قوانین ثبت‌نام واردات خودرو افراد مقیم خارج از کشور (صفر و کارکرده)

در سال‌های اخیر، واردات خودرو به یکی از پرچالش‌ترین موضوعات حوزه حمل‌ونقل و سیاست‌گذاری صنعتی تبدیل شده است؛ موضوعی که برای ایرانیان مقیم خارج از کشور همواره با ابهام‌های حقوقی و اجرایی همراه بوده است. با تصویب و ابلاغ دستورالعمل جدید، بخشی از این ابهام‌ها برطرف شده و چارچوب مشخصی برای واردات خودرو توسط ایرانیان خارج از کشور تعیین شده است؛ چارچوبی که بر اساس قانون حمایت از ایرانیان خارج از کشور مصوب ۱۴۰۴ و مصوبه شماره ۱۵۸۷۱۰ هیئت وزیران مورخ ۱۹ آذر ۱۴۰۴ تنظیم شده و از سوی وزارت امور خارجه و وزارت صنعت، معدن و تجارت به مرحله اجرا رسیده است.

 بر اساس این دستورالعمل‌ها، ایرانیانی که مشمول تعریف ماده (۱) قانون حمایت از ایرانیان خارج از کشور مصوب ۱۴۰۴ هستند و شرایط اقامتی آن‌ها از سوی نمایندگی‌های جمهوری اسلامی ایران در خارج از کشور تأیید می‌شود، می‌توانند برای واردات یک دستگاه خودروی سواری اقدام کنند.

نکته‌ای که این طرح را به‌طور جدی از دوره‌های قبلی متمایز می‌کند، پذیرش اقامت حتی یک‌روزه در خارج از کشور پس از تاریخ ۲۱ خرداد ۱۴۰۴ است

با توجه به تعدد بخش‌نامه‌ها، آیین‌نامه‌ها و اصلاحیه‌هایی که از ابتدای سال تاکنون ابلاغ شده‌اند، آگاهی دقیق از جزئیات این قانون برای متقاضیان واردات خودرو ضروری است. در این مطلب، قوانین واردات خودرو برای ایرانیان خارج از کشور بر اساس آخرین دستورالعمل‌های رسمی، مصوبات هیئت وزیران و اعلام نظر مدیران مسئول در وزارت صمت و وزارت امور خارجه بررسی می‌شود تا مسیر تصمیم‌گیری و اقدام، شفاف و قابل اتکا ترسیم شود.

شرایط ثبت نام واردات خودرو برای افراد مقیم خارج

ثبت‌نام واردات خودرو برای ایرانیان مقیم خارج از کشور، یک فرایند آزاد و بدون قاعده نیست و دقیقاً بر اساس ضوابطی انجام می‌شود که در مصوبه شماره ۱۵۸۷۱۰ هیئت وزیران مورخ ۱۹ آذر ۱۴۰۴ و ابلاغیه‌های وزارت امور خارجه و وزارت صمت آمده است. نقطه شروع این فرایند، احراز «اقامت معتبر» است؛ اقامتی که باید از سوی نمایندگی جمهوری اسلامی ایران در کشور محل سکونت تأیید شود.

بر اساس این دستورالعمل، متقاضی باید تابعیت ایرانی داشته باشد، حداقل ۱۸ سال سن را تمام کرده باشد و آغاز اقامت او در خارج از کشور به تشخیص وزارت امور خارجه، بعد از ۲۱ خرداد ۱۴۰۴ باشد. نکته مهم اینکه طبق اعلام رسمی مدیرکل دفتر صنایع خودرو وزارت صمت، حتی اقامت یک‌روزه هم برای مشمول شدن این قانون کفایت می‌کند؛ به شرط آنکه این اقامت در سامانه میخک ثبت و تأیید شده باشد.

واردات خودرو با کارت اقامت ایرانیان مقیم خارج

واردات خودرو با کارت اقامت، هسته اصلی این طرح را تشکیل می‌دهد. طبق تبصره (۱) ماده (۲) آیین‌نامه واردات خودرو ابلاغی تیرماه ۱۴۰۴، هر ایرانی مقیم خارج از کشور که دارای کارت اقامت معتبر باشد، مجاز است در سال ۱۴۰۴ فقط یک دستگاه خودرو سواری شخصی را بدون انتقال ارز وارد کشور کند.

در این مرحله، یک شرط کلیدی وجود دارد: خودروی وارداتی باید حداکثر تا ۱۲ آذر ۱۴۰۴ خریداری شده و مالکیت آن به نام شخص واردکننده ثبت شده باشد. به بیان دیگر، امکان خرید خودرو پس از این تاریخ و واردات آن ذیل این مصوبه وجود ندارد. همچنین خودرو می‌تواند نو یا کارکرده باشد، اما سن آن نباید از پنج سال بیشتر باشد.

فرایند عملی واردات به این شکل پیش می‌رود:

• ثبت اطلاعات اقامتی در سامانه میخک و دریافت کد رهگیری
• ثبت سفارش در سامانه جامع تجارت بر اساس کد رهگیری میخک
• انجام تشریفات حمل، بیمه و ترخیص از گمرکات مجاز

تمام این مراحل تحت نظارت وزارت صمت، گمرک جمهوری اسلامی ایران و نمایندگی‌های کنسولی انجام می‌شود و هرگونه مغایرت در اطلاعات، باعث توقف یا رد درخواست خواهد شد.

مدارک مورد نیاز واردات خودرو برای دارندگان اقامت خارج

برای واردات خودرو، صرف داشتن اقامت کافی نیست و متقاضی باید مدارک مشخصی را ارائه دهد. این مدارک بر اساس رویه اجرایی سامانه میخک و ضوابط اعلامی وزارت امور خارجه تعیین شده‌اند و بدون آن‌ها ثبت سفارش امکان‌پذیر نیست.

مدارک اصلی مورد نیاز عبارت‌اند از:

• گذرنامه معتبر ایرانی با حداقل شش ماه اعتبار
• تصویر شناسنامه و کارت ملی
• مدارک اقامتی معتبر (کارت اقامت یا ویزای معتبر)
• مدارک مالکیت خودرو (سند یا فاکتور خرید)
• اسناد مربوط به تأمین ارز از حساب‌های خارج از کشور
• اطلاعات محل اقامت و شماره تماس معتبر

تمام این مدارک باید در سامانه میخک بارگذاری شود و پس از بررسی، توسط سفارت یا کنسولگری ایران تأیید گردد. در برخی موارد، برای احراز هویت نهایی، مراجعه حضوری به نمایندگی کنسولی نیز الزامی است.

آیین نامه واردات خودرو ایرانیان خارج از کشور

مبنای حقوقی واردات خودرو برای ایرانیان مقیم خارج، مجموعه‌ای از قوانین و آیین‌نامه‌هاست که مهم‌ترین آن‌ها قانون حمایت از ایرانیان خارج از کشور مصوب ۱۴۰۴ و آیین‌نامه واردات خودرو اصلاحی خرداد و تیر ۱۴۰۴ است. این آیین‌نامه‌ها به‌صراحت تأکید می‌کنند که واردات خودرو برای این گروه، خارج از سهمیه واردات تجاری انجام می‌شود، اما همچنان تابع مقررات فنی، زیست‌محیطی و گمرکی کشور است.

طبق متن آیین‌نامه، واردات این خودروها:

• صرفاً به‌صورت غیرتجاری و شخصی انجام می‌شود
• مشمول مقررات بدون انتقال ارز است
• تحت نظارت کامل وزارت صمت و گمرک قرار دارد
• از نظر استاندارد، مشمول ضوابط سازمان ملی استاندارد و سازمان حفاظت محیط زیست است
• خودرو حداقل باید دارای استاندارد یورو۵ باشد
• واردکننده خودرو باید ایرانی‌الاصل باشد
• هر کد ملی فقط ۱ خودرو می‌تواند وارد کند

همچنین در متن آیین‌نامه تأکید شده که هرگونه تغییر در شرایط، صرفاً از طریق مصوبه هیئت وزیران معتبر خواهد بود و بخش‌نامه‌های اجرایی نباید مغایر با متن مصوبه اصلی باشند.

پس از احراز اقامت، ثبت درخواست از طریق سامانه میخک انجام می‌شود و تنها در صورتی امکان ادامه مسیر وجود دارد که اطلاعات اقامتی و هویتی متقاضی به تأیید نمایندگی کنسولی برسد. در ادامه، ثبت سفارش خودرو صرفاً از محل رویه بدون انتقال ارز و بر اساس بند (۹) ماده (۳۸) آیین‌نامه اجرایی قانون مقررات صادرات و واردات انجام می‌شود و امکان استفاده از ارز دولتی یا نیمایی برای این گروه وجود ندارد.

تعرفه گمرک واردات خودرو ایرانیان مقیم خارج

تعرفه گمرکی، یکی از مهم‌ترین عوامل تعیین‌کننده قیمت نهایی خودروهای وارداتی است. هیئت وزیران در مصوبه مورخ ۱۹ آذر ۱۴۰۴، تعرفه واردات خودرو برای ایرانیان مقیم خارج را بر اساس نوع پیشرانه مشخص کرده است. این تعرفه‌ها به‌صورت درصدی از ارزش خودرو محاسبه می‌شوند.

همان‌طور که مشخص است، سیاست‌گذار با تعرفه‌های پایین‌تر برای خودروهای برقی و هیبریدی، به‌دنبال هدایت واردات به سمت خودروهای کم‌مصرف و پاک بوده است.

کدام خودروها مجوز ورود به کشور را دارند؟

بر اساس مقررات اعلام‌شده، برای خودروهای وارداتی محدودیت‌های مشخصی در نظر گرفته شده تا بازار کنترل شود و از ورود خودروهای نامتعارف جلوگیری شود. مهم‌ترین شرایط خودروهای مجاز به واردات عبارت‌اند از:

• عمر خودرو: خودروهای کارکرده باید حداکثر ۵ سال از سال ساخت آن‌ها گذشته باشد.
  
• حجم موتور: سقف حجم موتور خودروهای بنزینی ۲۵۰۰ سی‌سی است و واردات خودرو با حجم بالاتر ممنوع است.
• اولویت با خودروهای پاک: طبق آیین‌نامه، اولویت واردات با خودروهای برقی و هیبریدی است.
• استانداردهای الزامی: خودرو باید مجوزهای سازمان ملی استاندارد و سازمان حفاظت محیط زیست را دریافت کند.
• محدودیت‌های ساخت: واردات خودروهای راست‌فرمان و برندهای آمریکایی ممنوع است.

این شرایط به‌صورت هم‌زمان اعمال می‌شوند و عدم رعایت هرکدام از آن‌ها، منجر به رد درخواست ثبت سفارش خواهد شد. در نظر داشته باشید یکی از مهم‌ترین ریسک‌های این روش از واردات خودرو مسئله گارانتی ماشین است. به این صورت که خودروهای کارکرده و صفر وارداتی ذیل این روش، مشمول هیچگونه گارانتی نمی‌شوند.

آیا امکان واگذاری خودروهای وارداتی ایرانیان مقیم خارج وجود دارد؟

در مردادماه ۱۴۰۴، هیئت وزیران اصلاحیه مهمی را در آیین‌نامه واردات خودرو ابلاغ کرد که تأثیر مستقیمی بر امکان واگذاری خودروهای وارداتی داشت. در نسخه قبلی آیین‌نامه، بند (۴) ماده (۴) تصریح می‌کرد که خودروهای واردشده توسط سرمایه‌گذاران، تا پنج سال امکان نقل‌وانتقال ندارند.

اما در اصلاحیه جدید ابلاغی در تاریخ ۲۸ مردادماه ۱۴۰۴، این بند به‌طور کامل حذف شد. با حذف این محدودیت، خودروهایی که توسط ایرانیان مقیم خارج از کشور وارد می‌شوند، پس از ورود به کشور، مشمول ممنوعیت زمانی برای خریدوفروش نیستند.

به این ترتیب، بر اساس آیین‌نامه اصلاحی:

• واگذاری و فروش خودروهای وارداتی مجاز است
• محدودیت پنج‌ساله نقل‌وانتقال حذف شده است
• مالک خودرو می‌تواند پس از ترخیص، نسبت به فروش یا انتقال آن اقدام کند

این تغییر، یکی از مهم‌ترین نقاط عطف قانون واردات خودرو برای ایرانیان خارج از کشور به شمار می‌رود و نقش قابل‌توجهی در شکل‌گیری بازار این خودروها در داخل کشور خواهد داشت.

نویسنده: بهاره سامانی پور

سوالات متداول

• آیا هر ایرانی مقیم خارج می‌تواند خودرو وارد کند؟
  خیر؛ فقط افرادی که مشمول تعریف ماده (۱) قانون حمایت از ایرانیان خارج از کشور باشند و اقامت آن‌ها در سامانه میخک تأیید شده باشد، امکان ثبت‌نام دارند.
• امکان واردات چه خودروهایی وجود ندارد؟
  واردات خودروهای راست‌فرمان، برندهای آمریکایی و خودروهایی با سال ساخت قبل از ۲۰۲۰ (بیش از ۵ سال سن) مجاز نیست.
• سقف قیمت خودروهای وارداتی ایرانیان مقیم خارج چقدر است؟
  در آیین‌نامه و مصوبات ابلاغی، سقف مشخصی برای قیمت خودرو تعیین نشده است.
• آیا واردات خودرو برای ایرانیان مقیم خارج مشمول انتقال ارز می‌شود؟
  خیر؛ این واردات صرفاً از محل رویه بدون انتقال ارز و مطابق بند (۹) ماده (۳۸) آیین‌نامه اجرایی قانون مقررات صادرات و واردات انجام می‌شود.
• آیا امکان فروش خودرو وارداتی پس از ترخیص وجود دارد؟
  بله؛ طبق اصلاحیه مرداد ۱۴۰۴، محدودیت پنج‌ساله نقل‌وانتقال حذف شده و فروش خودرو پس از ترخیص بلامانع است.