فهرست مطالب
در بازار امروز خودروی کشورمان و یا سایر مناطق دو دسته از محصولات نسبت به دیگر انواع بدنه خودرو به میزان بیشتری عرضه میشود. خودروهای سدان که از سالهای دور با برندها و نامهای مختلف در بازار خودروی جهان حضور داشتند و در کنار هاچبکها دو دسته مهم محصولات سواری را تشکیل میدادند. اما طی دو دهه اخیر یک فرم جدید وارد بازار شده که ظاهر خودروهای شاسی بلند را با پلتفرم محصولات سدان و هاچبک تلفیق کرده تا کارایی بیشتر به همراه حس سواری یک محصول شاسی بلند را به مشتریان هدیه دهد.
خودروهای کراس اوور با طراحی ظاهری شبیه به شاسی بلندها و کارایی و مصرف سوخت متعادل توانستند طی این مدت بخش بزرگی از بازار خودروهای سواری را به خود اختصاص دهند و محصولات سدان یا هاچبک را تا حد زیادی کنار بزنند. در ادامه به بررسی تفاوت خودرو سدان و کراس اوور میپردازیم و مزایا معایب هر کدام را در فروش خودرو مورد بررسی قرار میدهیم.
کراس اوور چیست؟
کراساوورها که گاهی از سوی برخی به عنوان شاسیبلندهای کامپکت نیز شناخته میشوند، در ابتدا ترکیبی از ویژگیهای سدانها، استیشنهای قدبلند، شاسیبلندها و حتی مینیونها بودند. امروزه اما به گزینهای جدی و منطقی برای خانوادههایی تبدیل شدهاند که به فضا، راحتی، ایمنی و مصرف سوخت مناسب اهمیت میدهند.
زمانی که شاسیبلندها به انتخاب اصلی خانوادهها تبدیل شدند، همگان پذیرفتند که سواری آنها تا حدی خشن و خشک باشد. با این حال، برخی به راحتی اهمیت زیادی میدهند و همین موضوع باعث شد خودروسازان به سمت ساخت خودروهایی با هندلینگ بهتر و سواری نرمتر حرکت کنند؛ روندی که در نهایت به تولد کراساوور انجامید.
اما تفاوت اصلی کراساور با شاسیبلند در چیست؟ شاسیبلندها بر پایه پلتفرمهای مخصوص خودروهای باری (شاسی مستقل) طراحی و ساخته میشوند، در حالی که کراساورها بر اساس پلتفرم خودروهای سواری (شاسی یکپارچه با اتاق) شکل میگیرند. این تفاوت ساختاری باعث میشود کراساوورها توانایی مانور بهتری در فضاهای محدود داشته باشند، راحتتر پارک شوند و عملکرد ترمزگیری بهتری ارائه دهند. اصطلاح کراساور در ابتدا برای توصیف خودروهایی به کار میرفت که ویژگیهای چند نوع بدنه مختلف را با هم ترکیب میکردند. امروزه برای تشخیص یک کراساور باید به ساختار فنی آن توجه کرد. کراساورها بر پایه شاسی یکپارچه یا یونیبادی، مشابه سدانها، طراحی و ساخته میشوند اما طراحی اتاق آنها فرمی مشابه شاسی بلندها دارد. در مقابل، شاسیبلندهای سنتی از ساختار بدنه روی شاسی استفاده میکنند که مشابه وانتها است
به عنوان مثال هوندا CR-V پیش از آنکه حتی اصطلاح کراساوور رایج شود، فروش بالایی را تجربه میکرد و به دلیل حفظ طراحی بهروز و مدرن، همچنان یکی از پرفروشترینها در این کلاس است. دیگر خودروسازان مانند تویوتا و سوبارو نیز با استفاده از زیباییشناسی مدرن و الهام از سبک شاسیبلندها تلاش کردهاند خریداران جدیدی را به سمت کراساورها جذب کنند.
طراحی قابلدسترس، راحتی نزدیک به سدان و اضافه شدن قابلیتهای کاربردی باعث شد کراساوورها نسبت به شاسیبلندهای بزرگتر جذابیت بیشتری پیدا کنند. بازاریابی این خودروها عمدتا بر پایه طراحی و امکانات انجام میشود و تمرکز آن بر جذب خریدارانی است که قصد ارتقا از سدانها را دارند یا میخواهند از شاسیبلندهای بزرگ و لوکس به گزینهای کوچکتر و اجتماعیتر روی بیاورند.
کراساورها آمدهاند تا بمانند و با نوسازی مداوم مدلهای قدیمی و معرفی طرحهای جدید، فروش آنها همچنان رو به افزایش خواهد بود. البته یک خودرو فقط به ظاهر و فرم بدنه محدود نمیشود و برای درک بهتر این کلاس، باید نگاهی هم به فضای داخلی جادار آن انداخت.
آیا کراساوورها را میتوانند شاسی بلند دانست؟
شباهتهای زیادی میان کراساورها و شاسیبلندها وجود دارد، اما این دو در دستهبندی متفاوت قرار میگیرند. ارتفاع بیشتر از سطح زمین نسبت به سدان و هاچبک، دید بهتری برای کاربران فراهم میکند و فضای مناسب برای بار و مسافر، کراساوور را به گزینهای مناسب برای خانوادهها تبدیل کرده است. با این حال کراس اورها به دلیل شاسی یکپارچه از لحاظ قابلیت طبیعتگردی و آفرود به پایه خودروهای شاسی بلند با شاسی مستقل نمیرسند و عملکرد سیستم تعلیق این دو خودرو نیز در این زمینه تا حدودی متفاوت است.
بنابراین شاید خیلی درست نباشد که کراس اوورها را یک شاسی بلند واقعی تلقی کنیم اما از لحاظ ظاهری معمولا بین این دو اختلافات زیادی دیده نمیشود به ویژه اگر یک کراس اور سایز متوسط یا کامپکت نسبتاً بزرگ خریداری کنید، ابعاد این مدلها به خودروهای شاسی بلند واقعی تا حد زیادی نزدیک است و شباهت بین این این محصولات با شاسی بلندها سیار زیادتر میشود.
در نهایت باید خودرویی را انتخاب کنید که با بودجه و نیازهای شما هماهنگ باشد. کراساورها راحتی و بهرهوری خودروهای سواری را با کارایی و انعطافپذیری شاسیبلندها ترکیب میکنند و از این نظر انتخابی منطقی به شمار میروند. ضمن آنکه معمولاً قیمت آنها پایینتر از شاسی بلندهاست. ضمنا همانطور که گفته شد، کراساورها بر پایه شاسی خودروهای سواری ساخته میشوند، در حالی که شاسیبلندهای سنتی روی پلتفرمهای باری قرار دارند. از آنجا که کراساورها کوچکتر و سبکتر از شاسیبلندهای بزرگ هستند، معمولا رانندگی، پارک کردن و توقف با آنها آسانتر است.
اگر بین خرید سدان یا کراساور تردید دارید، کراساور میتواند گزینهای میانی و منطقی باشد. شما بسیاری از مزایای شاسیبلند را بدون پرداخت هزینه بالا یا مصرف سوخت زیاد دریافت میکنید. بسیاری از رانندگان نیز گزارش دادهاند که هنگام رانندگی با کراساور احساس امنیت بیشتری نسبت به سدان دارند. وجود سامانه چهارچرخ محرک نیز این حس اطمینان را افزایش میدهد.
نمونههای خودروهای کراس اوور در ایران کدامند؟
طی سالهای اخیر و به ویژه بعد از همکاری خودروسازان داخلی با تولید کنندگان چینی، نمونههای بسیار متنوع از کراس اوورهای کوچک گرفته تا محصولات بزرگتر در بازار ایران حاضر شدن خودروهای نظیر ام وی ام ایکس ۲۲ پرو ام وی ام ایکس ۵۵ پرو، فونیکس تیگو ۷ پرو ، چری تیگو ۷، کیامسی کی ۷، جک اس ۵، کیامسی ایکس ۵، ایران خودرو ریرا، فونیکس تیگو ۸، نیسان مورانو، نیسان قشقایی، تویوتا راو ۴ مدل ۲۰۲۶، کیا اسپورتیج، هیوندای توسان، هیوندای سانتافه، میتسوبیشی اوتلندر، میتسوبیشی asx، فیدلیتی پرایم، فیدلیتی پرستیژ و… بسیاری از محصولات دیگر موجود در بازار در خانواده کراس اوورها دستهبندی میشوند.
مزایا و دلایل خرید کراس اوور
فروش کراساوورها در ده سال گذشته به طور پیوسته افزایش یافته و نشانهای از کاهش محبوبیت آنها دیده نمیشود. در حال حاضر این کلاس از خودروها بسیار پرطرفدار است و همین موضوع بر قیمتگذاری آنها نیز تاثیر گذاشته است. با این حال، بهروزرسانی مداوم طراحی، افزودن امکانات جدید و استفاده از فناوریهای پیشرفته از جمله دلایلی هستند که باعث شده کراساوورها همچنان در صدر انتخاب خریداران باقی بمانند.
گزینههای متنوع: خریداران خودرو به حق انتخاب اهمیت میدهند. کراساوورها امکان شخصیسازی گسترده را بدون تحمیل هزینههای سنگین فراهم میکنند. حتی با بودجهای محدودتر نیز میتوانید به خودروی مناسب خود دست پیدا کنید.
فضای بیشتر کابین: فضای پای بیشتر برای سرنشینان عقب، فضای بار بزرگتر و فضای سر مناسبتر باعث شده است سدانها و هاچبکها به سرعت جای خود را به کراساوورها به عنوان خودروی خانوادگی بدهند.
قیمتگذاری رقابتی: کراساور در اصل شاسیبلندی کمی جمعوجورتر با امکاناتی مشابه است، اما قیمت مناسبتری دارد. خودروسازان تلاش میکنند قیمت را پایین و سطح امکانات را بالا نگه دارند؛ بنابراین اگر شاسیبلند فولسایز در بودجه شما نمیگنجد، خرید یک کراساور میتواند انتخاب منطقیتری باشد.
مانورپذیری مناسب: فاصله محوری کوتاهتر در کراساورها، پارک کردن و حرکت در فضاهای تنگ را بسیار ساده میکند. چه در شهری شلوغ مانند تهران زندگی کنید و چه در مناطق روستایی، رانندگی آسان همیشه مزیت مهمی به شمار میرود.
توان مناسب حمل بار: کراساوور شما میتواند هم یک خودروی حمل سرنشین باشد و هم با خواباندن صندلیهای عقب، فضای بار قابل توجهی در اختیارتان بگذارد. کمتر سدان امروزی از نظر فضای بار قابل مقایسه با کراساوور است.
مصرف سوخت عالی: شباهت کراساوور و شاسیبلند زمانی پایان مییابد که به مصرف سوخت نگاه میکنیم. به دلیل وزن کمتر، کراساور انتخابی ایدهآل برای رانندگانی است که به مصرف سوخت و کاهش اثرات زیستمحیطی اهمیت میدهند.
کراساور شتاب و چالاکی لازم برای رانندگی شهری، توانایی عبور از مسیرهای طبیعی معمولی در صورت نیاز و ارتفاع مناسب برای دید بهتر به اطراف را در اختیار شما میگذارد. افزون بر این، فضای کافی برای همه اعضای خانواده و حتی تجهیزات سفر و کمپینگ نیز فراهم است. خریدارانی که به دنبال بیشترین ارزش در برابر هزینه هستند، به سختی میتوانند گزینهای عملیتر از یک کراساور پیدا کنند.
مزایا و معایب هندلینگ و عملکرد آفرودی کراس اوور
هرچند طراحی ظاهری کراساوورها حس و حال خودروهای شاسی بلند آفرودی را القا میکند، اما عملکرد آنها در جادههای آسفالته به مراتب بهتر است. البته این به معنای ناتوانی کامل در مسیرهای خاکی یا ناهموار نیست و برخی مدلها در شرایط سخت عملکرد قابل قبولی دارند.
اگر سبک زندگی شما ایجاب میکند که کراساوور بیش از آنکه خودرویی صرفا زیبا باشد، در مسیرهای ناهموار استفاده شود، انتخاب مدلی مناسب اهمیت بیشتری پیدا میکند. با وجود آنکه کراساورها بر پایه پلتفرم خودروهای سواری ساخته میشوند، مرکز ثقل بالاتر و وزن بیشتر نسبت به سدانهای هماندازه دارند که بر هندلینگ و عملکرد آنها در جاده و خارج از جاده تاثیر میگذارد.
امروزه خریداران بیشتر به تجهیزات ایمنی توجه میکنند، اما گاه فراموش میشود که هندلینگ و عملکرد مناسب میتواند در پیشگیری از تصادف نقش مهمی داشته باشد. بسیاری از رانندگان کراساوور احساس امنیت بالاتری نسبت به سدان دارند.
سدان چیست؟
سدان یا سالون نوعی خودروی سواری است که معمولا از ساختار سهبخشی تشکیل میشود؛ بخش دماغه یا محفظه موتور، کابین سرنشینان و صندوق عقب به صورت مجزا طراحی شدهاند. این خودروها که در ایران به صندوقدار هم معروف هستند، ارتفاع کمی از سطح زمین داشته و میزان فاصله کف خودرو تا زمین معمولا بین چهار تا شش اینچ است و اغلب از رینگها و تایرهایی با قطر پانزده تا بیست اینچ استفاده میکنند. سدانها عموما چهار در دارند و برای پنج سرنشین طراحی شدهاند و تمرکز اصلی آنها بر راحتی، مصرف سوخت متعادل و پایداری در رانندگی جادهای است.
شاخصه های اصلی سدانها
از نظر ابعاد بدنه، سدانها در چهار دسته کلی قرار میگیرند: سدان کوچک مانند ساینا و پراید، سدانهای کامپکت مانند سمند، سدانهای متوسط مانند هیوندای سوناتا و سدانهای فولسایز مانند کرایسلر ۳۰۰ که همگی دارای صندوق عقب مجزا و فرم بدنه مشخص هستند.
ظرفیت سرنشین در بیشتر سدانها پنج نفر است، اما در برخی مدلهای لوکس با وجود کنسول اختصاصی در ردیف عقب، ظرفیت به چهار نفر کاهش مییابد؛ نمونههایی مانند بیامو 7 Series، مرسدسبنز S-Class و پورشه پانامرا در این دسته قرار میگیرند. از نظر عملکرد، سدانها هندلینگ نرم و قابل پیشبینی همراه با مصرف سوخت بهینه ارائه میدهند و برای تردد شهری و سفرهای جادهای گزینهای ایدهآل محسوب میشوند. در میان مدلهای محبوب لوکس این کلاس در بازار جهان میتوان به آئودی A8، مرسدسبنز S-Class و … اشاره کرد.
معروفترین خودروهای سدان در بازار ایران کدامند ؟
بسیاری از خودروهای تولید داخل و یا محصولات وارداتی بازار ایران از نوع سدان هستند. از خودروهایی همچون پراید صندوقدار، تیبا، ساینا، شاهین، پژو ۴۰۵، سمند پژو پارس خانواده دنا و دنا پلاس به علاوه تارا گرفته تا ام وی ام آریزو ۵، فونیکس آریزو ۸، هیوندای النترا، هیوندای اکسنت، هیوندای سوناتا، کیا اپتیما، کیا سراتو و بسیاری از تولیدات معتبر آلمانی نظیر محصولات bmw و مرسدس بنز در قالب بدنه سدان به بازار ایران راه پیدا کردند و تا پیش از عرضه کراس اوورها جزو پرفروشترین خودروهای بازار به شمار میرفتند.
مزایا و معایب خودرو سدان چیست؟
یکی از مهمترین مزایای سدانها نسبت به کراس اوورهای بزرگ یا شاسی بلندها، مصرف سوخت مناسب آنهاست که به دلیل وزن کمتر و طراحی آیرودینامیک حاصل میشود. ارتفاع کم از سطح زمین باعث پایین آمدن مرکز ثقل خودرو شده و در نتیجه پایداری و کنترل بهتری در پیچها و سرعتهای بالا فراهم میکند. همچنین سدانها از نظر اقتصادی و قیمتی نیز معمولا مقرونبهصرفهتر هستند.
در مورد معایب سدان باید گفت که فضای بار در سدانها نسبت به کراس اوورهای بزرگ یا شاسی بلندها محدودتر است و حجم صندوق عقب آنها معمولا بین ۳۰۰ تا ۵۰۰ لیتر است که برای خریدهای روزمره یا چمدانهای کوچک مناسب خواهد بود. ارتفاع کم از سطح زمین باعث میشود این خودروها برای مسیرهای ناهموار یا آفرود گزینه مناسبی نباشند. همچنین فضای کابین از نظر جای پا و فضای سر برای سرنشینان، در مقایسه با برخی کراساوورها و شاسیبلندها ممکن است محدودتر باشد که البته این قواعد بسته به مدل خودرو میتواند متفاوت شود.
به طور کلی سدانها بیشتر برای افرادی مناسب هستند که به دنبال خودرویی اقتصادی برای رفتوآمد روزانه هستند یا خانوادههای کمجمعیتی که اولویت آنها هزینه کمتر، راحتی و رانندگی نرم در مسیرهای شهری و جادهای است.
نتیجه گیری
کراساوورها در ابتدا برای پر کردن فاصله میان وانت و شاسیبلند طراحی شدند. مصرفکنندگان به دنبال مزایای شاسیبلند مانند ابعاد، فضا و توانایی خارج جادهای بودند، بدون آنکه راحتی رانندگی را قربانی کرده یا هزینه سوخت بالایی بپردازند.
با وجود آنکه اغلب کراساوورها بزرگتر از سدان به نظر میرسند و فضای بیشتری ارائه میدهند، فضای اشغالشده آنها در جاده چندان بیشتر نیست. افزودن ردیف سوم صندلیها که معمولا تاشو هستند و درِ بزرگ صندوق عقب نیز کراس اوور را به گزینهای مناسب برای خانوادههای پرجمعیت تبدیل کرده است. کراس اوور به گونهای طراحی شده که راحتی و سهولت رانندگی خودروهای سواری مانند سدان یا هاچبک را ارائه دهد و در عین حال از فضای بار و سرنشین بیشتر شاسیبلندهای سنتی بهرهمند باشد.
بنابراین به نظر میرسد که در حالت کلی خودروهای کراس اوور کاربردیتر از محصولات سدان هستند و بهتر میتوانند نیازهای خانوادگی را پاسخ بدهند. اما افرادی که به دنبال شتاب کمی بهتر به همراه هندلینگ پایدارتر هستند، به ارتفاع بالاتر سواری و ظاهر شاسی بلند مانند خودرو چندان اولویت نمیدهند و همچنین برای کیفیت سواری نسبتاً نرمتر ماشین خود ارزش قائلند، به میزان بیشتری با خودروهای سدان ارتباط برقرار کرده و آنها را نسبت به کراس اوورها در اولویت میگذارند. ضمن آنکه میتوان گفت قیمت خودروهای سدان نسبت به کراس اوورهای همرده کمی ارزانتر است و خرید آنها برای افراد با بودجه کمتر، صرفه اقتصادی بیشتری به همراه خواهد آورد.
نویسنده حسین باباپور
