علائم خرابی اویل پمپ خودرو؛ دلایل، نحوه تشخیص و تعمیر

اگر به فاصله بسیار کم قطعات فلزی موتور نگاه کنیم، می‌توانیم به‌راحتی اهمیت بسیار زیاد روغن‌کاری را دریابیم. بدون روغن، سایش شدیدی بین قطعات فلزی موتور رخ می‌دهد و موتور ماشین به‌سرعت قفل خواهد کرد. روغن موتور باید با فشار زیادی به تمام قطعات فلزی برسد تا روانکاری درست و صحیحی انجام شود. این کار توسط اویل پمپ صورت می‌گیرد و سلامت و دقت کارکرد این قطعه به طور مستقیم با کارکرد و طول عمر موتور ماشین ارتباط دارد. خرابی اویل پمپ با یک سری نشانه‌ها و علائم همراه می‌شود که از روی آنها می‌توان به وجود عیب‌و ایراد و خرابی اویل پمپ پی برد.

اویل پمپ چیست و چه وظیفه‌ای در موتور دارد؟

اویل پمپ یا پمپ روغن موتور یکی از مهم‌ترین قطعات سیستم روغن‌کاری موتور خودرو است که وظیفه دارد روغن موتور را با فشار مناسب از داخل کارتر روغن (با تلفظ عامیانه و رایج کارتل روغن) مکش کرده و به تمام بخش‌های حیاتی موتور مانند یاتاقان‌ها، میل‌لنگ، میل‌سوپاپ، تایپیت‌ها و سایر قطعات متحرک برساند. بدون عملکرد صحیح اویل پمپ، روغن نمی‌تواند به‌درستی در موتور گردش کند و قطعات داخلی در مدت کوتاهی دچار آسیب جدی می‌شوند.

روغن موتور علاوه بر کاهش اصطکاک بین قطعات فلزی، نقش مهمی در خنک‌کاری اجزای داخلی موتور، جذب ذرات و آلودگی‌ها، جلوگیری از زنگ‌زدگی و ایجاد لایه محافظ بین قطعات متحرک دارد. در واقع بسیاری از قطعات موتور با یک لایه نازک روغن از تماس مستقیم فلز با فلز محافظت می‌شوند.

فشار روغن ایجادشده توسط اویل پمپ اهمیت بسیار زیادی دارد، زیرا اگر فشار کافی وجود نداشته باشد، روغن به قسمت‌های حساس موتور نمی‌رسد و قطعاتی مانند یاتاقان‌ها، میل‌لنگ و میل‌سوپاپ با افزایش اصطکاک و حرارت مواجه می‌شوند. کاهش فشار روغن می‌تواند در مدت کوتاهی باعث یاتاقان زدن ماشین، گیرپاژ موتور و هزینه‌های سنگین تعمیرات شود.

در موتورهای قدیمی معمولاً اویل پمپ‌ها ساختار ساده‌تری داشتند و با چرخ‌دنده یا میل‌لنگ به حرکت درمی‌آمدند. اما در موتورهای جدید، پمپ‌های روغن پیشرفته‌تر با قابلیت تغییر فشار روغن، کنترل الکترونیکی و راندمان بالاتر استفاده می‌شوند تا علاوه بر محافظت بهتر از موتور، مصرف سوخت و تلفات انرژی نیز کاهش پیدا کند.

اویل پمپ چگونه کار می‌کند؟

اویل پمپ با ایجاد جریان و فشار، وظیفه گردش روغن در موتور را بر عهده دارد. این قطعه معمولاً در قسمت پایین موتور و نزدیک کارتل روغن قرار گرفته و روغن موردنیاز موتور را از داخل کارتل مکش می‌کند. هنگام روشن‌شدن موتور، نیروی چرخشی میل‌لنگ یا زنجیر تایم باعث به حرکت درآمدن اویل پمپ شده و پمپ با ایجاد خلأ، روغن را از طریق لوله مکش به داخل خود می‌کشد تا آن را به تمام نقاط موتور بفرستد.

قبل از ورود روغن به اویل پمپ، روغن از یک صافی عبور می‌کند. این صافی وظیفه دارد ذرات بزرگ، براده‌های فلزی و آلودگی‌های موجود در روغن را جدا کند تا وارد پمپ و مسیرهای حساس روغن‌کاری نشوند. گرفتگی این صافی می‌تواند باعث کاهش مکش پمپ و افت فشار روغن شده و حتی نتایجی مثل یاتاقان زدن و قفل‌کردن موتور را نیز به همراه داشته باشد.

اویل پمپ، روغن مکش شده را باز کانال‌های مختلفی به نقاط مختلف موتور می‌رساند. قسمت‌هایی مانند یاتاقان‌های میل‌لنگ و شاتون‌ها، میل‌سوپاپ، تایپیت‌ها، زنجیر تایم و سایر قطعات متحرک باید به خوبی روانکاری و روغن‌کاری شوند و سپس روغن دوباره به کارتل برمی‌گردد و این چرخه به همین شکل ادامه پیدا می‌کند.

فشار روغن ایجادشده توسط اویل پمپ با دور موتور ارتباط مستقیم دارد. معمولاً با افزایش دور موتور، سرعت چرخش پمپ نیز بیشتر شده و مقدار گردش روغن افزایش پیدا می‌کند. البته برای جلوگیری از بالارفتن بیش از حد فشار، اکثر اویل پمپ‌ها به سوپاپ تنظیم فشار مجهز هستند. همچنین در موتورهای جدید، سیستم‌های کنترل الکترونیکی می‌توانند فشار روغن را بر اساس شرایط کاری موتور تنظیم کنند تا علاوه بر محافظت بهتر، مصرف انرژی نیز کنترل شود.

علائم خرابی اویل پمپ

خرابی اویل پمپ با نشانه‌هایی همراه می‌شود که از روی آنها می‌توان فهمید که اویل پمپ یا کلاً کار نمی‌کند و یا مقداری از توان خود را از دست داده است. اویل پمپ یک قطعه مکانیکی است و به‌مرورزمان و بر اثر سایش قطعات داخلی آن، توان و فشار کاری خود را از دست می‌دهد و اصطلاحاً مقداری فرار روغن پیدا می‌کند که این قضیه می‌تواند در کیفیت کارکرد آن اثر محسوسی داشته باشد.

روشن‌شدن چراغ روغن موتور

روشن‌شدن چراغ روغن یا پایین افتادن آمپر روغن در خودروهایی که دارای آمپر روغن هستند، یکی از مهم‌ترین و رایج‌ترین نشانه‌های کاهش فشار روغن در موتور است. این چراغ به کمک سنسور فشار روغن، وضعیت فشار موجود در سیستم روغن‌کاری را بررسی می‌کند و زمانی که فشار از مقدار استاندارد کمتر شود، به راننده هشدار می‌دهد.

خرابی اویل پمپ یکی از دلایل اصلی روشن‌شدن این چراغ است؛ اما تنها دلیل آن نیست. کمبود روغن موتور، گرفتگی فیلتر روغن، استفاده از روغن نامناسب و یا خرابی سنسور فشار روغن نیز می‌تواند باعث روشن‌شدن چراغ روغن شود. به همین خاطر برای تشخیص دقیق مشکل باید فشار واقعی روغن بررسی شود.

تفاوت خرابی اویل پمپ با خرابی سنسور فشار روغن در این است که در صورت خرابی سنسور، ممکن است چراغ روغن به اشتباه روشن شود، در حالی که فشار روغن موتور مناسب است. برای بررسی این موضوع معمولاً از گیج مکانیکی استفاده می‌شود. اگر فشار روغن با گیج در محدوده استاندارد باشد، احتمال خرابی سنسور بیشتر است؛ اما اگر فشار پایین باشد، باید اویل پمپ و دیگر بخش‌های سیستم روغن‌کاری بررسی شوند. ضمن اینکه وقتی این چراغ روشن شود و ما صدای غیرعادی از موتور مثل صدای سوپاپ‌ها را بشنویم، باید سریعاً موتور را خاموش کرده و به دنبال دلیل صدا و روشن‌شدن چراغ روشن باشیم.

کاهش فشار روغن موتور

کاهش فشار روغن یکی دیگر از نشانه‌های مهم خرابی اویل پمپ است. این قطعه باید بتواند در تمام شرایط کاری موتور، روغن را با فشار مناسب به بخش‌های مختلف برساند. زمانی که اویل پمپ دچار فرسودگی شود یا قطعات داخلی آن دچار لقی شوند، توانایی پمپ برای ایجاد فشار کافی کاهش پیدا می‌کند.

افت فشار روغن معمولاً با علائمی مانند روشن‌شدن چراغ روغن، افزایش صدای موتور و کاهش روان‌کاری قطعات همراه است. برای تشخیص دقیق این مشکل، فشار روغن باید با گیج مکانیکی اندازه‌گیری شود. این بررسی در دور آرام و دورهای بالاتر موتور انجام می‌شود و مقدار به‌دست‌آمده باید با استاندارد اعلام‌شده برای همان موتور مقایسه شود.

صدای غیرعادی از موتور

یکی از نشانه‌های کاهش روغن‌کاری موتور، تغییر صدای کارکرد آن است. زمانی که روغن با فشار کافی به قطعات داخلی نرسد، تماس بین قطعات فلزی افزایش پیدا کرده و صداهای غیرعادی ایجاد می‌شود.

یکی از این صداها، صدای تق‌تق از قسمت بالای موتور است که معمولاً به دلیل نرسیدن روغن کافی به تایپیت‌ها و مجموعه سوپاپ‌ها ایجاد می‌شود. در موتورهایی که از تایپیت هیدرولیکی استفاده می‌کنند، کاهش فشار روغن باعث می‌شود این قطعات نتوانند به‌درستی عمل کنند.

صدای ضربه یاتاقان‌ها نیز یکی از خطرناک‌ترین نشانه‌های کمبود فشار روغن است. یاتاقان‌های میل‌لنگ برای جلوگیری از تماس مستقیم با میل‌لنگ به یک لایه روغن تحت فشار نیاز دارند. در صورت کاهش روغن‌کاری، این قطعات دچار سایش شده و صدای کوبش از قسمت پایین موتور شنیده می‌شود. ادامه کارکرد موتور با این وضعیت می‌تواند باعث یاتاقان زدن و تعمیر اساسی موتور شود.

افزایش دمای موتور

روغن موتور علاوه بر کاهش اصطکاک، نقش مهمی در انتقال حرارت قطعات داخلی موتور دارد. بسیاری از قطعاتی که در معرض دمای بالا قرار دارند، بخشی از گرمای خود را به روغن منتقل می‌کنند و روغن پس از بازگشت به کارتل، این حرارت را دفع می‌کند.

در صورت خرابی اویل پمپ و کاهش گردش روغن، انتقال حرارت نیز کاهش پیدا کرده و دمای قطعات داخلی موتور افزایش پیدا می‌کند. این افزایش دما می‌تواند باعث فرسایش سریع‌تر قطعات، کاهش عمر یاتاقان‌ها و حتی آسیب جدی به موتور شود.

سفت‌شدن یا آسیب‌دیدن قطعات متحرک موتور

تمام قطعات متحرک موتور مانند میل‌لنگ، یاتاقان‌ها و میل‌سوپاپ برای حرکت روان نیاز به روغن‌کاری مناسب دارند. زمانی که فشار روغن کاهش پیدا کند، لایه محافظ بین قطعات از بین رفته و اصطکاک افزایش پیدا می‌کند.

در نتیجه، قطعات داخلی موتور به مرور دچار سایش شده و ممکن است حرکت آنها سخت شود. در شرایط شدید، آسیب یاتاقان‌ها یا گیرکردن قطعات داخلی می‌تواند باعث قفل‌شدن موتور شود که هزینه تعمیر بسیار بالایی خواهد داشت.

کاهش قدرت و عملکرد موتور

خرابی اویل پمپ و کاهش فشار روغن می‌تواند روی عملکرد موتور نیز تأثیر بگذارد. زمانی که اصطکاک بین قطعات افزایش پیدا می‌کند، بخشی از توان موتور صرف غلبه بر این مقاومت می‌شود و راندمان موتور کاهش پیدا می‌کند.

علاوه بر این، افزایش دما و فرسایش قطعات داخلی می‌تواند به مرور باعث کاهش عملکرد موتور شود. ازاین‌رو، مشاهده نشانه‌هایی مانند روشن‌شدن چراغ روغن، صدای غیرعادی موتور یا افزایش دمای آن باید جدی گرفته شود؛ زیرا بی‌توجهی به این علائم می‌تواند باعث آسیب‌های سنگین و پرهزینه در موتور شود.

دلایل خرابی اویل پمپ

اویل پمپ یک قطعه مصرفی هست و به مرور بر اثر سایش قطعات آن بر روی هم به مرور زمان، قدرت و کارایی خود را از دست می‌دهد. اما یک سری عوامل دیگر نیز باعث می‌شوند تا خرابی اویل پمپ، سریع‌تر از زمان موعد اتفاق بیفتد.

استفاده از روغن موتور نامناسب

یکی از دلایل خرابی اویل پمپ، استفاده از روغن موتوری است که با مشخصات موتور هماهنگ نیست. روغن با ویسکوزیته نامناسب می‌تواند باعث سخت‌تر شدن گردش روغن در مسیرهای داخلی یا کاهش توانایی پمپ در ایجاد فشار مناسب شود. روغن بیش از حد غلیظ در زمان سرد بودن موتور، فشار زیادی به پمپ وارد می‌کند و روغن بیش از حد رقیق نیز نمی‌تواند فشار لازم برای روغن‌کاری قطعات را ایجاد کند.

 

تعویض دیرهنگام روغن موتور

تعویض دیرهنگام روغن موتور باعث کاهش کیفیت روغن و افزایش میزان آلودگی‌های موجود در آن می‌شود. روغن کهنه به‌مرورزمان خاصیت روان‌کنندگی خود را از دست داده و می‌تواند باعث تشکیل رسوبات در مسیرهای روغن‌کاری شود. این رسوبات ممکن است مسیر گردش روغن را محدود کرده و باعث شوند اویل پمپ برای رساندن روغن به بخش‌های مختلف موتور، فشار بیشتری ایجاد کند که در نهایت باعث فرسودگی زودتر آن خواهد شد.

کثیف‌شدن صافی اویل پمپ

صافی اویل پمپ یا همان توری مکش روغن در داخل کارتل قرار دارد و وظیفه دارد از ورود ذرات و آلودگی‌های بزرگ به داخل پمپ جلوگیری کند. در صورت کثیف‌شدن یا گرفتگی این بخش، مقدار روغنی که به اویل پمپ می‌رسد کاهش پیدا می‌کند. در نتیجه پمپ نمی‌تواند روغن کافی را مکش کرده و فشار روغن موتور کاهش پیدا خواهد کرد.

ورود براده فلزی به سیستم روغن‌کاری

وجود براده‌های فلزی در روغن موتور یکی از مواردی است که می‌تواند آسیب جدی به اویل پمپ وارد کند. این براده‌ها معمولاً در اثر فرسایش قطعات داخلی موتور ایجاد شده و همراه روغن وارد مسیر روغن‌کاری می‌شوند. عبور این ذرات از داخل پمپ می‌تواند باعث خط افتادن، ساییدگی چرخ‌دنده‌ها، روتور و دیگر اجزای داخلی اویل پمپ شود و عملکرد آن را کاهش دهد.

پایین‌بودن سطح روغن موتور

کمبود روغن موتور یکی از عوامل مهم در آسیب‌دیدن اویل پمپ است. زمانی که سطح روغن در کارتل پایین باشد، پمپ نمی‌تواند مقدار کافی روغن را مکش کند و ممکن است به‌صورت نیمه‌خشک کار کند. ادامه کارکرد در این شرایط باعث افزایش اصطکاک و سایش قطعات داخلی پمپ شده و حتی می‌تواند باعث کاهش شدید فشار روغن و آسیب به موتور شود.

فرسودگی طبیعی قطعات داخلی اویل پمپ

اویل پمپ نیز مانند هر قطعه مکانیکی دیگری دارای عمر مفید مشخصی است. با گذشت زمان و کارکرد زیاد، قطعات داخلی مانند چرخ‌دنده‌ها، روتور، محفظه داخلی و پوسته پمپ دچار ساییدگی می‌شوند. افزایش لقی بین این قطعات باعث کاهش توانایی پمپ در ایجاد فشار مناسب شده و در نهایت عملکرد سیستم روغن‌کاری موتور را ضعیف خواهد کرد.

خرابی سوپاپ تنظیم فشار روغن

بسیاری از اویل پمپ‌ها دارای سوپاپ تنظیم فشار یا شیر فشارشکن هستند که وظیفه کنترل فشار روغن را بر عهده دارد. اگر این قطعه گیر کند یا فنر آن ضعیف شود، فشار روغن ممکن است بیش از حد کاهش یا افزایش پیدا کند. خرابی این بخش می‌تواند باعث شود روغن با فشار مناسب در موتور گردش نکند و نشانه‌هایی مانند روشن‌شدن چراغ روغن یا صداهای غیرعادی موتور ایجاد شود.

نصب اشتباه یا تعمیرات غیراصولی موتور

تعمیرات نادرست موتور نیز می‌تواند باعث خرابی زودهنگام اویل پمپ شود. هنگام تعمیر اساسی موتور، مواردی مانند نصب نادرست پمپ، تمیزنکردن مسیرهای روغن، استفاده از قطعات بی‌کیفیت یا تنظیم نبودن لقی قطعات داخلی می‌تواند عملکرد سیستم روغن‌کاری را دچار مشکل کند. به همین دلیل بعد از تعمیر موتور، بررسی فشار روغن و اطمینان از عملکرد صحیح اویل پمپ اهمیت زیادی دارد.

چه عواملی باعث کاهش فشار روغن موتور می‌شوند؟

کاهش فشار روغن فقط مربوط به خرابی اویل پمپ نیست. موارد دیگری مثل کثیفی فیلتر روغن و فیلتر اویل پمپ، فرار روغن از قسمت‌های مختلف، انتخاب روغن نامناسب، روغن بی‌کیفیت و… نیز در کاهش فشار روغن در موتور ماشین تأثیر دارند.

خرابی سنسور فشار روغن

گاهی مواقع کاهش فشار روغن واقعی نیست و خرابی سنسور فشار روغن باعث روشن‌شدن چراغ روغن یا نمایش اشتباه فشار می‌شود. در این حالت باید فشار واقعی روغن با گیج مکانیکی بررسی شود تا مشکل سنسور از خرابی سیستم روغن‌کاری جدا شود.

روغن موتور رقیق یا بی‌کیفیت

استفاده از روغن با ویسکوزیته نامناسب یا کیفیت پایین باعث می‌شود روغن نتواند لایه محافظ مناسبی بین قطعات ایجاد کند. روغن بیش از حد رقیق، مخصوصاً در دمای بالا، باعث کاهش فشار روغن و ضعیف‌شدن عملکرد سیستم روغن‌کاری خواهد شد.

فرسودگی یاتاقان‌ها

با افزایش کارکرد موتور، یاتاقان‌ها ممکن است دچار ساییدگی و افزایش لقی شوند. این لقی باعث می‌شود روغن سریع‌تر از محل عبور کند و اویل پمپ نتواند فشار کافی را در مدار روغن‌کاری حفظ کند.

گرفتگی فیلتر روغن

فیلتر روغن وظیفه جلوگیری از ورود آلودگی‌ها و ذرات به مسیر روغن‌کاری را دارد. در صورت گرفتگی شدید فیلتر، جریان روغن کاهش پیدا کرده و فشار روغن در بخش‌های مختلف موتور دچار افت خواهد شد.

لقی بیش از حد قطعات داخلی موتور

فرسودگی قطعاتی مانند میل‌لنگ، یاتاقان‌ها و بخش‌های متحرک موتور باعث افزایش فاصله بین قطعات می‌شود. در این شرایط روغن سریع‌تر از مسیرهای داخلی عبور کرده و فشار ایجادشده در سیستم روغن‌کاری کاهش پیدا می‌کند.

خطرات رانندگی با اویل پمپ خراب

اویل پمپ خراب به معنی کاهش فشار روغن است که این وضعیت می‌تواند آسیب‌های بسیار زیاد و هزینه‌بری برای موتور خودرو حتی تا قفل‌شدن و مرگ کامل موتور به همراه داشته باشد

یاتاقان زدن موتور

یکی از جدی‌ترین پیامدهای خرابی اویل پمپ و کاهش فشار روغن، یاتاقان زدن موتور است. یاتاقان‌ها برای جلوگیری از تماس مستقیم بین میل‌لنگ و بدنه موتور به یک لایه روغن نیاز دارند. در صورت کمبود روغن‌کاری، این قطعات دچار سایش شده و در نهایت ممکن است موتور نیاز به تعمیر اساسی پیدا کند.

آسیب‌دیدن میل‌لنگ

کاهش فشار روغن باعث می‌شود سطح بین یاتاقان و میل‌لنگ به‌خوبی روغن‌کاری نشود. در نتیجه، روی سطوح میل‌لنگ خط، خوردگی و ساییدگی ایجاد شده و ممکن است برای تعمیر نیاز به تراشکاری یا حتی تعویض میل‌لنگ باشد. این آسیب معمولاً هزینه زیادی به همراه خواهد داشت.

گیرپاژ کردن موتور

در شرایطی که اویل پمپ به طور کامل از کار بیفتد و روغن به قطعات داخلی نرسد، اصطکاک بین قطعات افزایش پیدا می‌کند. ادامه کار موتور در این وضعیت می‌تواند باعث گیرپاژ شدن و توقف کامل حرکت قطعات داخلی موتور شود که یکی از سنگین‌ترین خرابی‌های موتور محسوب می‌شود.

خرابی میل‌سوپاپ و تایپیت‌ها

قسمت بالایی موتور مانند میل‌سوپاپ، تایپیت‌ها و مجموعه سوپاپ‌ها نیز برای عملکرد صحیح به روغن نیاز دارند. کاهش فشار روغن باعث افزایش سایش این قطعات شده و می‌تواند باعث ایجاد صداهای غیرعادی و کاهش عملکرد موتور شود.

هزینه سنگین تعمیر موتور

هزینه تعویض یک اویل پمپ معمولاً در مقایسه با تعمیر کامل موتور بسیار کمتر است. بی‌توجهی به علائم خرابی اویل پمپ می‌تواند باعث آسیب به یاتاقان‌ها، میل‌لنگ، سرسیلندر و دیگر قطعات موتور شود و هزینه تعمیرات را چندین برابر افزایش دهد. به همین دلیل باید مشکلات مربوط به فشار روغن را در سریع‌ترین زمان ممکن بررسی و رفع کرد.

روش تشخی خرابی اویل پمپ

تشخیص خرابی اویل پمپ همیشه کار ساده‌ای نیست؛ چرا که نشانه‌های آن می‌تواند با ایرادات دیگری در سیستم روغن‌کاری موتور مشابه باشد. به همین دلیل برای بررسی دقیق باید چند مورد مختلف از جمله فشار روغن، صدای موتور و وضعیت روغن بررسی شود.

بررسی چراغ روغن و علائم اولیه

اولین نشانه‌ای که می‌تواند احتمال وجود مشکل در سیستم روغن‌کاری را نشان دهد، روشن‌شدن چراغ روغن موتور است. البته روشن‌شدن این چراغ همیشه به معنی خرابی اویل پمپ نیست و ممکن است به دلیل کمبود روغن، خرابی سنسور فشار روغن یا گرفتگی مسیر روغن نیز اتفاق بیفتد. به همین خاطر باید همراه با این نشانه، موارد دیگر نیز بررسی شوند.

بررسی صدای موتور

کاهش فشار روغن معمولاً باعث ایجاد صداهای غیرعادی در موتور می‌شود. صداهایی مانند تق‌تق سوپاپ‌ها، صدای خشک کارکردن قطعات داخلی و یا ضربه یاتاقان‌ها می‌توانند نشان‌دهنده نرسیدن روغن کافی به بخش‌های مختلف موتور باشند. توجه به این صداها می‌تواند از آسیب‌های سنگین‌تر جلوگیری کند.

بررسی وضعیت روغن تخلیه شده

هنگام تعویض روغن یا بررسی سیستم روغن‌کاری، وضعیت روغن خارج‌شده از موتور می‌تواند اطلاعات مهمی درباره سلامت موتور و اویل پمپ بدهد. وجود براده‌های فلزی در روغن می‌تواند نشانه سایش قطعات داخلی موتور یا آسیب‌دیدن اجزای اویل پمپ باشد. همچنین تغییر رنگ شدید روغن یا وجود آلودگی و ذرات غیرطبیعی نیز باید بررسی شود.

باز کردن و بررسی ظاهری اویل پمپ

درصورتی‌که بررسی‌های اولیه احتمال خرابی اویل پمپ را تأیید کند، باید این قطعه باز شده و به‌صورت دقیق بررسی شود. در این مرحله مواردی مانند میزان لقی چرخ‌دنده‌ها یا روتور داخلی، خوردگی و ساییدگی پوسته پمپ و همچنین عملکرد شیر فشارشکن بررسی می‌شود. افزایش لقی قطعات داخلی یا خرابی سوپاپ تنظیم فشار می‌تواند باعث کاهش توانایی پمپ در ایجاد فشار مناسب روغن شود.

اندازه‌گیری فشار روغن با گیج مکانیکی

یکی از دقیق‌ترین روش‌ها برای بررسی عملکرد اویل پمپ، اندازه‌گیری فشار روغن با گیج مکانیکی است. در این روش سنسور فشار روغن باز شده و گیج مخصوص در محل آن نصب می‌شود. سپس فشار روغن در شرایط مختلف مانند دور آرام و دورهای بالاتر موتور بررسی می‌شود. اگر فشار کمتر از مقدار استاندارد باشد، احتمال خرابی اویل پمپ یا وجود ایراد در سیستم روغن‌کاری وجود دارد.

تعمیر و تعویض اویل پمپ ماشین

اویل پمپ از جمله قطعاتی است که در برخی شرایط امکان تعمیر آن وجود دارد؛ اما در بسیاری از مواقع، تعویض کامل آن گزینه مطمئن‌تری خواهد بود. اگر مشکل اویل پمپ مربوط به بخش‌هایی مانند خرابی فنر سوپاپ تنظیم فشار، گرفتگی مسیر روغن یا برخی ایرادات جزئی باشد، ممکن است بتوان با سرویس و تعمیر، عملکرد آن را به حالت مناسب برگرداند. ضمن اینکه برای برخی از خودروهای قدیمی حتی چرخ‌دنده‌های داخلی نیز به صورت یدکی در بازار وجود دارد.

اما زمانی که قطعات داخلی اویل پمپ مانند چرخ‌دنده‌ها، روتور داخلی یا بدنه پمپ دچار خوردگی و ساییدگی شده باشند، تعمیر معمولاً نتیجه مطلوبی ندارد و بهتر است مجموعه کامل تعویض شود. چرا که کاهش فشار روغن می‌تواند آسیب‌های بسیار سنگینی به موتور وارد کند.

در هنگام تعویض نیز کیفیت اویل پمپ اهمیت زیادی دارد. قطعات اصلی معمولاً از مواد باکیفیت‌تر ساخته شده و فشار روغن را در شرایط مختلف بهتر حفظ می‌کنند. اویل پمپ‌های متفرقه و بی‌کیفیت ممکن است در مدت کوتاهی دچار افت فشار شده و حتی باعث آسیب جدی به موتور شوند. به همین دلیل استفاده از قطعه مناسب و باکیفیت در این بخش اهمیت زیادی دارد.

هزینه تعمیر یا تعویض اویل پمپ خودرو

تفاوت در هزینه تعمیر و تعویض اویل پمپ به این قضیه بستگی دارد که اویل پمپ نو خریداری کنیم و یا اویل پمپ خود را با خرید قطعات یدکی، تعمیر کنیم. اما در باقی قسمت‌ها یعنی باز و بست کردن اویل پمپ، هزینه یکی خواهد بود.

بنابراین باتوجه‌به قیمت اویل پمپ، قیمت قطعات یدکی، دستمزد و هزینه باز و بست اویل پمپ که باتوجه‌به هر نوع خودرو، متفاوت خواهد بود، این کار می‌تواند اجرت مختلفی داشته باشد.

بنابراین باید قبل از انجام هرکاری، ابتدا قیمت قطعه، قیمت قطعات یدکی اویل پمپ، مقدار شانس درست‌شدن آن، هزینه تعویض و باز و بست اویل پمپ و… را با مکانیک به توافق برسیم و بررسی کنیم که تعویض اویل پمپ به‌صرفه‌تر و عاقلانه‌تر است و یا تعمیر آن.

روش‌های جلوگیری از خرابی اویل پمپ خودرو

اویل پمپ یکی از قطعاتی است که معمولاً در صورت نگهداری صحیح از موتور، عمر طولانی خواهد داشت. بیشتر خرابی‌های این قطعه به دلیل استفاده نادرست از روغن، بی‌توجهی به سرویس‌های دوره‌ای و ورود آلودگی به سیستم روغن‌کاری ایجاد می‌شود. با رعایت چند نکته ساده می‌توان تا حد زیادی از کاهش فشار روغن و آسیب‌دیدن اویل پمپ جلوگیری کرد.

تعویض به‌موقع روغن موتور

روغن موتور به‌مرورزمان خاصیت روان‌کنندگی خود را از دست داده و به دلیل افزایش آلودگی و تغییر ویسکوزیته، فشار بیشتری به سیستم روغن‌کاری وارد می‌کند. تعویض روغن در زمان مناسب باعث می‌شود تا آلودگی‌های داخل موتور نیز از آن خارج شده و در نتیجه اویل پمپ با فشار کمتری کار کرده و قطعات داخلی آن کمتر دچار فرسودگی شوند.

استفاده از روغن با استاندارد مناسب

هر موتور به روغنی با مشخصات معلوم از نظر گرانروی و استاندارد کیفی نیاز دارد. استفاده از روغن نامناسب می‌تواند باعث کاهش فشار روغن، افزایش اصطکاک، فشار به اویل پمپ و حتی آسیب‌دیدگی آن شود. به همین خاطر بهتر است همیشه از روغنی استفاده شود که با مشخصات اعلام‌شده توسط سازنده موتور هماهنگ باشد.

تعویض منظم فیلتر روغن

فیلتر روغن وظیفه دارد آلودگی‌ها و ذرات معلق موجود در روغن را جذب کند. در صورت گرفتگی فیلتر، جریان روغن کاهش پیدا کرده و اویل پمپ مجبور می‌شود برای گردش روغن فشار بیشتری ایجاد کند. تعویض به‌موقع فیلتر روغن نقش مهمی در سلامت سیستم روغن‌کاری دارد.

جلوگیری از پایین آمدن سطح روغن

کمبود روغن موتور باعث می‌شود اویل پمپ نتواند مقدار کافی روغن را از کارتل دریافت کند. در این شرایط علاوه بر کاهش فشار روغن، احتمال هوا کشیدن پمپ و آسیب‌دیدن قطعات داخلی آن نیز وجود دارد. به همین دلیل باید سطح روغن موتور به‌صورت دوره‌ای بررسی شود.

گرم‌کردن صحیح موتور در هوای سرد

در هوای سرد، روغن موتور غلیظ‌تر شده و گردش آن در مسیرهای روغن‌کاری سخت‌تر انجام می‌شود. روشن‌کردن موتور و واردکردن فشار زیاد در این شرایط می‌تواند باعث افزایش فشار روی اویل پمپ و قطعات داخلی موتور شود. بهتر است بعد از روشن‌کردن خودرو، چند لحظه اجازه دهیم روغن در موتور گردش پیدا کند.

بررسی دوره‌ای فشار روغن

بررسی فشار روغن یکی از روش‌های مناسب برای تشخیص زودهنگام مشکلات سیستم روغن‌کاری است. اگر فشار روغن کمتر از مقدار استاندارد باشد، می‌توان قبل از آسیب‌دیدن قطعات اصلی موتور، مشکل اویل پمپ یا دیگر بخش‌های مرتبط را پیدا و رفع کرد.

نتیجه‌گیری

اویل پمپ یکی از قطعات حیاتی موتور است که عملکرد صحیح آن نقش مستقیمی در سلامت قطعات داخلی موتور دارد. این قطعه با ایجاد فشار مناسب، روغن را به بخش‌هایی مانند یاتاقان‌ها، میل‌لنگ، میل‌سوپاپ و مجموعه سوپاپ‌ها می‌رساند و از افزایش اصطکاک و سایش قطعات جلوگیری می‌کند. به همین دلیل، هرگونه ایراد در عملکرد اویل پمپ می‌تواند در مدت کوتاهی باعث آسیب‌های جدی به موتور و افزایش هزینه‌های نگهداری خودرو شود.

روشن‌شدن چراغ روغن، کاهش فشار روغن، صداهای غیرعادی موتور، افزایش دما و کاهش عملکرد موتور از جمله نشانه‌هایی هستند که باید جدی گرفته شوند. البته تمام این علائم همیشه به معنی خرابی اویل پمپ نیستند و مشکلاتی مانند خرابی سنسور فشار روغن، روغن نامناسب، گرفتگی فیلتر یا فرسودگی قطعات داخلی موتور نیز می‌توانند چنین نشانه‌هایی ایجاد کنند. در نتیجه، توجه به وضعیت فنی خودرو علاوه بر کاهش هزینه‌های تعمیر، می‌تواند هنگام خرید و فروش خودرو نیز اهمیت زیادی داشته باشد.

ازاین‌رو، تشخیص دقیق خرابی اویل پمپ باید با بررسی فشار روغن، وضعیت روغن موتور و در صورت نیاز بازکردن و بررسی خود پمپ انجام شود. همچنین تعویض به‌موقع روغن موتور، استفاده از روغن مناسب، تعویض فیلتر روغن و بررسی دوره‌ای سیستم روغن‌کاری می‌تواند عمر اویل پمپ را افزایش دهد. این موارد در زمان بررسی یک خودرو برای خرید نیز اهمیت دارند؛ زیرا وضعیت موتور و هزینه‌های احتمالی تعمیر می‌تواند بر قیمت خودرو و ارزش معامله تأثیر بگذارد.

بی‌توجهی به این قطعه کوچک ممکن است باعث تعمیرات سنگین و پرهزینه موتور شود. بنابراین، پیش از خرید خودرو یا اقدام برای فروش خودرو، بهتر است وضعیت موتور و سیستم روغن‌کاری به‌طور کامل بررسی شود. آگاهی از شرایط فنی خودرو نه‌تنها به تصمیم‌گیری بهتر در معامله کمک می‌کند، بلکه می‌تواند از پرداخت هزینه‌های پیش‌بینی‌نشده پس از خرید نیز جلوگیری کند.

سوالات متداول

• آیا خرابی اویل پمپ باعث روغن‌سوزی می‌شود؟
  خرابی اویل پمپ فقط مانع از ارسال روغن به نقاط مختلف موتور می‌شود و ربطی به روغن‌سوزی موتور ندارد. روغن‌سوزی موتور در اثر خرابی و ایراد در مجموعه رینگ و جداره سیلندر و یا لاستیک‌های ساق سوپاپ اتفاق می‌افتد.
• آیا خرابی اویل پمپ باعث یاتاقان زدن موتور می‌شود؟
  خرابی اویل پمپ به معنی عدم ارسال صحیح روغن به قسمت‌های مختلف موتور است و از اولین بخش‌هایی که آسیب می‌بیند، یاتاقان‌ها هستند. چراکه فشار کاری این بخش بسیار بالاست.
• آیا با روشن‌شدن چراغ روغن می‌توان به رانندگی ادامه داد؟
  باید با روشن‌شدن چراغ روغن سریعاً موتور را خاموش کرده و به دنبال علت آن باشیم. کمبود شدید روغن، ضعف در کارکرد اویل پمپ، گرفتگی فیلترها و… از دلایل روشن‌شدن چراغ روغن هستند که همگی می‌توانند باعث آسیب‌دیدن موتور شود.