فهرست مطالب
تصور کنید صبحی از خواب بیدار میشوید، سوار خودروی قدیمیتان میشوید و ناگهان موتور خاموش میشود. هزینه تعمیر؟ بخش زیادی از حقوق یک ماه! این سناریو برای میلیونها مالک خودرو در ایران نه یک کابوس، بلکه واقعیت روزمره شده است. در حالی که تیترها از دو برابر شدن هزینه سرویس دورهای خبر میدهند، واقعیت تلختر است: تورم، نوسانات ارزی و تحریمها، نگهداری خودرو را به چالشی سخت تبدیل کردهاند. بر اساس گزارشهای اخیر، هزینه سرویس خودروهای داخلی مانند کوییک و ساینا افزایش چشمگیری داشته است. اما چرا این اتفاق افتاده و چگونه بر بازار خودرو تاثیر میگذارد؟
جزئیات هزینه سرویس دوره ای خودروها
سرویس دوره ای خودرو، چکآپ حیاتی خودرو، شامل تعویض روغن موتور، فیلترها، بررسی ترمزها، سیستم تعلیق و قطعات مصرفی مانند شمع و تسمه تایم است. برای یک ساینا یا کوییک اقتصادی، هزینه پایه تعویض روغن و فیلترها حالا حدود ۱ میلیون تومان است، که با اجرت تعمیرکار (۳۰۰-۷۰۰ هزار تومان) و قطعات اضافی مانند لنت ترمز (۵۰۰ هزار تا ۱ میلیون تومان)، کمکفنرها (بیش از ۳ میلیون) یا یک دست لاستیک (تا ۱۱ میلیون تومان) به راحتی چند میلیون تومانی میشود.
مقایسه با گذشته شوکهکننده است: سرویس پراید که زمانی ۳۰۰ هزار تومان بود، حالا حدود ۱.۳۵ میلیون تومان آب میخورد و این فقط نوک کوه یخ است؛ هزینه نگهداری سالانه ارزانترین خودروها به ۲۵ میلیون تومان رسیده، که برای بسیاری از خانوادهها معادل چند ماه درآمد است.
حالا حساب کنید که هزینه سرویس دوره ای خودروهای مونتاژی چقدر بیشتر است.
عوامل افزایش هزینه سرویس دوره ای
دلایل ۲ برابر شدن هزینه سرویس دوره ای را نمیتوان به یک عامل محدود کرد، بلکه ترکیبی از مسائل اقتصادی است. تورم فزاینده، که نرخ آن بالای ۴۰ درصد باقی مانده، مستقیما قیمت قطعات یدکی و دستمزد تعمیرکاران را بالا برده. نوسانات ارزی نقش اصلی را بازی میکند. نرخ دلار در بازار آزاد دی ۱۴۰۴ به بیش از ۱۴۰ هزار تومان رسیده (حدود ۱۴۱-۱۴۴ هزار تومان در روزهای اخیر)، و واردات قطعات با ارز تالار دوم انجام میشود که نسبت به سال قبل جهش چشمگیری داشته. تحریمها دسترسی به قطعات اصلی را مسدود کرده و بازار را به سمت اجناس تقلبی سوق داده که کیفیت پایینشان هزینههای بلندمدت را چند برابر میکند. علاوه بر این، کمبود روغن موتور با افزایش ۴۱ درصدی قیمت، و رشد ۱۰-۱۵ درصدی لاستیک داخلی و سیالات، زنجیره تامین را ملتهب کرده است. تحلیلی عمیقتر نشان میدهد که این تورم نگهداری حتی از تورم خرید خودرو پیشی گرفته، چرا که تقاضا برای خدمات تعمیر افزایش یافته و افراد به جای تعویض خودرو، به نگهداری اجباری روی آوردهاند.
با ادامه این روند و تداوم ثبت رکوردهای جدید برای دلار و تورم، هزینه نگهداری از خودروها در آیندهای نهچندان دور میتواند ۲ برابر شود. موضوعی که مسئولان و مدیران فعال در حوزه خودرو و لوازم یدکی نیز به آن اذعان دارند. بهطوری که دبیر واردکنندگان تایر اعلام کرده که قیمت لاستیکهای خارجی میتواند حدود ۴۰ درصد افزایش پیدا کند.
تاثیرات روی بازار خودرو
تاثیرات این موضوع فراتر از جیب مالکان است. بسیاری از رانندگان، بهویژه در طبقات متوسط و پایین، بهاجبار سرویسهای دورهای را نادیده میگیرند، که منجر به خرابیهای ناگهانی، افزایش تصادفات و کاهش ایمنی جادهها میشود. تصور کنید: تعمیر موتور پراید حداقل ۱۰ میلیون تومان هزینه دارد، که معادل یک ماه حقوق است. این وضعیت بازار دستدوم را هم مختل کرده؛ خودروهای فرسوده بدون سرویس مناسب معامله میشوند و چرخهای از ناامنی ایجاد میکنند.
نتیجه گیری
دولت میتواند با کنترل تورم، تسهیل واردات قطعات اصلی و حمایت از تولید داخلی با کیفیت، فشار را کاهش دهد. اعطای مشوقهای مالی و اعتباری به سرویس دوره ای در نمایندگیهای خودروسازان (که گاهی رایگان یا ارزانتر هستند) و آموزش رانندگان برای پیشگیری از خرابی خودرو، میتواند هزینهها را تا حدودی مهار کند. بدون اصلاحات ساختاری، مانند کاهش واسطهها در زنجیره تامین، این روند ادامه مییابد و مالکانی را که بودجه بیشتری دارند به سمت خودروهای مونتاژی گرانتر سوق میدهد و حتی میتواند منجر به پایان مالکیت خودرو برای اقشار ضعیفتر جامعه شود.
در نهایت، دو برابر شدن هزینه سرویس دورهای بیش از یک مسئله فنی است که اگر کنترل نشود، جادههای ایران را پر از خودروهای فرسوده و ناامن خواهد کرد.
نویسنده: میلاد قزللو
