بهترین زمان تعویض روغن هیدرولیک؛ علائم و نحوه تعویض
در خودرو از سیالات مختلفی استفاده میشود که یکی از آنها روغن هیدرولیک است. روغن هیدرولیک نیز مثل روغن موتور دارای عمر مشخصی بوده و با رسیدن به زمان تعویض آن و بروز نشانههایی از این اتفاق، باید تعویض شود. سفتشدن فرمان، جیغکشیدن پمپ هیدرولیک، نشتی از پمپ و مخزن آن، آلودهشدن روغن هیدرولیک و… از نشانههای بهپایانرسیدن عمر روغن هیدرولیک و زمان تعویض آن است. ازاینرو برای داشتن یک خودرو سالم و ایمن باید زمان تعویض روغن هیدرولیک را بدانید.
نقش روغن هیدرولیک در فرمان خودرو
روغن هیدرولیک در خودروهای سبک و سنگین در نقش یک سیال برای انتقال قدرت عمل میکند. این روغن در خودروهای سواری در بخش جعبهفرمان و پمپ هیدرولیک کار میکند و بر اساس طراحی این قسمت، باعث پیچش راحتتر فرمان خواهد شد. با چرخش غربیلک فرمان، شیر فرمان در جعبهفرمان باز میشود و روغن هیدرولیک که تحت فشار بالایی از سمت پمپ هیدرولیک هست، به کمک دستان راننده آمده و به گردش راحتتر فرمان کمک میکند. در حالت عادی این روغن پرفشار در یک سیکل و مدار بسته در حال گردش است و تا زمانی که فرمان نچرخد و شیر باز نشود، کارکردی ندارد.
امروزه با توجه به مسائلی مثل هدررفت توان موتور خودرو برای به کار انداختن پمپ هیدرولیک، خرابیهای این قطعه، آلودگی و نشتیهای روغن هیدرولیک، بحث تعمیر و نگهداری قطعات جعبهفرمان و پمپ هیدرولیک، کاربردیتر بودن فرمانهای برقی خصوصاً در بحث تنظیمات آن و دادن برنامههای مختلف رانندگی و… استفاده از پمپ هیدرولیک و جعبهفرمانهای هیدرولیکی کمکم در حال منسوخشدن است و در مقابل، فرمانهای برقی در حال توسعه و رواج هرچه بیشتر در صنعت خودروسازی هستند.
عوامل موثر بر زمان تعویض روغن هیدرولیک فرمان
دائمی بودن گردش روغن و خصوصاً تحت فشار بودن آن در سیستم فرمان هیدرولیک ماشین، باعث فرسودگی و مستهلک شدن روغن هیدرولیک میشود. روغن هیدرولیک به مرور نیز با جذب آلودگیهای محیط، برادههای فلزی و همچنین رطوبت هوا، به مرور خاصیت خود را از دست میدهد و به جایی میرسد که مجبور به تعویض آن هستیم. البته شرکتهای خودروسازی و همچنین مهندسین خودرویی نیز برای جلوگیری از خرابشدن قطعات داخل پمپ هیدرولیک و جعبه فرمان، یک زمان مشخص در حدود ۲ تا ۴ سال یا طی مسافت ۴۰ هزار تا ۸۰ هزار کیلومتر با توجه به کیفیت روغن استفاده شده نیز برای تعویض روغن هیدرولیک در نظر میگیرند.
این در حالی است که بسیاری از رانندگان بر این باورند که روغن هیدرولیک دارای عمر بینهایت است و فقط در مواقعی که سطح آن به هر دلیلی مثل نشتی افت میکند، باید آن را سرریز کرده و به حد استاندارد رساند.
سلامت و تکنولوژی سیستم فرمان هیدرولیک
کیفیت ساخت سیستم فرمان و سلامت این بخش در طول عمر روغن هیدرولیک مؤثر است. وجود ناخالصیهایی مثل برادههای فلزی ایجاد شده در فرمان و پمپ هیدرولیک و یا وجود نشتی که باعث جذب آلودگیها میشود، باعث کاهش چشمگیر کیفیت روغن هیدرولیک و در نهایت فرارسیدن زمان تعویض آن خواهد شد.
کیفیت روغن هیدرولیک
کیفیت هر قطعه و چیزی در طول عمر آن تأثیر دارد. روغن هیدرولیک در حین کار در زیر فشار بالایی هست و کیفیت پایین آن میتواند تأثیر زیادی در طول عمر آن داشته باشد. برای مثال روغن هیدرولیکهای تصفیه شده، همانطور که کیفیت لازم برای سیستمهای هیدرولیکی حساس مثل گیربکس اتوماتیک را ندارند، برای برخی از فرمانهای هیدرولیک نیز مناسب نیستند. در زمان خرید روغن هیدرولیک حتماً باید به کیفیت آن و توصیه خودروساز توجه شود.
شرایط محیطی
شرایط محیطی دخیل در زمان تعویض روغن هیدرولیک را میتوان به موارد مختلفی تقسیم کرد. شرایط رانندگی و مسیر رانندگی، مقدار استفاده از خودرو، آبوهوای محل استفاده از خودرو، وجود نشتی در سیستم هیدرولیک فرمان و… از مهمترین عوامل محیطی هستند که در طول عمر روغن هیدرولیک نقش دارند.
نشانههای فرارسیدن زمان تعویض روغن هیدرولیک فرمان
جدا از اینکه باید با رسیدن طول عمر و کارکرد روغن هیدرولیک، آن را تعویض کنیم، از روی برخی از نشانههای ظاهری نیز میتوان فهمید که زمان تعویض روغن هیدرولیک فرا رسیده است یا خیر.
- بوی سوختگی روغن هیدرولیک از نشانههای فرارسیدن زمان تعویض آن است.
- تیرهشدن روغن هیدرولیک به معنی دریافت آلودگیهای زیاد هست که کیفیت روغن را کاملاً تحت تأثیر قرار میدهد.
- شیری شدن رنگ روغن یعنی آب و رطوبت زیادی به روغن هیدرولیک وارد شده است و باید سریعاً آن را تعویض کرد.
- سفتشدن فرمان، پلهای شدن فرمان و یا صدای غیرعادی از پمپ هیدرولیک از دیگر نشانههای بهپایانرسیدن طول عمر روغن است.
- وجود حجم زیادی از برادههای فلزی در روغن به این معنی است که باید سیستم فرمان را کاملاً بررسی کرد و البته روغن نیز باید کاملاً تعویض شود.
- غلیظ شدن و سفتشدن روغن نیز از دیگر نشانههای کثیفی این روغن است. در این مواقع باید روغن هیدرولیک را تعویض کنیم.
نحوه تعویض روغن هیدرولیک فرمان
برای تعویض روغن هیدرولیک فرمان میتوان هم از دستگاه مخصوص این کار استفاده کرد و هم به روش سنتی، روغن هیدرولیک را خالی کرده و روغن نو را داخل مخزن پمپ هیدرولیک ریخت.
تعویض روغن هیدرولیک فرمان با دستگاه
برای تعویض روغن هیدرولیک فرمان با دستگاه باید به تعویضروغنیها مراجعه کرد. دستگاه مخصوص برای تعویض روغن هیدرولیک، روغن کثیف را کشیده و سپس روغن تمیز را به سیستم اضافه میکند. این روش با روش سنتی آن تفاوتی ندارد و همان لولههایی که برای تخلیه روغن به روش سنتی باید باز شود، آنها را در این روش نیز باز میکنیم. البته سرعت انجام کار در این روش بالاتر است. ضمن اینکه این روش تمیزتر بوده و امکان آلودگی محیط نیز کمتر خواهد بود.
تعویض روغن هیدرولیک فرمان به روش سنتی و بدون دستگاه
در روش سنتی و بدون دستگاه برای تعویض روغن هیدرولیک فرمان باید در ابتدا شلنگهای متصل به مخزن هیدرولیک را باز کرده و مخزن را از روغن خالی کنیم. اگر امکان بازکردن کامل مخزن و شستن آن نیز فراهم هست، بهتر است تا این کار را انجام دهیم تا آلودگیهای تهنشین شده در کف مخزن نیز کاملاً خالی شود.
سپس سر شلنگهای باز شده را داخل یک ظرف گذاشته و در حالی که موتور ماشین خاموش است، چندین بار فرمان را به چپ و راست میچرخانیم تا روغن موجود در داخل شلنگها و همچنین جعبهفرمان نیز تخلیه شود. دقت کنیم که با این کار باز هم مقداری روغن درون سیستم مثل جعبهفرمان و شلنگها باقی خواهد ماند؛ اما مقدار آن در مقایسه با حجم روغن چندان به چشم نمیآید. بعد از چندین بار که این عمل را انجام دادیم و مقدار روغن خروجی به صفر نزدیک شد، شلنگها را دوباره در جای خود بسته و روغن جدید را به اندازه کافی و استاندارد آن اضافه میکنیم.
باید دقت کرد که محل بستهشدن شلنگها به همان شکل قبل باشد و جای شلنگ رفتوبرگشت روغن با هم اشتباه نشود. همچنین محل بستهشدن شلنگها را چک کرده تا نشتی نداشته باشد.
چککردن حجم و تمیزی روغن هیدرولیک در فرمان و پمپ هیدرولیک
اگر درب مخزن روغن هیدرولیک را باز کنیم، خواهیم دید که روی آن یک نشانگر یا اصطلاحاً همان گیج برای بررسی سطح و حجم روغن موجود در مخزن وجود دارد. روی این گیج معمولاً یک خط برای زمان داغ بودن روغن است و یک خط برای زمانی که روغن سرد است که با نشانههای H و C یا Hot و Cold مشخص شده است. وقتی روغن گرم میشود، انبساط حجمی پیدا میکند و اگر در موقع چککردن روغن هیدرولیک، این روغن گرم شده باشد باید با نشانگر H آن را بررسی کنیم. اما اگر در زمان چککردن روغن، موتور خودرو خاموش بوده و سرد است، حجم و سطح روغن را باید با علامت C چک کرد.
گاهی مواقع ممکن است به جای علامت H از حرف F یا نوشته Full نیز استفاده شود و همین طور به جای حرف C نیز نوشته L یا کلمه Low را ببینیم. در حالت نرمال باید هرچه بیشتر به سطح فول و پر از روغن نزدیک باشیم و اگر مقدار روغن بین دو علامت بالا و پایین باشد هم مشکلی نیست. ضمن اینکه ریختن بیش از حد روغن درون مخزن پمپ هیدرولیک نیز باعث به بیرون پاشیدن و نشتی آن در زمان استفاده شده و آلودگی های آن قسمت را افزایش میدهد.
اما بحث دیگر در چککردن روغن هیدرولیک، تمیزی آن هست. برای این کار باید با استفاده از یک عدد دستمالکاغذی و واردکردن دستمال به مخزن روغن، مقدار کثیفی و تمیزی روغن را بسنجیم. روغن هیدرولیک تمیز باید کاملاً شفاف و قرمز روشن باشد و هرچه این رنگ به سمت تیرگی پیش رود، نشاندهنده کثیف بودن روغن هیدرولیک است. بهتر است تا حداقل هر سه ماه سطح روغن هیدرولیک و مسیر شلنگهای آن را در خودروهای قدیمیتر چک و کنترل کرده و اگر متوجه نشتی از جایی شدیم، حتماً سریعاً به تعمیرکار و مکانیک ماهر مراجعه کنیم.
عواقب تعویض نکردن روغن هیدرولیک
روغن هیدرولیک به مرور آلوده شده و با دریافت آلودگیهایی مثل برادههای فلزی از سیستم، گردوغبار و رطوبت هوا، کیفیت خود را از دست میدهد. این کاهش کیفیت مستقیماً در عملکرد آن تأثیر میگذارد چرا که هم نقطه جوش آن پایین میآید و هم احتمال حباب زدن و کف کردن آن در حین کار افزایش پیدا میکند. این وضعیت باعث میشود تا آسیبهایی به قطعات فلزی پمپ هیدرولیک و فرمان خودرو وارد شده و مقدار سایش این قطعات را بالا ببرد.
وجود برادههای فلزی در سیستم فرمان به طور مستقیم باعث افزایش سایش قطعات مجموعه فرمان میشود و این وضعیت به مرور منجر به کاهش فشار روغن شده و در نتیجه سیستم فرمان هیدرولیک کمکم سفت خواهد شد تا جایی که حتی تعویض روغن نیز جوابگو نبوده و باید قسمتهایی از سیستم فرمان تعمیر و حتی تعویض شود.
ازاینرو با توجه به هزینه بسیار کمتر برای تعویض روغن هیدرولیک فرمان در مقایسه با تعمیر مجموعه فرمان و یا تعویض بخشهایی از آن، توصیه میشود تا در روند تعمیر و نگهداری صحیح و اصولی این بخش کوشا باشیم.
جمعبندی
روغن هیدرولیک نیز مثل روغنموتور و روغن گیربکس باید بعد از مدتی کارکرد تعویض شود. اما چون این روغن دارای مقاومت بالایی است و از طرفی حساسیت آن مثل روغنموتور و روغن گیربکس نیست، طول عمر بالاتری نیز برای آن در نظر گرفته میشود. بهتر است تا روغن هیدرولیک را بعد از دو تا چهار سال کارکرد و یا طی مسافت 40 تا 80 هزار کیلومتر تعویض کنیم که این مقدار کاملاً به سلامت مجموعه فرمان و کیفیت روغن بستگی دارد. عدم تعویض روغن میتواند باعث آسیبدیدن مجموعه قطعات داخل سیستم فرمان و خصوصاً پمپ هیدرولیک شود. ازاینرو هزینه تعویض روغن هیدرولیک از هزینه تعمیرات و تعویض قطعات سیستم فرمان به مراتب کمتر خواهد بود.
سوالات متداول
- بهترین زمان تعویض روغن هیدرولیک چه زمانی است؟
طبق توصیه خودروسازان و مکانیکها، روغن هیدرولیک را با توجه به کیفیت آن باید هر دو تا چهار سال یا طی کارکرد 40 تا 80 هزار کیلومتر تعویض کرد. - حجم روغن مورد نیاز در سیستم فرمان هیدرولیک خودروها چقدر است؟
مقدار روغن هیدرولیک مورد نیاز برای هر خودرویی متفاوت است که مقدار آن را باید با مراجعه به دفترچه آنها پیدا کرد. اما معمولاً اکثر خودروها به کمتر از یک لیتر روغن هیدرولیک نیاز دارند. - مهمترین نشانههای فرارسیدن زمان تعویض روغن هیدرولیک چیست؟
سفتشدن و پلهای شدن حرکت فرمان، کثیفی ظاهری و سیاهشدن رنگ روغن، سفتشدن روغن، به صدا افتادن پمپ هیدرولیک و بوی سوختگی از روغن از مهمترین نشانههای فرارسیدن زمان تعویض روغن هیدرولیک است.
فروش خودرو
قیمت روز خودرو
تخمین قیمت
خرید خودرو
کسب درآمد از خودرو۴۵
مشخصات شما
برای ثبت نظر مشخصات خود را وارد کنید