محیط زیست حیاتی است و نبودن آن باعث می‌شود استانداردهای ۸۵ گانه خودرو رعایت نشوند.

آخرین وضعیت صادرات خودرو

اینکه اولین خودروی ایرانی دقیقا چه تاریخی صادر شد چندان مشخص نیست اما بر اساس اسناد و تصاویر به نظر می‌رسد در دهه ۵۰ ایران به امارات ژیان صادر می‌کرده است. اما روند صادرات خودرو با وقوع انقلاب، متوقف شد و دوباره در دوران سازندگی به جریان افتاد.

بر اساس پژوهش‌های اتاق ایران، صادارت خودرو‌های داخلی در سال‌های گذشته مسیر خوبی را طی کرده‌اند.

صادارات خودرو‌های داخلی در سال ۱۳۷۶ چیزی حدود ۱۰ میلیون دلار بوده است که این رقم در سال ۱۳۷۹ تا سال ۱۳۸۹ به حدود ۶۰ میلیون دلار رسیده است. رقم صادرات خودرو در سال ۱۳۸۹ به ۴۸۰ میلیون دلار افزایش یافت و طولی نکشید که روند صادرات خودرو نزولی شد. این وضعیت ادامه داشت به طوری که در سال ۱۳۹۰ این رقم به ۴۱۰ میلیون دلار و در سال ۹۱ به ۳۶۰ میلیون دلار دسید. از سال ۱۳۹۲ و ۱۳۹۳ میزان ۲۰۰ میلیون دلار خودرو صادر شد و این رقم در سال‌های ۹۵ تا ۹۷ بین ۱۰۰ تا ۱۲۰ میلیون دلار در نوسان بود.

به دلیل خروج آمریکا از برجام و وضع تحریم‌های جدید، صادرات خودرو با سنگی بزرگ مواجه شد به طوری که این رقم در سال ۱۴۰۰ به حدود ۷۰ میلیارد دلار رسید و با افتی قابل توجه روبه‌رو شد.

کشورهای مقصد صادرات خودرو

در این دو دهه‌ گذشته چندین کشور، به عنوان مقاصد خودروهای ایرانی شناخته شده‌اند. گرچه به دلیل تحریم‌ها در حال حاضر صادرات به برخی از این کشورها به حالت تعلیق درآمده‌اند.

  • اسپانیا
  • امارات
  • آذربایجان
  • آلمان
  • تایوان
  • ترکیه
  • الجزایر
  • جیبوتی
  • چین
  • ساحل عاج
  • سوریه
  • عراق
  • هنگ کنک

خودروهای صادراتی ایران

در این سال‌ها خودروها مختلفی توسط خودروسازان ایرانی به کشورهای دیگر صادر شد. در میان این خودروها می‌توان به اسامی زیر اشاره کرد:

مزیت خودروهای ایرانی برای صادرات

یکی از مهمترین مزیت خودرو‌های ایرانی قیمت پایین آن نسبت به سایر خودرو‌ها بوده و خودرو‌سازان می‌توانند خودرو‌های ایرانی را به کشور‌های دیگر صادر کنند و با توجه به قیمت اندک بازار بزرگی را در خارج از کشور داشته باشند و بتوانند خودرو‌های داخلی را صادر کنند.

سرنوشت صادرات و واردات خودرو

صادرات خودرو همیشه مورد توافق تمام نهادها و سازمان‌های داخلی کشور بوده است اما حدودا از سال ۱۳۹۶ این روند با مشکلات عدیده‌ای روبه‌رو شده است.

از سوی دیگر واردات خودرو به کشور هم برای مدت طولانی ممنوع بوده است. اما تقریبا از اوایل زمستان ۱۴۰۰ است که موضوع آزادسازی واردات خودرو بار دیگر مورد مناقشه قرار گرفته است. به گفته مسئولان این بار واردات تنها در صورت صادرات امکان‌پذیر خواهد بود.

صادرات و واردات خودرو تقریبا از میانه دهه ۹۰ به کلافی گره خورده تبدیل شده و همچنان گرچه تلاش‌هایی برای گشودن این گره‌ها صورت می‌گیرد اما نتیجه‌ای حاصل نشده است.

فروش آنلاین خودرو

نویسنده: فاطمه امین الرعایا