آموزش دنده عوض کردن بدون کلاچ (در شرایط اضطراری)
بسیاری از رانندگانی که با گیربکس دستی رانندگی کردهاند، تجربه پاره شدن سیم کلاچ یا ازکارافتادن سیستم هیدرولیکی یا مکانیکی کلاچگیری را تجربه کردهاند. وضعیتی که نمیتوان صفحه کلاچ را از دیسک و فلایویل جدا کرد و در نتیجه باید بدون کلاچ، دنده را تعویض کرده و اصطلاحا دنده داد. برخی از رانندگان نیز در برخی مواقع و برای تنوع بدون کلاچ دنده میدهند که نیاز به مهارت خاص خود را دارد. اما دنده عوض کردن بدون کلاچ را چگونه باید انجام داد و مهارت آن را به دست آورد. در این مطلب از مجله خودرو۴۵، تنها راهکار فروش فوری خودرو در کشور همراه باشید تا نحوه دنده عوض کردن بدون کلاچ را در کنار هم بخوانیم.
دنده عوض کردن بدون کلاچ چیست؟
تعویض دنده بدون کلاچ گرفتن نیاز به مهارت خاصی دارد که فقط با تمرین و فهمیدن زمان تعویض دنده و قلقگیری گیربکس ماشین، به دست میآید. باید در نظر داشت که تعویض دنده بدون کلاچگیری وقتی صحیح است که بتوان بدون سروصدای گیربکس یا اصطلاحا آبهویج گرفتن، دنده عوض کرد. همچنین سنگین کردن دنده کار سختتری از سبک کردن دنده است.
اشتباه در عوض کردن دنده بدون کلاچ باعث میشود تا آسیبهایی به دندهبرنجیهای گیربکس وارد شود که این کار میتواند عمر آنها را به شدت کاهش داده و حتی باعث شود تا گیربکس به تعمیر نیاز پیدا کند.
میدانیم که با تغییر دنده، در عین کاهش یا افزایش سرعت خودرو، شاهد تغییر در دور موتور نیز هستیم. به این معنی که وقتی دنده را سبک کرده و یک دنده بالا میبریم، در عین اینکه سرعت ماشین زیاد میشود؛ اما دور موتور کاهش پیدا میکند. مثلا با تعویض دنده از یک به دو، دور موتور نیز از ۳۵۰۰ دور در دقیقه به ۲۵۰۰ دور کاهش پیدا میکند. برعکس این قضیه نیز صادق است. به این صورت که با تعویض دنده به دنده سنگینتر، دور موتور افزایش پیدا میکند و سرعت خودرو نیز کمتر خواهد شد. این اصل را باید در تعویض دنده بدون کلاچ گیری در نظر داشته باشیم.
وظیفه دندهبرنجیها در هم سرعت کردن دندههای گیربکس
در گیربکسهای دستی بسته به نوع و تکنولوژی آنها شاید چندین محور و شافت وجود داشته باشد، اما دو محور اصلی در تمام گیربکسها مشترک بوده که یکی از آنها محور ورودی گیربکس و دیگری محور خروجی گیربکس است. محور ورودی با صفحه کلاچ ارتباط دارد و سرعت خود را از موتور خودرو میگیرد و محور خروجی نیز با چرخهای در ارتباط بوده و سرعت خود را از آنها میگیرد.
وقتی که قرار است یک دنده را درگیر کنیم، باید بین سرعت دنده مورد نظر و دنده قرارگرفته روی محور خروجی، هماهنگی ایجاد شود. این کار توسط دندههای برنجی روی دنده مدنظر انجام خواهد شد و با گرفتن کلاچ و برداشتن قدرت و توان از روی محور ورودی، به دنده قرارگرفته روی آن اجازه میدهیم تا سرعت خود را به کمک دندههای برنجی با سرعت دنده قرارگرفته روی محور خروجی هماهنگ و برابر کند. این هم سرعت شدن در کسری از ثانیه انجام میشود و به همین خاطر هم میتوان با سرعت زیاد و با گرفتن کلاچ، دندهها را تعویض کرد.
اما اگر کلاچ نگیریم، به خاطر فشاری که روی دنده مدنظر هست و تفاوت سرعت بین دور موتور و دور چرخها، امکان هماهنگکردن دندهها بهراحتی ممکن نیست و در واقع باید بهقدری تسلط و مهارت داشته باشیم که با گاز دادن و همدور کردن سرعت دندهها، آنها را بدون آسیب و ایجاد صدا، با همدیگر درگیر کنیم.
روشن کردن خودرو بدون کلاچ گیری
در خودروهای دنده دستی باید خودرو را در دنده خلاص روشن کنیم یا کلاچ بگیریم و استارت بزنیم تا خودرو به سمت جلو پرتاب نشود. اما اگر امکان کلاچ گرفتن نباشد باید از راه دیگری برای روشن کردن خودرو استفاده کرد.
در این وضعیت مجبوریم خودرو را در دنده یک روشن کنیم. با استارت زدن خودرو در دنده یک، ماشین به سمت جلو پرتاب میشود؛ اما بعد از روشن شدن، میتوان آن را کنترل کرده و شروع به دنده دادن و سبک کردن دندهها کنیم. همچنین اگر در یک مسیر با شیب ملایم هستیم، میتوان اجازه داد تا خودرو کمی به جلو حرکت کند و سپس اقدام به استارت زدن کنیم که در این وضعیت، فشار کمتری به استارت ماشین وارد خواهد شد.
سبک کردن دنده بدون کلاچ
برای سبک کردن دنده بدون کلاچ گیری باید بدانیم که در یک مسیر معمولی و صاف با هر تعویض دنده به یک دنده سبکتر، شاهد کاهش دور موتور خواهیم بود. همچنین باید عملیات تعویض دنده در نهایت یک تا دو ثانیه انجام شود تا بتوان آن را دقیق و بهصورت فنی انجام داد و عبور از این مدتزمان طلایی باعث میشود تا دور موتور و دور گیربکس به سختی با هم همخوانی پیدا کرده و حتی نتوان دنده را جا زد.
بنابراین برای سبک کردن دنده باید بدانیم که دور موتور خودرو در هر سرعتی حدودا چقدر است. همچنین اگر قلق تعویض دنده و گیربکس خودرو دستمان باشد، این کار راحتتر انجام خواهد شد. بهتر است در دور موتور ۳۰۰۰ تا ۳۵۰۰ برای دنده عوض کردن بدون کلاچ اقدام کنیم. در واقع با کمی تمرین میتوان فهمید که در چه زمانی فشار از روی گیربکس برداشته میشود و سرعت دندهها با هم برابر است. در این دور موتور میتوان بهراحتی دنده را به حالت خلاص آورد و سپس دنده را یک دنده سبکتر کرد.
بعد از رسیدن دور موتور به جایی که مناسب برای تعویض دنده است، پا را از رو گاز برداشته و دستهدنده را بهآرامی به عقب میکشیم. با این کار باید بدون هیچ زور زدن و فشاری، دندهخلاص شود. سپس با کمی کاهش دور موتور و رسیدن به دور موتور مناسب، دنده را به جلو فشار داده و وارد دنده سبکتر بعدی میکنیم. باز هم تاکید میشود که زمان تعویض دنده و دور موتور مناسب برای دنده بعدی، باید با کمی تمرین و قلقگیری به دست آید و این کار به مهارت زیادی نیاز دارد تا منجر به آسیبدیدن گیربکس نشود.
سنگین کردن دنده بدون کلاچ (دنده معکوس)
سنگین کردن دنده یا اصطلاحا معکوس دادن بدون کلاچ گرفتن کمی سختتر است و به تمرین بیشتری نیاز دارد. چرا که با برداشتن پا از روی گاز در زمان تعویض دنده بهطور خودکار و طبیعی شاهد کاهش دور موتور هستیم که برای سبک کردن دنده مناسب است؛ اما برای سنگین کردن دنده باید کمی گاز بدهیم تا دور موتور و دنده مدنظر با هم متناسب شود.
بعد از خلاص کردن دنده که با برداشتن پا از روی پدال گاز بهراحتی انجام میشود، شاید مجبور باشیم که کمی گاز اضافه دهیم تا دور موتور با دنده سنگینتر متناسب و هماهنگ شود. در واقع میتوان گفت که دور موتور مناسب برای معکوس دادن و زمان تعویض دنده نیز با کمی تمرین و شناخت گیربکس به دست میآید.
متوقف کردن و خاموش کردن خودرویی که کلاچ ندارد
برای متوقف کردن خودرویی که کلاچ ندارد، باید در زمان درست اقدام کنیم. وقتی خودرو کلاچ ندارد، با ترمز گرفتن باز هم تا حد زیادی در مقابل توقف مقاومت خواهد کرد. ضمن اینکه با ترمز گرفتن و کاهش سرعت تا حوالی توقفکردن، شاهد لرزش و تکانهای شدید خودرو خواهیم بود که میتواند آسیبهایی به برخی از قسمتها مثل دستهموتورها، تسمه تایم یا زنجیر تایم، گیربکس و… وارد کند.
بنابراین بهتر است قبل از رسیدن به نقطه مدنظر و کاهش بیش از حد سرعت خودرو، گیربکس را خلاص کرده و با ترمز گرفتن، خودرو را به طور صحیح و آهسته، متوقف کنیم. فراموش نکنیم که راهکار خاموش کردن خودرو در دنده برای متوقف کردن ماشین میتواند خطراتی مثل قفلشدن فرمان، ازدسترفتن قدرت ترمزگیری، عدم هدایت صحیح خودرو و سفتشدن بیش از حد فرمان و… را به همراه داشته باشد که نتیجه آن میتواند تصادف و حادثه شود. بنابراین از این روش برای متوقف کردن خودرو نباید استفاده کرد.
آشنایی با گیربکس سنکرونیزه و غیرسنکرونیزه
در ارتباط با گیربکس خودرو حتما عبارت سنکرونیزه را شنیدهایم. گیربکسها به دو دسته سنکرونیزه و غیرسنکرونیزه تقسیم میشوند و البته در برخی از خودروهای قدیمی و خودروهای باری هم از دنده عقب یا دنده یک غیرسنکرونیزه در کنار دندههای سنکرونیزه نیز استفاده میشود.
منظور از دنده سنکرونیزه، دندهای هست که دارای دندهبرنجی و متعلقات آن برای همدور کردن و هم سرعت کردن دندهها با سرعت محور گیربکس است تا دنده مدنظر بتواند بهراحتی با دنده قرارگرفته روی محور دنده زیر گیربکس درگیر شود.
متعلقات مربوط به سنکرونیزه کردن دندهها در دندههای غیرسنکرونیزه وجود ندارد. بنابراین نمیتوان این دندهها را بهراحتی در حین حرکت جا زد و باید کاملا خودرو را متوقف کرد. اما یک راه انجام این کار نیز، گاز دادن و همدور کردن دنده مورد نظر با سرعت چرخش محور گیربکس است تا با این کار بتوان دنده مدنظر را با دندهای که قرار است با آن درگیر شود، هم دور و هم سرعت کرد. سپس با هم سرعت شدن دندهها، میتوان دنده را جا زد. همانطور که گفته شد، دندههای غیرسنکرونیزه را میتوان در دنده یک یا دنده عقب بسیاری از خودروهای قدیمی و خودروهای باری قدیمی دید. ضمن اینکه بسیاری از خودروهای باری قدیمی نیز در تمام دندهها از نوع غیرسنکرونیزه هستند.
نتیجه گیری
عوض کردن دنده بدون کلاچ گرفتن یک مهارت خودرویی است که بسیاری از رانندگان گاهی مواقع برای تنوع از این روش استفاده میکنند. روش تعویض دنده بدون کلاچ گرفتن نیاز به تمرین و تجربه کافی دارد. همچنین باید تا حدی به گیربکس خودرو نیز آشنایی داشت و قلق تعویض دنده با آن را دانست. اینکه در یک سرعت خاص و برای جازدن یک دنده مشخص باید چه دور موتوری داشته باشیم. معمولا برای سبک کردن دندهها و افزایش دنده باید اجازه دهیم تا دور موتور ماشین کمی کاهش پیدا کند. چرا که با سبکتر کردن دندهها، دور موتور نیز کاهش پیدا میکند. اما در سنگین کردن دندهها قضیه برعکس است و برای سنگینتر کردن دنده باید کمی دور موتور را بالا ببریم. به همین خاطر هم گاهی مواقع در معکوس دادن بدون کلاچ مجبور هستیم تا کمی گاز داده و دور موتور را افزایش دهیم.
سوالات متداول
- آیا تعویض دنده بدون کلاچ گرفتن میتواند به گیربکس ماشین آسیب بزند؟
دنده عوض کردن بدون کلاچ گرفتن اگر به صورت اصولی و صحیح انجام نمیشود میتواند باعث آسیبدیدن دندهبرنجیها و خرابشدن گیربکس شود. - برای تعویض دنده بدون کلاچ گرفتن چه اصول ابتدایی را باید بدانیم؟
اینکه نسبت دور موتور خودرو در دندهها با سرعت خودرو چگونه است تا بتوان دور موتور را با سرعتی که ماشین دارد و دندهای که قرار است آن را جا بزنیم تا حد زیادی تناسب داشته باشد.
فروش خودرو
قیمت روز خودرو
تخمین قیمت
خرید خودرو
کسب درآمد از خودرو۴۵
مشخصات شما
برای ثبت نظر مشخصات خود را وارد کنید