حذف کاتالیزور خودرو؛ معایب و عواقب
کاتالیزور از جمله قطعاتی است که حضور آن در خودرو به صورت مستقیم حس نمیشود و به همین علت هم بسیاری از مردم با روبروشدن این قطعه با یک سری مشکلات مثل خرابی کاتالیزور یا پر شدن کاتالیزور، اقدام به حذف آن میکنند. این در حالی است که حذف کاتالیزور از روی خودرو هم باعث بههمریختن سوختوساز موتور ماشین شده و نیاز است تا برنامه ECU خودرو، دوباره برای حت نبودن کاتالیزور تنظیم شود و هم آسیبهای زیستمحیطی زیادی برای جامعه خواهد داشت. حذف کاتالیزور خودرو در واقع پرضررترین راهحل مسئله پرشدن و خرابشدن کاتالیزور است که متأسفانه در کشور ما نیز رواج زیادی دارد.
کاتالیزور چیست و چه عملکردی در خودرو دارد؟
در فرایند احتراق داخل موتور خودرو، علاوه بر تولید انرژی و حرارت، گازهای مختلفی نیز ایجاد میشوند. بخشی از این گازها مانند بخار آب، اثر مخرب قابلتوجهی ندارند، اما برخی دیگر مانند مونواکسیدکربن، اکسیدهای نیتروژن و هیدروکربنهای نسوخته، از آلایندههای خطرناک هوا محسوب میشوند. به همین دلیل در سیستم اگزوز خودروها از تجهیزاتی برای کاهش و تبدیل این آلایندهها استفاده میشود.
در خودروهای بنزینی، این وظیفه بر عهده قطعهای به نام کاتالیزور یا مبدل کاتالیستی است. در موتورهای دیزلی نیز از فیلتر دوده (DPF) و سیستم SCR به همراه تزریق محلول ادبلو استفاده میشود تا میزان آلایندگی گازهای خروجی کاهش پیدا کند.
کاتالیزورها بهطورکلی در دو بخش اصلی عمل میکنند: بخش احیاکننده و بخش اکسیدکننده. در قسمت احیاکننده، اکسیدهای نیتروژن که از گازهای سمی و مضر هستند، طی واکنش شیمیایی به گازهای بیخطر نیتروژن و اکسیژن تبدیل میشوند. سپس در بخش اکسیدکننده، هیدروکربنهای نیمسوز و گاز مونواکسیدکربن با دریافت اکسیژن بیشتر، اکسید شده و به دیاکسیدکربن و بخار آب تبدیل میشوند که آسیب کمتری برای محیطزیست دارند.
عملکرد صحیح این سیستمها نقش مهمی در کاهش آلودگی هوا و بهبود کیفیت محیطزیست دارد. در واقع، کاتالیزور شبیه به یک شیمیدان در مسیر اگزوز و در خودرو است که وظیفه آن، کاهش هرچه بیشتر آلایندگی ماشین و گازهای خروجی از اگزوز است.
عمر کاتالیزور در خودروهای داخل ایران معمولاً بین ۵ تا ۱۰ سال یا حدود ۸۰ تا ۱۵۰ هزار کیلومتر است؛ اما در عمل، کیفیت سوخت، سلامت موتور و نحوه رانندگی تأثیر بسیار زیادی روی عمر آن دارند.
در شرایط واقعی ایران، بهخصوص به دلیل کیفیت متغیر بنزین، خرابی سیستم جرقه، روغنسوزی موتور و استفاده طولانی در ترافیک، بسیاری از کاتالیزورها حتی بعد از ۶۰ تا ۸۰ هزار کیلومتر هم افت عملکرد پیدا میکنند. در مقابل، اگر موتور سالم باشد و سوخت و احتراق درست انجام شود، کاتالیزور میتواند بیشتر از ۱۵۰ هزار کیلومتر نیز کار کند.
دلایل خرابی کاتالیزور ماشین
کاتالیزور از جمله قطعات مصرفی در خودرو محسوب میشود که هم به طور طبیعی کمکم به آخر عمر خود خواهد رسید و باید آن را تعویض کرد و هم یک سری عوامل خارجی میتوانند عمر کاتالیزور را سریعتر تمام کنند.
بد کارکردن موتور و احتراق ناقص
کارکرد نادرست موتور خودرو باعث ایجاد آلایندگی بیشتر و دوده در سیستم اگزوز ماشین میشود. این دودهها با تجمع تدریجی روی شبکه لانهزنبوری کاتالیزور، به مرور باعث گرفتگی این شبکه و آسیبدیدن کاتالیزور میشود.
خرابی شمع، وایر یا کوئل
خراب بودن شمع، وایر و کوئل موتور ماشین به معنی کارکرد نادرست موتور خودرو و تولید آلایندههای بیش از حد استاندارد است. این آلایندهها که در این حالت شبیه به دوده نیز هستند، منجر به گرفتگی شبکه لانهزنبوری کاتالیزور میشوند.
روغنسوزی یا آبسوزی موتور
روغنسوزی یعنی تولید آلایندههای چربی که حضور آنها را بهوضوح میتوان در تمام مسیر اگزوز مشاهده کرد. این دود چرب، بهراحتی روی شبکههای کاتالیزور نشسته و باعث مسدودشدن و خرابی آنها میشود. حضور آب و ضدیخ در مسیر اگزوز به خاطر آبسوزی موتور خودرو نیز همین اثر را دارد و منجر به کاهش طول عمر کاتالیزور خواهد شد.
استفاده از بنزین بیکیفیت یا دارای ناخالصی
از اصلیترین مواردی که باعث خرابشدن سریعتر و کاهش طول عمر کاتالیزور میشود، سوخت بیکیفیت و غیراستاندارد است. سوخت بیکیفیت، آلایندگی بیشتری تولید میکند و همین وضعیت باعث کاهش طول عمر کاتالیزور میشود.
رانندگی طولانی با چراغ چک روشن
روشنشدن چراغ چک به معنی وجود یک اختلال و ایراد در سیستم سوختوساز موتور ماشین است. این اختلال میتواند از سوختن کوئل، سوختن شمع، ایراد رد سنسور اکسیژن و… باشد که در نهایت به معنی داشتن یک احتراق ناقص و تولید آلایندگی بیش از حد استاندارد است. این آلایندگی به مرور سرعت کمشدن طول عمر کاتالیزور را بالا برده و آن را سریعتر از حد استاندارد، تخریب میکند.
حذف سنسور اکسیژن یا دستکاری ECU
وقتی سوخت نسوخته وارد کاتالیزور شود، دمای داخلی آن بیش از حد بالا میرود و ساختار سرامیکی داخلش ذوب یا مسدود میشود. در این حالت، خودرو دچار افت شتاب، افزایش مصرف سوخت، بوی بد اگزوز و گاهی خفه شدن ماشین در دور موتور بالا میشود.
علائم خرابی کاتالیزور
خرابشدن کاتالیزور با علائم و نشانههایی همراه است که از روی آنها میتوان به این قضیه پی برد. خراب بودن کاتالیزور و عدم توجه به این خرابیها، میتواند باعث واردشدن آسیب به موتور ماشین نیز شود؛ بنابراین با مشاهده این آثار و علائم باید سریعاً به دنبال راهکار فنی و معقول آن باشیم.
روشنشدن چراغ چک موتور
از واضحترین و ابتداییترین نشانههای خراب بودن کاتالیزور، روشنشدن چراغ چک ماشین است. این کار توسط سنسور اکسیژن بعد از کاتالیزور انجام میشود. سنسور اکسیژنی که بعد از کاتالیزور قرار دارد، با سنجش مقدار اکسیژن موجود در گازهای اگزوز میتواند سوختوساز موتور را تنظیم کند و اگر مقدار اکسیژن خارج از محدودههای تعیین شده باشد، باعث روشنشدن چراغ چک ماشین میشود.
روشنشدن چراغ کاتالیزور
در برخی از خودروهای امروزی، چراغ کاتالیزور نیز وجود دارد. این چراغ مستقیماً اشاره ره خرابی کاتالیزور دارد و از روشنشدن آن میتوان فهمید که ما با یک مشکل در سیستم کاتالیست اگزوز یا همان کاتالیزور روبرو هستیم.
کاهش محسوس شتاب و توان خودرو
گرفتگی کاتالیزور میتواند باعث افت محسوس توان و شتاب خودرو شود. زمانی که مسیر داخلی کاتالیزور به دلیل تجمع دوده و ذرات آلاینده مسدود میشود، گازهای خروجی موتور نمیتوانند بهراحتی از سیستم اگزوز عبور کنند. این افزایش فشار در مسیر خروج دود، عملکرد تنفس موتور را مختل کرده و در نتیجه توان تولیدی موتور کاهش پیدا میکند. علاوه بر این، ECU یا کامپیوتر خودرو نیز ممکن است برای تطبیق با شرایط جدید، میزان پاشش سوخت و زمانبندی احتراق را تغییر دهد که خود میتواند باعث افت بیشتر قدرت موتور شود.
افزایش غیرعادی مصرف سوخت
پر شدن یا کاهش کارایی کاتالیزور معمولاً با افزایش مصرف سوخت همراه است. هنگامی که موتور به دلیل اختلال در خروج گازهای اگزوز راندمان طبیعی خود را از دست میدهد، برای تولید توان مشابه نیاز به سوخت بیشتری خواهد داشت. در این شرایط راننده معمولاً فشار بیشتری به موتور وارد میکند تا کاهش شتاب خودرو جبران شود و همین موضوع مصرف سوخت را به شکل محسوسی افزایش میدهد.
شنیدن صدای شن از داخل کاتالیزور
خرابی ساختار داخلی کاتالیزور میتواند باعث ایجاد صداهای غیرعادی مانند وزوز یا صدای حرکت شنریزه شود. این اتفاق معمولاً به دلیل شکستگی یا خردشدن شبکه سرامیکی لانهزنبوری داخل کاتالیزور رخ میدهد. ضربه، حرارت بیش از حد یا فرسودگی طولانیمدت از مهمترین دلایل آسیبدیدن این بخش هستند.
کارکرد نامنظم خودرو
گرفتگی مسیر خروج دود میتواند عملکرد موتور را بهخصوص در حالت درجا یا دور آرام مختل کند. زمانی که کاتالیزور دچار انسداد میشود، تخلیه کامل دود از سیلندرها بهخوبی انجام نشده و فرایند تنفس موتور دچار مشکل میشود. در نتیجه خودرو ممکن است دچار لرزش، ریپزدن یا کارکرد نامنظم شود.
انتشار بوی ناخوشایند شبیه تخممرغ گندیده یا گوگرد
یکی از نشانههای رایج خرابی کاتالیزور، انتشار بویی شبیه به تخممرغ فاسد از اگزوز خودرو است. در حالت عادی، کاتالیزور گازهای سمی حاصل از احتراق را به ترکیبات کمخطرتر تبدیل میکند. اما در صورت خرابی یا اشباع شدن این قطعه، ترکیبات گوگردی موجود در دود اگزوز بهدرستی تجزیه نشده و بوی نامطبوعی از خودرو منتشر میشود.
بالارفتن بیش از حد دمای موتور و دمای اگزوز
مسدودشدن کاتالیزور باعث افزایش فشار در سیستم اگزوز و بالارفتن دمای کاری موتور میشود. این حرارت اضافی میتواند به بخشهای مختلف موتور فشار وارد کند و در موارد شدید حتی موجب آسیبدیدن قطعات حساسی مانند سوپاپها، پیستونها یا منیفولد دود شود. این افزایش دما را میتوان در اگزوز خودرو نیز مشاهده کرد که ناشی از خرابشدن کاتالیزور و گرفتگی مسیر خروج دود است.
نمرات پایین و یا مردود شدن در تست آلایندگی و معاینه فنی
یکی از اصلیترین وظایف کاتالیزور، کاهش میزان آلایندههای خطرناک خروجی از اگزوز است. در صورت خرابی یا گرفتگی این قطعه، میزان گازهای سمی مانند مونواکسیدکربن و هیدروکربنهای نسوخته افزایش پیدا میکند. به همین دلیل خودرو در تستهای آلایندگی و معاینه فنی عملکرد ضعیفی داشته و احتمال مردود شدن آن بالا میرود.
دلایل حذف کاتالیزور
از دلایل حذف و برداشتن کاتالیزور میتوان گفت که هم مسائل اقتصادی دراینبین دخیل هست و هم مسائل دیگری مثل خرابشدن کاتالیزور و عدم امکان تهیه آن. البته این روزها راههای زیادی برای تهیه کاتالیزور وجود دارد اما شاید حذف کاتالیزور، راهحل سادهتر و آسانتری باشد که بسیاری به دنبال آن میروند.
حذف کاتالیزور برای بازتر شدن نفس موتور ماشین
برخی از افراد با این تصور که کاتالیزور مانعی برای خروج راحت دود از اگزوز است و قدرت موتور را کاهش میدهد، اقدام به حذف کاتالیزور میکنند و این در حالی است که تمام شرکتهای خودروسازی دنیا، موتور ماشین خود را با این پیشفرض که در سیستم اگزوز، کاتالیزور قرار دارد، طراحی میکنند و این باور تا حد زیادی برای خودروهای شهری و خیابانی درست نیست. فقط میتوان گفت که برای خودروهایی که تقویت شده باشند و یا سیستم پرخوران آنها، ابعاد و کارکردی بیش از حالت استاندارد خود را داشته باشد، کاتالیزور میتواند تا حدودی یک مانع برای خروج دود باشد. این در حالی است که برداشتن کاتالیزور از روی خودروهای معمولی و شهری، باعث بههمریختن سوختوساز صحیح آنها شده که نتیجه کار، افزایش مصرف سوخت و کاهش قدرت موتور خواهد شد.
البته برداشتن کاتالیزور باعث ایجاد صدای بیشتری از اگزوز میشود که این حس افزایش قدرت و شتاب ماشین در اثر برداشتن کاتالیزور که معمولاً حس اشتباهی هست را تقویت میکند. در حالی که فقط صدای اگزوز بازتر و بیشتر شده است.
خرابشدن کاتالیزور و عدم امکان تهیه نمونه نو و سالم
کاتالیزور به خاطر داشتن فلزات گران بهایی مثل پالادیوم، تیتانیوم و رودیوم، قیمت بالایی دارد و برای خودروهای داخلی از حوالی ده میلیون تومان شروع شده و به رقمهای بالای چند ده و صد میلیون تومان در شرایط فعلی برای خودروهای چندمیلیاردی میرسد. همین وضعیت باعث میشود تا بسیاری از مردم از خرید یک کاتالیزور و هزینه چند ده میلیون تومانی برای این قطعه خودداری کرده و به دنبال حذف و برداشتن آن بروند.
حذف کاتالیزور به علت خرابشدن آن
رایجترین دلیل حذف کاتالیزور، خرابشدن یا گرفتگی آن است. وقتی شبکه سرامیکی داخل کاتالیزور مسدود شد، مشکلاتی برای موتور خودرو درست میشود که مالک را به حذف آن تشویق و ترغیب میکند. از این مشکلات میتوان به بالارفتن دمای موتور و منیفولد اگزوز اشاره کرد. همچنین مصرف سوخت افزایش مییابد، موتور بهسختی دور میگیرد و توان و شتاب خودرو کاهش پیدا میکند. در نتیجه بعضی مالکان خودرو به جای تعویض کاتالیزور، آن را تخلیه یا حذف میکنند.
ایجاد صدای اسپرتتر از اگزوز
کاتالیزور بخشی از صداهای خروجی اگزوز را جذب میکند و حذف آن میتواند صدای اگزوز را بلندتر کرده و صدایی خشنتر و اسپرتتر ایجاد کند. به همین دلیل برخی افراد صرفاً برای تغییر صدای خودرو آن را حذف میکنند.
جلوگیری از خرابیهای تکراری
اگر موتور روغنسوزی یا بدسوزی داشته باشد، کاتالیزور جدید نیز به سرعت آسیب میبیند. برخی مالکان بهجای رفع مشکل اصلی موتور، کاتالیزور را حذف میکنند تا دوباره هزینه تعویض آن را نپردازند.
برداشتن کاتالیزور در خودروهای تقویت شده یا مسابقهای
در برخی خودروهای مخصوص مسابقه یا آفرود سنگین که تردد جادهای ندارند و یا در خودروهایی که موتور آنها تقویت شده و پرخوران شده است، به منظور کاهش وزن، کاهش دمای اگزوز و کاهش محدودیت جریان گازهای خروجی، کاتالیزور را حذف میکنند.
معایب و خطرات حذف کاتالیزور
کاتالیزور فقط یک قطعه زیستمحیطی نیست، بلکه بخشی از سیستم مدیریت آلایندگی و عملکرد موتور محسوب میشود و حذف آن میتواند پیامدهای مختلفی داشته باشد. نکته جالب این است که در بسیاری از خودروهای استاندارد، افزایش قدرت ناشی از حذف کاتالیزور بسیار ناچیز است، اما معایب آن میتواند قابلتوجه باشد.
افزایش شدید آلودگی هوا
مهمترین وظیفه کاتالیزور تبدیل گازهای سمی به گازهای کمخطرتر است. با حذف آن میزان مونواکسیدکربن (CO) چندبرابر میشود، هیدروکربنهای نسوخته (HC) افزایش مییابند، اکسیدهای نیتروژن (NOx) بیشتر وارد هوا میشوند و بوی آلایندههای خروجی اگزوز بهوضوح بیشتر میشود.
روشنشدن چراغ چک موتور
در خودروهای انژکتوری جدید معمولاً دو سنسور اکسیژن قبل و بعد از کاتالیزور وجود دارد. پس از حذف کاتالیزور، کامپیوتر موتور یا همان ECU اختلاف عملکرد سنسورها را تشخیص میدهد و باعث روشنشدن چراغ چک شده و خطاهای مربوط به بازده کاتالیزور ثبت میشوند که بیانگر وجود عیبوایراد در سوختوساز موتور هست.
افزایش مصرف سوخت
در برخی خودروها، ECU موتور خودرو پس از تشخیص مشکل در سیستم آلایندگی به خاطر حذف کاتالیزور، تنظیم سوخت را تغییر میدهد که باعث خارجشدن مخلوط سوخت و هوا از حالت بهینه شده و در نتیجه مصرف سوخت ممکن است افزایش پیدا کند.
کاهش گشتاور در دورهای پایین
برخلاف تصور رایج، حذف کاتالیزور همیشه باعث افزایش قدرت نمیشود. در بسیاری از موتورهای استاندارد با حذف کاتالیزور، گشتاور دور پایین کاهش مییابد و کشش خودرو در شروع حرکت کمتر میشود. در نتیجه حتی این وضعیت بهنحوی میتواند باشد که رانندگی روزمره ممکن است ضعیفتر احساس شود.
بوی نامطبوع اگزوز
یکی از نشانههای رایج خودروهای بدون کاتالیزور، همان بوی نامطبوعی است که از اگزوز مثل زمان خراب بودن کاتالیزور به مشام میرسد. یعنی بوی تند بنزین نسوخته یا بوی گوگرد که شبیه به تخممرغ فاسد است. این بو در زمان توقف خودرو، داخل ترافیک و خصوصاً در فضای بسته پارکینگ بهراحتی حس میشود.
مردود شدن در معاینه فنی
در بسیاری از کشورها و حتی در مراکز معاینه فنی که تست آلایندگی دقیق انجام میدهند، خودرو بدون کاتالیزور، استاندارد آلایندگی را پاس نمیکند و برگه معاینه فنی برای آن صادر نمیشود.
آسیب احتمالی به موتور و سنسورها
اگر حذف کاتالیزور بهصورت غیراصولی انجام شود، خطاهای ECU افزایش پیدا میکند، سنسورهای اکسیژن عملکرد نادرستی خواهند داشت و تنظیم سوخت موتور به هم میریزد. در نهایت این اتفاقات باعث افزایش استهلاک قطعات موتور و کاهش طول عمر پیشرانه میشود.
کاهش ارزش فروش خودرو
بسیاری از خریداران خودروهای کارکرده، حذف کاتالیزور را نشانهای از نگهداری نامناسب خودرو و دستکاری سیستم فنی آن و احتمالاً وجود مشکلات قبلی موتور میدانند و ممکن است ارزش خودرو را کمتر ارزیابی کنند.
روشهای حذف کاتالیزور
هرچند که حذف کاتالیزور میتواند پیامدهایی مثل افزایش مصرف سوخت و بالارفتن آلایندگی خودرو، افزایش استهلاک موتور و کاهش قدرت آن را در پی داشته باشد؛ اما باز هم برخی از افراد به دلایل مختلفی که گفته شده است، اقدام به حذفکردن کاتالیزور میکنند.
- راحتترین راه، حذف و برداشتن کاتالیزور و خالیکردن محل آن است. این کار میتواند نتایج گفته شده از افزایش مصرف سوخت و آلایندگی و بههمریختن ریتم صحیح کارکرد موتور را در پی داشته باشد.
- برخی از افراد حتی مخزن کاتالیزور را برداشته و با یک بخش چند سانتیمتری از جنس همان لولهاگزوز جایگزین میکنند.
- امروزه برخی از کارگاههای تنظیمموتور بعد از حذف کاتالیزور، با تغییر در برنامه کامپیوتر ماشین و برنامهریزی مجدد، تا حدودی موتور خودرو را با وضعیت بدون کاتالیزور هماهنگ میکنند تا برنامه جدید هم مانع از روشنشدن چراغ چک ماشین شود و سوختوساز موتور با وضعیت نبودن کاتالیزور، هماهنگ شود.
عواقب حذف کاتالیزور از نظر قانونی و زیستمحیطی
متأسفانه، در کشور ما قوانین مشخصی برای جریمه افرادی که کاتالیزور خودرو خود را حذف میکنند، وجود ندارد و فقط این جریمه با مبلغی اندک، شامل افرادی میشود که خودرو آنها در تست معاینه فنی مردود شده است و حالا به خاطر تردد در خیابان بدون داشتن معاینه فنی معتبر، توسط دوربینهای سطح شهر جریمه میشوند.
اما باید از جنبههای دیگر نیز به این قضیه نگاه کرد و آن هم آسیبهای زیستمحیطی این کار است که گریبان همه از جمله خود مالک خودرو را نیز میگیرد.
آلایندههای اگزوز که باید توسط کاتالیزور، تصفیه و به مواد بیضرری تبدیل شوند، در زمانی که این قطعه را حذف کردهایم، وارد جو و هوا خواهند شد. این گازها علاوه بر آسیب مستقیم به محیطزیست، برای سلامت انسان نیز خطرناک هستند و میتوانند باعث تشدید بیماریهای تنفسی، آلودگی هوا و تشکیل مهدود شهری شوند. به همین دلیل در بسیاری از کشورها، از جمله ایران، حذف یا دستکاری کاتالیزور برخلاف استانداردهای آلایندگی و مقررات معاینه فنی است.
در ایالات متحده آمریکا، طبق قوانین سازمان حفاظت محیطزیست (EPA)، حذف یا دستکاری کاتالیزور برای خودروهای شهری غیرقانونی است و جریمه آن برای افراد عادی میتواند تا چند هزار دلار باشد. تعمیرگاهها یا شرکتهایی که این کار را انجام دهند، با جریمههای بسیار سنگینتری مواجه میشوند.
در کشورهای اروپایی نیز خودرو بدون کاتالیزور معمولاً در تستهای معاینه فنی و آلایندگی مردود میشود و اجازه تردد قانونی نخواهد داشت. در برخی کشورها مانند آلمان و انگلستان، در صورت تشخیص حذف سیستم کنترل آلایندگی، علاوه بر جریمه نقدی، امکان توقیف خودرو یا لغو اعتبار بیمه نیز وجود دارد.
در استرالیا، کانادا و ژاپن نیز قوانین مشابهی اجرا میشود و هرگونه تغییر در سیستم اگزوز که باعث افزایش آلایندگی شود، تخلف فنی محسوب میشود.
در ایران نیز حذف کاتالیزور باعث ردشدن خودرو در معاینه فنی میشود و در خودروهای جدید معمولاً چراغ چک موتور را فعال میکند. با سختگیرانهتر شدن قوانین آلایندگی در سالهای آینده، احتمال افزایش نظارت و جریمه برای خودروهای فاقد کاتالیزور نیز وجود دارد.
در نتیجه، نگهداری صحیح از موتور و استفاده از کاتالیزور سالم، راهکار اصولیتری نسبت به حذف این قطعه است؛ زیرا هم عملکرد استاندارد خودرو حفظ میشود و هم میزان آلایندگی محیط کاهش پیدا میکند. ضمن اینکه از نظر انسانی و وظیفه ما نسبت به رعایت سلامت دیگر افراد جامعه نیز کار بسیار صحیحتری خواهد بود.
تاثیر کاتالیزور در گرفتن معاینه فنی
نقش کاتالیزور در خودرو، برای کاهش و حذف یک سری از آلایندههای اگزوز است. این آلایندهها در تست معاینه فنی نباید از حد مشخصی با توجه به نوع خودرو، بیشتر باشند. در نتیجه وقتی کاتالیزور خراب است یا از روی ماشین حذف میشود، مقدار آلایندههای موجود در دود ماشین از حد مجاز بالاتر میروند و دستگاه معاینه فنی میتواند نشان دهد که کاتالیزور دچار مشکل شده یا از روی خودرو برداشته شده است. به همین خاطر، خودرویی که فاقد کاتالیزور است در آزمایشها و تستهای مربوط به آلایندگی معاینه فنی مردود خواهد شد.
از طرفی چون تردد با خودرویی که معاینه فنی ندارد، منجر به جریمهشدن خودرو میشود، این کار باعث افزایش هزینههای اینچنینی نیز برای خودرو میشود.
جایگزینهای کاتالیزور
بسیاری از افراد دوست ندارند تا خودرو بدون کاتالیزور استفاده کنند. این افراد معمولاً به خاطر اطلاع از آسیبهایی که نبود کاتالیزور به خودرو وارد میکند اطلاع دارند و یا اصطلاحاً نمیخواهند خودرو دستکاری شده در سیستم موتوری سوار شوند. ازاینرو بعد از خرابی کاتالیزور خودرو، به دنبال راهی برای رفع این مشکل هستند که یکی از روشهای زیر، راهحل انتخابی آنها هست.
- میتوان گفت بهترین کار برای جایگزینی کاتالیزور، خرید یک کاتالیزور دیگر است. این کار را میتوان هم با خرید کاتالیزورهای شرکتی و اصلی که توسط کمپانی عرضه میشوند انجام داد و هم شرکتهای مختلفی به اسم کاتالیزورهای افترمارکتی در حال ساخت و عرضه کاتالیزور برای خودروهای مختلف موجود در بازار هستند که میتوان از محصولات و تولیدات آنها استفاده کرد. این شرکتها در کشورمان نیز وجود دارند و محصولات خوب و قابل اطمینانی نیز عرضه میکنند. از معروفترین و شناختهشدهترین این شرکتها در کشورمان میتوان به ایران دلکو کاتالیست، رضا مشهد، مرصاد کاتالیست، فامکو و پویش کاتالیست اشاره کرد.
- برخی از افراد از کاتالیزورهای دستدوم که معمولاً از کشورهای اطراف وارد بازار میشوند، استفاده میکنند. این روش و این کار نیز در صورتی که کاتالیزور مربوطه، سلامت و کیفیت موردنظر را داشته باشد، میتواند راه مفیدی برای جایگزینی کاتالیزور معیوب با یک نمونه سالم دستدوم یا اصطلاحاً استوک باشد.
- برخی از کارگاهها، از ترکیب پوسته کاتالیزور خودرو با شبکه یک کاتالیزور دیگر که قیمت پایینتری دارد، این مشکل را حل میکنند. این کار باعث کاهش هزینه میشود و مالک را ترغیب به انجام این کار خواهد کرد.
- گاهی مواقع شبکه کاتالیزور سالم است و فقط ورودیهای آن از آلودگی پر شدهاند. راههای مختلفی برای شستن شبکه کاتالیزور وجود دارد که با استفاده از آنها میتوان عمر دوبارهای به کاتالیزور داد.
نتیجهگیری
در مجموع میتوان گفت که هرچند حذف کاتالیزور از روی خودرو و حتی فروش آن باعث سود مالی کم نیز خواهد شد؛ اما بههمریختن سوختوساز موتور، افزایش مصرف سوخت و بالا رفتن آلایندگی ماشین، آسیب به محیط زیستی که همه در آن زندگی میکنیم و افزایش استهلاک موتور از جمله مضرات این کار است. این موضوع حتی میتواند در زمان فروش خودرو نیز به عنوان یک نکته منفی، باعث افت اعتماد خریدار و کاهش قیمت خودرو شود. ضمن اینکه خودرویی که کاتالیزور ندارد، در تستهای معاینه فنی نیز مردود خواهد شد که این کار باعث جریمه این خودرو در سطح شهر توسط دوربینها نیز میشود که یک هزینه دائمی برای مالک به همراه خواهد داشت.
اما حذف کاتالیزور اگزوز را حتی اگر با کارهای دیگری مثل گرفتن معاینه فنی به هر شکل و روش یا تغییر در برنامه کامپیوتر خودرو نیز انجام دهیم، باز هم از نظر انسانی و وظیفه اجتماعی، این کار یک کار ناپسند و غیراخلاقی محسوب میشود که حتی گریبان خود ما را نیز خواهد گرفت. ضمن اینکه همانطور که گفته شد، مضرات بعدی این کار میتواند باعث افزایش هزینههای پنهانی شود که با بالا رفتن استهلاک پیشرانه و در نهایت تعمیر موتور باید پرداخت کرد؛ هزینههایی که قطعاً بیش از تفاوت قیمت خودرو با کاتالیزور و بدون آن خواهد بود.
در مجموع میتوان دلایل حذف کاتالیزور را خرابی و گرفتگی، هزینه بالای تعویض آن، تصور افزایش قدرت و شتاب، ایجاد صدای اسپرتتر، جلوگیری از هزینههای تکراری ناشی از خرابی، کاربردهای مسابقهای و پرخوران کردن موتور و کمبود قطعه برای خودروهای قدیمی و حتی جدید عنوان کرد. با این حال، باید در نظر داشت که نقص در این سیستم، روند فروش خودرو را در بازار دستدوم با چالشهای جدی مواجه میکند.
سوالات متداول
- حذف کاتالیزور چه پیامدهایی می تواند داشته باشد؟
افزایش مصرف سوخت، بالارفتن آلایندههای تولیدی موتور، افزایش صدای موتور و اگزوز، مردودشدن در تست معاینه فنی، استهلاک بیشتر موتور، روشنشدن چراغ چک حتی به طور دائمی از ایرادات حذف کاتالیزور هستند. - جریمه حذف کاتالیزور در کشورمان چقدر است؟
هنوز جریمه خاصی برای افرادی که کاتالیزور را حذف میکنند وجود ندارد اما مردودشدن در معاینه فنی و سپس جریمه توسط دوربینهای سطح شهر برای خودروهای فاقد معاینه فنی از جمله جریمههای پیشرو در صورت حذف کاتالیزور است.
فروش خودرو
قیمت روز خودرو
تخمین قیمت
خرید خودرو
کسب درآمد از خودرو۴۵
مشخصات شما
برای ثبت نظر مشخصات خود را وارد کنید