علائم خرابی تسمههای خودرو (تایم، دینام و…)؛ دلایل و روشهای جلوگیری
تسمهها یکی از وسایل انتقال قدرت در خودروها هستند که از قدیم برخی از ادوات دورچین ماشین مثل دینام، کمپرسور کولر، پمپ هیدرولیک، واترپمپ، پروانه و… توسط این وسیله، نیروی خود را از موتور دریافت میکنند. ضمن اینکه تسمه تایم نیز سالهاست که در کنار زنجیر تایم و چرخدنده، در بسیاری از موتورها استفاده میشود. تسمهها به مرور فرسوده شده و نیاز به تعویض پیدا میکنند. یک سری عوامل باعث افزایش سرعت فرسودگی تسمهها میشوند و در مقابل با یک سری از اقدامات پیشگیرانه میتوان به عمر تسمهها اضافه کرد. هر رانندهای بهتر است تا برای داشتن ماشینی سالمتر از دلایل خرابی تسمههای ماشین اطلاع داشته باشد.
انواع تسمه خودرو
در خودروها بهطورکلی از سه نوع تسمه استفاده میشود. حضور تسمهها نیز در خودروها بهنحوی است که میتوان گفت بعید است که راهی به عنوان جایگزین برای این روش انتقال قدرت به عنوان جایگزین معرفی شود.
تسمه ویشکل ساده و دندانهدار
تسمههای ویشکل از قدیمیترین انواع تسمهها هستند که در جلوی موتورهای قدیمیتر برای راهاندازی ادواتی مثل کمپرسور کولر، پمپ هیدرولیک، واترپمپ، دینام، پروانه و… استفاده میشوند. تسمههای ویشکل نیز دارای انواع مختلفی از نظر ساده، دندانهدار، سایز و زاویه تسمه و… هستند؛ اما به طور کلی در دسته تسمههای ویشکل قرار میگیرند. عیب بزرگ این تسمهها، وجود هرزگردی و سُرخوردن آنها از روی پولیهاست اما در مقابل، قیمت پایینتری نسبت به دیگر مدلهای تسمهها دارند.
تسمه تخت شیاردار
تسمههای تخت شیاردار از دهه ۹۰ میلادی در دنیای خودرویی به طور گسترده استفاده شدند. شیارها در امتداد طول تسمهها هستند و به علت قرارگیری در شیارهای روی پولیها، امکان سرخوردن از روی پولی را ندارند. هرزگردها نیز به خاطر تخت بودن تسمهها از نوع پلاستیکی ساخته شدهاند و امکان هدایت تسمه از پشت و روی تسمه نیز ممکن است. به همین خاطر از این تسمهها به صورت مارپیچی برای اتصال تمام ادوات دور موتور با یک تسمه نیز میتوان استفاده کرد. درحالیکه این کار با تسمههای ویشکل به قدری سخت است که کمپانیها از چندین تسمه ویشکل استفاده میکنند؛ اما با یک تسمه تخت شیاردار میتوان این کار را انجام داد. تسمههای تخت شیاردار امروزه به شکل گستردهای در صنعت خودرو استفاده میشود.
تسمه تایم
تسمه تایم از انواع تسمه تخت بوده اما به جای شیارهای طولی دارای دندانههای عرضی است. تسمه تایم به علت ارزانتر بودن نسبت به زنجیرتایم و همچنین امکان تعویض راحتتر، استفاده بسیار زیادی در صنعت خودرو دارد.
مزایا و معایب تسمه در خودرو
تسمهها نیز در مقابل دیگر روشهای انتقال قدرت دارای یک سری مزایا و معایب هستند که باعث استفاده گسترده از آنها در برخی از قسمتهای موتور خودروها شده است و البته در بعضی از بخشها مثل تایم ماشین نیز، برخی از شرکتهای خودروسازی، استفاده از زنجیر را ترجیح میدهند.
مزایای تسمه
استفاده از تسمه مزایای متعددی دارد.
- تسمهها در هنگام انتقال قدرت سروصدای کمتری نسبت به زنجیرها ایجاد میکنند.
- تسمهها سبکتر هستند و در نتیجه در وزن کلی سازه صرفهجویی میشود.
- تسمهها به خاطر وزن کمتر، خیزش کمتری دارند و برای انتقال قدرت در فواصل بلند نیز مناسبترند.
- تسمهها برخلاف زنجیرها نیاز به تعمیر و نگهداری کمتری دارند.
- تسمهها به روانکاری مثل روغنکاری و گریسکاری نیازی ندارند.
- محیط کار تسمهها تمیزتر است و آلودگیهای محیطی کمتری دارند.
- تسمهها ارزانتر هستند و به راحتی قابل نصب و تعویض هستند.
- طراحی سیستم انتقال قدرت با تسمه نسبت به انواع زنجیری کمتر است.
- تسمهها با توجه به کارکردشان میتوانند شکلهای مختلفی نیز داشته باشند.
- به خاطر کشسان بودن تسمهها، در هنگام شروع حرکت، مقداری از ضربه پولی محرک را دریافت و جذب میکند که باعث میشود تا آسیب کمتری به قطعات مرتبط با تسمه وارد شود.
معایب تسمه
اگرچه تسمههای خودرو مزایای متعددی دارند، در عین حال دارای معایبی نیز هستند.
- تسمه هنگام شروع و حین حرکت کمی لغزش دارند که به همین خاطر اتلاف توان در آنها مقداری بیشتر است.
- عمر تسمهها از زنجیر کمتر است و باید در زمان مشخصی آنها را تعویض کرد.
- آسیبپذیری تسمهها از زنجیرها بیشتر است.
- تسمهها توانایی فشار کمتری دارند و برای انتقال قدرتهای زیاد مناسب نیستند.
دلایل خرابی تسمههای ماشین
تسمه یک قطعه مصرفی در خودرو به شمار میآید که با سرآمدن عمرش باید آن را تعویض کرد. اما برخی مواقع با حضور یک سری عوامل دیگر این طول عمر کوتاهتر شده و مجبوریم تا زودتر تسمهها را تعویض کنیم. مهمترین دلایل خرابی تسمههای خودرو این موارد است.
آغشته شدن به روغن
روغن برای برخی از قطعات لاستیکی موجود در ماشین مضر است و حتی شلنگهایی که مخصوصاً برای انتقال روغن است نیز متفاوت از دیگر قطعات لاستیکی هستند. نشتی روغن و ریختن روی تسمه میتواند از طول عمر تسمهها کم کرده و به آنها آسیب برسانند. همچنین با تغییر در ساختار و جنس تسمه باعث تغییر طول تسمهها شده و به همین علت هم منجر به خرابی آنها در حین کارکرد میشود.
ایراد در پولیها و هرزگردها
تسمهها روی پولیها قرار میگیرند تا وظیفه خود را که انتقال نیرو است، انجام دهد. همچنین از یک سری پولی به عنوان هرزگرد نیز همیشه استفاده میشود تا بتوان قرارگیری تسمهها را به بهترین شکل ممکن روی پولیها انجام داد. خرابی هرزگردها مثل خرابشدن بلبرینگ آنها که بسیار شایع است و یا ایراد در پولیها باعث میشود تا لبه و یا کف تسمهها به سرعت آسیب دیده و باعث خرابی تسمه شود.
فرسودگی به مرور زمان
همانطور که گفته شد تسمهها جزو قطعات تعویضی هستند و هرچند که برای تسمههای جلوی موتور نیز طول عمر مشخصی ذکر میشود؛ اما از آنجایی که پاره شدن آنها مثل تسمه تایم، باعث آسیبهای فیزیکی و خرابی موتور ماشین نمیشود، کمتر رانندهای در زمان مقرر اقدام به تعویض آنها میکند. تسمهها نیز به مرور زمان دچار فرسودگی میشود و حتی اگر مشکلی در طول کارکرد پیدا نکنند، اما پوسیدگی به سراغ آنها آمده و بالاخره زمان تعویض آنها فرا میرسد.
موقعیت نادرست پولیها
از مهمترین ایراداتی که در تسمهها پیدا میشود، خرابشدن لبههای آنها و همچنین تاب گرفتن تسمه است. این وضعیت خصوصاً در موتورهایی که هنوز از تسمههای V شکل قدیمی استفاده میکنند، بسیار دیده میشود. همراستا نبودن پولیها و هرزگردها باعث میشود تا تسمه از یک پولی تا پولی بعدی با کمی تاب گرفتن و پیچیدن همراه شود که این وضعیت به سرعت باعث خرابشدن تسمه خواهد شد. در بسیاری از مواقع نیز تسمه در دورها بالای موتور از روی پولی خارج میشود و معمولاً آسیبهای جدی میبیند که مجبور به تعویض آنها هستیم.
تناسب نداشتن تسمه و پولی
تسمههای موتور ماشین دارای یک سری استانداردهاییست که بیانگر نوع تسمه و البته نوع پولیهاست. در زمان تعویض و خرید تسمه جدید باید به این قضیه کاملاً توجه کنیم که تسمه موردنظر از نظر تعداد شیار، سایز محل قرارگیری تسمه روی پولی و… کاملاً با پولی متناسب باشد. استفاده از تسمههای پهنتر و یا باریکتر چه در مورد تسمههای شیاردار و چه تسمههای V شکل باعث آسیبدیدن سریع تسمه شده و مجبور به تعویض آن میشویم.
ساییدگی به جسم خارجی
چه در موتورهایی که دارای تسمههای شیاردار هستند و چه موتورهای قدیمی که از تسمههای ویشکل استفاده میکنند، حضور یک جسم خارجی خصوصاً قابهای پلاستیکی اطراف موتور باعث ساییدگی و آسیبدیدن تسمه میشود. تماس تسمه با این قابها و یا هر جسم خارجی حتی اگر باعث پارگی تسمهها از بغل نشود، منجر به سوختن و خشکشدن تسمه خواهد شد که نتیجه آن به صدا افتادن تسمه و کاهش سریع طول عمر آن هست.
سفت نبودن یا سفتی بیش از حد تسمه
شلی و سفتی تسمه یک استاندارد مشخص دارد که اگر تسمه را بیش از اندازه سفت بگیریم، باعث آسیبدیدن بلبرینگها و خود تسمه میشود و اگر بیش از اندازه شل بگیریم، تسمه روی بلبرینگ و هرزگرد دچار هرزگردی و اصطلاحاً بکسوات شده و علاوه بر جیغکشیدن، تسمه نیز میسوزد.
نشانههای خرابی تسمههای خودرو
تسمهها را باید به صورت چشمی معاینه و بازدید کرد تا در صورتی که نشانههایی از خرابی و فرسودگی دارند، سریعا تعویض و جایگزین شوند.
- تاب گرفتن تسمه از نشانههای خرابشدن این قطعه است. تسمهای که تابیده شده بعد از مدتی از روی پولی و هرزگرد به بیرون خواهد لغزید.
- سوختن روی تسمه و صیقلیشدن پشت آن به این معنی است که تسمه کارای خود را از دست داده و انعطاف سابق را ندارد. این تسمه به مرور ترک خورده و پاره خواهد شد.
- ترکهای روی تسمه ناشی از فرسودگی تسمه است. تسمهای که ترک خورده بعد از مدتی پاره میشود.
- صدای جیغ از تسمه میتواند به خاطر سفت نبودن تسمه باشد. اما در بعضی مواقع نیز صدای جیغ تسمه به خاطر این است که تسمه خاصیت خود را از دست داده است.
- ترک بین دندانههای تسمه نیز نشانهای از فرسودگی تسمه است. تسمههای دندانهدار را نباید به جهت مخالف خم کرد. این کار باعث ترک خوردن تسمه از بین دندانهها خواهد شد. این قضیه در مورد تسمههای ویشکل دندهای نیز صادق است.
- جداشدن لبههای تسمه از بغل که در اصطلاح عامیانه به آن ریش شدن تسمه میگویند، یعنی آغاز نابودشدن تسمه. به مرور از کنارههای تسمه جدا میشود تا اینکه تسمه پاره شود. این وضعیت در تسمههای تخت شیاردار بیشتر دیده میشود.
- گاهی مواقع از پشت و یا داخل تسمه، لایههایی جدا میشود که به دلیل فرسودگی تسمه است. توصیه میشود در این حالت تا قبل از پاره شدن تسمه، آن را تعویض کنیم.
راههای جلوگیری از خرابی تسمه خودرو
همانطور که میدانیم و گفته شد، از هرزگردها برای هدایت صحیح و دقیق تسمهها استفاده میشود. هرزگردها قبل خرابشدن و قفلشدن به صدا میافتند. پس با شنیدن صدای غیرمتعارف از سمت هرزگردها باید سریعاً هرزگردی را که خراب شده است را پیدا کرده و آن را تعویض کنیم.
- از تسمههای استاندارد و باکیفیت استفاده کنیم. تسمههای خوب و تسمههای بیکیفیت حتی از نظر ظاهری نیز کاملاً خود را نشان میدهند.
- از تسمه متناسب با پولیها استفاده کنیم. وقتی تسمه با پولی تناسب ندارد، کار انتقال نیرو با آسیبدیدن تسمه همراه است و به سرعت از عمر آن میکاهد.
- از حضور موارد محیطی مثل اجسام خارجی و یا روغن، اسید و روغن ترمز که به ساختار تسمه آسیب میزنند جلوگیری کنیم.
- هرچند وقت یکبار با بازدید چشمی سعی کنیم ظاهر تسمهها را بررسی کنیم. در صورت شروع پارگی در لبههای تسمه و یا پشت آن و یا به صدای افتادن تسمه، سریعاً آن را تا قبل از اینکه پاره شود، تعویض کنیم. در بسیاری از مواقع، پاره شدن یک تسمه باعث آسیبدیدن و یا جداشدن دیگر تسمهها نیز میشود.
- در مورد تسمههای مهمی مثل تسمه تایم، حتماً قبل از رسیدن موعد تعویض آن، تسمه را تعویض کنیم. در زمورد تسمه تایم باید در زمان تعویض تسمه تایم، هرزگردهای آن را نیز تعویض کنیم. چرا که این هرزگردها نیز دارای عمر مشخصی هستند و بهتر است تا با تعویض تسمه، آنها نیز تعویض شوند.
- شل بودن و سفتبودن تسمه را جدی بگیریم. تسمه اگر زیادی سفت باشد هم به بلبرینگ و پولیها آسیب وارد میکند و هم به مرور خود تسمه نیز خراب میشود. شل بودن تسمه نیز باعث عدم انتقال قدرت به طور کامل و صحیح میشود و از طرفی با بکسوات و هرزگردی تسمه روی پولی، منجر به سوختن تسمه خواهد شد.
مقدار سفت کردن تسمه
یکی از مهمترین دلایل خرابشدن تسمهها خصوصاً در موتورهایی که دارای تسمههای ویشکل هستند، سفت کردن بیش از حد و یا شل بودن آنهاست. به همین خطر روشها و استانداردهای مختلفی برای سفت کردن تسمه به اندازه استاندارد آن وجود دارد.
- در روش اول میتوان گفت که مقدار سفت کردن تسمه باید به اندازهای باشد که اگر وسط تسمه را با انگشت به پایین یا بالا فشار دادیم، مقدار بازی تسمه بین یک تا دو سانتیمتر باشد. این مقدار میتواند بسته به جنس و کیفیت تسمه و البته طول آن، کمی بیشتر یا کمتر نیز شود.
- روش دوم برای تنظیم تسمه مثل روش اول است. با این تفاوت که مقدار سفتشدن را بر اساس درجه تنظیم کنیم. یعنی تسمهای که سفت شده است باید با فشار به آن، نهایتاً در حدود 5 تا 10 درجه خیز پیدا کند. منظور از خیز، بالا یا پایین رفتن آن هست.
- در روش سوم برای سفت کردن تسمههایی که امکان تنظیم دستی دارند، به این صورت است که تسمه را تا حدی که در جای خود کاملاً پایدار بایستد سفت کنیم. سپس موتور ماشین را استارت زده و روشن کرده و از وسایلی مثل کولر یا پمپ هیدرولیک استفاده کنیم. اگر تسمه شروع به جیغکشیدن کرد، موتور را خاموش کرده و کمی تسمه را سفتتر کنیم. این کار را تا جایی ادامه دهیم که صدای جیغ از تسمه بلند نشود.
- در موتورهایی که اصطلاحاً تسمه سفتکن اتوماتیک دارند، مقدار سفتشدن تسمه به طور خودکار تنظیم میشود. چرا که تسمه سفتکنهای اتوماتیک دارای یک فنر هستند که تسمه را در هر حالتی به صورت سفت و محکم نگاه میدارند.
جمعبندی
تسمه در خودروهای امروزی به یکی از قطعات جداییناپذیر موتورها تبدیل شده است. از تسمه تایم تا تسمههایی که برای راهاندازی دورچین موتور استفاده میشود. تسمه نیز دارای یک طول عمر مشخص است؛ اما اکثر مواقع این قطعه را تا پاره شدن و یا نزدیک به مرز نابودی آنها استفاده میکنیم. خرابشدن تسمه به دلایلی مثل آغشته شدن به روغن ایراد در پولیها و هرزگردها، فرسودگی به مرور زمان، موقعیت نادرست پولیها، تناسب نداشتن تسمه و پولی، ساییدگی به جسم خارجی، سفت نبودن و یا سفتی بیش از حد تسمه و… رخ میدهد و با نشانههایی مثل جداشدن قسمتهایی از تسمه، تاب گرفتن آن، اثرات داغی و یا ترکخوردگی روی تسمه، به صدا افتادن تسمه و… خود را نشان میدهد. توصیه میشود تا حتماً قبل از پاره شدن تسمه که میتواند آسیبهایی به برخی از قطعات موتور و یا خود موتور نیز وارد کند، تسمه معیوب را تعویض کنیم.
سوالات متداول
- اصلیترین عوامل خرابی تسمههای خودرو چیست؟
فرسودگی به مرور زمان، تناسب نداشتن تسمه با پولیها، خرابی هرزگردها و پولیها، عوامل خارجی مثل روغن و اسید و….، تنظیم نبودن تسمه از نظر سفتی و شلی و… از مهمترین دلایل خرابی تسمهها هستند. - علت جیغکشیدن و صدای تسمه چیست؟
خشکی تسمه به مرور زمان و همچنین تنظیم نبودن و شل بودن تسمه باعث ایجاد صدا و جیغکشیدن تسمه میشود.
فروش خودرو
قیمت روز خودرو
تخمین قیمت
خرید خودرو
کسب درآمد از خودرو۴۵
مشخصات شما
برای ثبت نظر مشخصات خود را وارد کنید