علائم خرابی کمک فنر خودرو؛ دلایل و روش تست
کمک فنر خودرو از اصلیترین قطعات سیستم تعلیق است که در کنار افزایش آسایش و راحتی سرنشینان، نقش به سزایی در هندلینگ ماشین هم بازی میکند. کمک فنر از قطعات مصرفی خودرو محسوب میشود که البته هرچند برخی از شرکتهای خودروسازی برای آن طول عمر مشخصی را تعیین میکنند، اما نمیتوان چندان دقیق برای این قطعه مدت زمان کارکرد دقیقی اعلام کرد. بههرحال، کمک فنر ماشین به مرور مستهلک شده و خرابیهای آن آشکار خواهد شد که از روی برخی از نشانهها میتوان این وضعیت را فهمید. اگر از علائم خرابی کمک فنر خودرو اطلاع داشته باشید و دلایل و روش تست آن را بدانید، میتوانید خودرویتان را بهتر نگهداری کنید تا در زمان فروش خودرو، قیمت ماشین کمتر افت کند.
کمک فنر خودرو چیست و چه وظیفهای دارد؟
کمک فنر یا shock absorber یکی از قطعات اصلی مجموعه فنربندی و زیربندی خودرو محسوب میشود. همانطور که از نام این قطعه میتوان فهمید، وظیفه کمکفنرها جذب و میراکردن بازی فنرها هست. در واقع فنر وظیفه دارد تا ضربات و شوکهایی را که از مسیر حرکت به تایرها وارد میشود، جذب کند. اما اگر کمکفنر وجود نداشته باشد، این بازی همچنان ادامه پیدا میکند و نوسان فنر تا ضربات بعدی ادامه خواهد داشت. بهاینترتیب، اتاق خودرو به طور مداوم در حال بازیکردن خواهد بود. اما وقتی که کمک فنر ماشین حضور دارد، با دریافت شوکهای مسیر، کمکفنر به خنثیشدن بازی فنر و آرامشدن آن بعد از چند لحظه کمک میکند. به همین خاطر وقتی به خودرویی که کمکفنر معیوب دارد نگاه میکنیم، بازی مداوم تایرها و بدنه خودرو را میتوان مشاهده کرد.
اما کارکرد کمک فنر خودرو فقط محدود به این نیست. در واقع وجود کمکفنر باعث آسایش راننده و سرنشین نیز شده و پایداری خودرو در سرعتها بالا و در پیچها نیز از دیگر کارکردهای کمکفنر در مجموعه فنربندی است.
علائم خرابی کمک فنر خودرو
خرابی کمک فنر ماشین با نشانهها و علائمی همراه است که از روی آنها میتوان به این وضعیت این قطعه پی برد. یک سری از این نشانهها ظاهری بوده و با چشم قابل مشاهده است، اما برای درک یک سری از نشانهها باید کمکفنر را آزمایش و بررسی کرد.
تغییر ظاهری کمک فنر
تغییر در ظاهر کمکفنر مثل ضربه خوردن، کجشدن میله اصلی، لهشدن بدنه و… در صورتی که بیش از حد مجاز باشد، باعث ایجاد مشکل در کارکرد صحیح آن خواهد شد. این ضربات باعث خارجشدن وضعیت صحیح حرکت میله و پیستون کمکفنر از مسیر مستقیم خود میشود و در نتیجه روغن کمکفنر میتواند از کنار پیستون و نشتبندها فرار کرده و در نتیجه کار کمکفنر به مشکل بخورد.
روغن زدن کمک فنر ماشین
از دیگر نشانههای خرابی کمک فنر خودرو، روغن زدن آن هست. اگر به بدنه کمکفنر نگاه کنیم و آثار چربی و روغن روی آن دیده شود، نشانهای از خراب شدن کمکفنر است. این نشت روغن اگر زیاد باشد، احتمالاً کمکفنر دیگر کارکرد خود را ندارد و اگر کم باشد، توان کمکفنر کاهش پیدا کرده است و نمیتواند به طور کامل و دقیق، کار خود را انجام دهد.
عبور ناپایدار از سرعتگیرها
اگر با سرعت از روی سرعتگیرها رد شویم و خودرو به صورت متقارن و پایدار بالا و پایین نشود و مثلاً یک طرف ماشین بازی بیشتری داشته باشد، از نشانهها و علائم خرابی کمکفنرها هست. به این معنی که کمک یک طرف کمی ضعیف شده و اصطلاحاً خالی میکند.
بازی زیاد بدنه ماشین
حالتهایی مثل کله کردن شدید خودرو و شیرجهرفتن بیش از حد دماغه ماشین در زمان ترمزهای شدید و ناگهانی از نشانههای ضعیفشدن کمکفنرهاست. همچنین تمایل بیش از حد و غیرعادی خودرو به سمت خارج پیچ در زمان دورزدن در پیچها از دیگر نشانههای خرابی و ضعیفبودن کمکفنرهاست. از دیگر نشانههای بدنه در خراب بودن کمکفنرها، بازی مداوم و نوسان دائمی بدنه خودرو بعد از عبور از یک سرعتگیر است. چون کمکفنر کارایی ندارد و نمیتواند بازی بدنه را خنثی کرده و آن را جذب کند، بدنه بعد از عبور از هر مانعی، تا میرا شدن این ارتعاش، همچنان نوسان میکند.
رقصیدن چرخها روی زمین
فنر سیستم تعلیق بدون کمک فنر، بازی زیادی خواهد داشت؛ بنابراین باید کمک فنر وجود داشته باشد تا بازی فنر را میرا و جذب کند. حالا وقتی که کمکفنر کارکرد درستی ندارد، فنر علاقه دارد تا دائماً نوسان و بازی کند. در نتیجه وقتی به چرخی که کمکفنر پشت آن بهخوبی کار نمیکند، نگاهی بیندازیم، میبینیم که این چرخ روی زمین دائماً در حال نوسان و اصطلاحاً رقصیدن است. این وضعیت اگر ادامه پیدا کند باعث پله شدن لاستیک نیز میشود.
پله شدن لاستیک
پله شدن لاستیک خصوصاً در خودروهای سنگین از دیگر نشانههای خراب بودن کمک فنر خودرو است. چرخی که کمکفنر پشت آن خراب شده و بازی فنر را جذب و خنثی نمیکند، به طور مداوم در حال بازی خواهد بود و همین وضعیت در طولانیمدت و خصوصاً وقتی که بار زیادی روی چرخ است، باعث پله شدن و ساییدگی غیریکنواخت لاستیک میشود.
کشیدن فرمان
کشیدن و زدن فرمان از علائم خراب بودن زیربندی و مجموعه فنربندی است. در مجموعه زیربندی و فنربندی ماشین از قطعات زیادی استفاده میشود که یکی از آنها کمکفنر است. عیب و ایراد در کمکفنرها هم منجر به لاستیکسایی خواهد شد و هم میتواند با زدن فرمان و کشیدن فرمان به یک سمت، خود را نشان دهد.
صدای اضافی از کمک فنر ماشین
هرگونه صدای اضافه از سمت کمکفنر نشانهای از خرابی آن هست. صداهایی مثل تقه زدن، ساییدگی لاستیک با آهن، صدایی شبیه به تلمبه دوچرخه، نالهکردن و… از نشانههای خرابشدن کمکفنر است. گاهی مواقع این صداها از سمت مجموعه کمکفنر است و میتواند به خاطر شلشدن اتصالات کمکفنر نیز باشد. مثل بازشدن مهره بالای کمکفنر و یا خرابی بلبرینگ بالای کمک در کمکهایی که این نحوه طراحی را دارند.
سواری سخت و ناراحت خودرو
خرابی کمک فنر ماشین میتواند به دو صورت باعث یک سواری ناراحت در خودرو شود. اگر کمکفنر خود را ول کرده باشد، سواری ماشین با ارتعاش و تکانهای زیاد همراه است. اگر کمکفنر قفل شده باشد، سواری ماشین خشک و پر از تکانهای ریز و ناگهانی میشود. ضمن اینکه صدای واردشدن فشار و ضربه به شاسی ماشین را نیز میتوان حس کرد و شنید.
آسیبدیدگی شاسی و بدنه خودرو در محل کمکفنرها
وجود عیب و ایراد در سیستم زیربندی و فنربندی باعث میشود تا ضرباتی که از سوی مسیر حرکت توسط تایرها دریافت میشود، توسط مجموعه فنربندی بهخوبی جذب و میرا نشود. در نتیجه باعث آسیبدیدن شاسی و محل اتصال کمکفنرها و فنرها خواهد شد.
آسیبدیدن و شکستن کمکفنر
گاهی مواقع کمکفنر قفل میکند و بهسختی باز میشود. همچنین در حالت مقابل آن، اگر کمکفنر بیش از اندازه شل شده باشد که به آن اصطلاحاً تلمبهشدن میگویند، ضرباتی که به ناگهان به کمکفنر وارد میشود باعث شکستن و تغییر حالت سریع آن خواهد شد. کجشدن میله اصلی کمکفنر، شکستن میله اصلی از محل اتصال به بدنه بالایی کمکفنر، شکستن حلقههای دو سر کمکفنر، لهشدن لاستیکهای کمکفنر و… از نشانههای این وضعیت است.
شکستن کمک فنر
خرابی غیرعادی قطعات جلوبندی
هرچند که وظیفه جذب ضرباتی که از مسیر حرکت به جلوبندی وارد میشود بر عهده فنرهاست اما وقتی که کمکفنر کارکرد درست و صحیح خود را ندارد، باعث آسیبدیدن تدریجی دیگر قسمتهای جلوبندی نیز میشود. ضربات وارد شده از سوی مسیر حرکت و همچنین بازی مداوم محورها باید توسط کمکفنر جذب و خنثی شود و وقتی که این اتفاق بهخوبی نمیافتد، در نتیجه مقداری از این شوکها و ضربات به دیگر بخشهای جلوبندی نیز منتقل میشود که نتیجه آن، خرابشدن زودهنگام قطعات جلوبندی است.
دلایل خرابی کمک فنر ماشین
کمک فنر نیز مثل هر قطعهای در خودرو به مرور و یا بر اثر یک سری عوامل بیرونی، آسیب دیده و به مرحلهای میرسد که باید آن را تعویض کنیم. از مهمترین علتهای آسیبدیدن و خرابشدن کمکفنر میتوان به موارد زیر اشاره کرد.
- کمک فنر یک قطعه مصرفی است که درون آن چندین قطعه لاستیکی، نشتبند، کاسهنمد و… استفاده شده است. این قطعات به مرور زمان فرسوده میشوند تا جایی که کمکفنر روغن میزند و یا کارایی مطلوب خود را از دست میدهد.
- در اثر ضربه خوردن کمکفنر، این قطعه تغییر حالت خواهد داد. تغییر حالت کمکفنر باعث میشود تا نتواند وظیفه خود را بهخوبی انجام دهد. ضمن اینکه اگر ضربه قوی باشد، احتمال قفلشدن کمکفنر نیز وجود دارد.
- شرایط آبوهوایی حاد نیز باعث فرسودگی سریعتر کمکفنر خواهد شد. مثل پوسیدن بدنه کمکفنر، زنگزدن میله اصلی کمک، فرسودگی قطعات داخلی و…
- نحوه رانندگی مثل عبور از سرعتگیرها و عوارض زمین با سرعت، ضربههای شدید در اثر افتادن در چالهها و… باعث آسیبدیدگی کمکفنر خواهد شد.
- همچنین نوع مسیر حرکت نیز در طول عمر کمکفنر نقش بسیار زیادی دارد. مسیرهایی که دستانداز و چالههای زیادی دارد، فرسودگی کمکفنر را بالا برده و طول عمر آن را کم میکند.
- کیفیت کمکفنر نیز از دیگر شروط مؤثر در طول عمر این قطعه است. شرکتهای زیادی در دنیا کمکفنر میسازند که کیفیت و قیمت برخی از آنها بسیار متفاوت از دیگران است.
- دستکاری غیراستاندارد در سیستم زیربندی و فنربندی منجر به فشار مضاعف به کمکفنرها خواهد شد. ضمن اینکه گاهی مواقع این دستکاریهای غیراصولی باعث واردشدن تنشهای بسیار زیادی به کمکفنر میشود که اصولاً کمکفنر برای تحمل آنها طراحی نشده است.
- خرابی دیگر قسمتهای جلوبندی و زیربندی نیز روی سلامت کمکفنرها اثر دارد. خراب بودن برخی از قسمتهای زیربندی باعث میشود تا بعضی از تنشها که باید توسط دیگر بخشها تحمل شود، به کمکفنر وارد شده و در نتیجه باعث آسیبدیدن آن شود.
روش تست کمک فنر خودرو
راهها و روشهای زیادی برای سنجش سلامت کمک فنر ماشین وجود دارد. هرچند که میتوان سلامت کمکفنر و خرابی آن را از روی نشانههای ظاهری همین قطعه نیز فهمید؛ اما روشهای دیگری نیز برای سنجش و محاسبه سلامت کمکفنرها هست که برخی از آنها حدودی و بعضی از این راهها نیز کاملاً مقدار سلامت این قطعه را نشان میدهد.
تست کمک فنر با دستگاه معاینه فنی
از بهترین و دقیقترین راههای تست کمک فنر خودرو، استفاده از دستگاههای معاینه فنی خودرو است. با استفاده از دستگاه معاینه فنی، اطلاعات و آمار دقیقی از وضعیت کمکفنر داده میشود و میتوان فهمید که کمکفنر خودرو تا چه مقدار از حالت ایدهآل و استاندارد خودش فاصله دارد.
تست و آزمایش کمک فنر با بازکردن و معاینه چشمی
راه دقیق دیگر برای تست کمکفنر، بازکردن آن و خارجکردن کمک فنر از زیر خودرو است. بعد از بازکردن کمکفنر، آن را جمع کرده و دوباره باز میکنیم. یک کمکفنر سالم باید با فشار و اعمال نیرو بهآرامی و با یک سرعت ثابت به سمت پایین برود و به همین شکل نیز دوباره باز شود. حرکتی آسان به سمت پایین و یا بالا و یا اینکه در قسمتی از مسیر بهراحتی جمع یا باز شود و مواردی از این نوع، نشانهای از خرابی کمکفنر است.
تست کمک فنر روی خودرو
این روش تست از قدیمیترین روشهای آزمایش سلامت کمکفنر است که اتفاقاً چندان هم قابلاعتماد نیست و فقط در صورتی که کمکفنر بیش از حد نرم شده باشد، این تست میتواند این وضعیت را نشان دهد. این راه به این صورت است که هر چهار گوشه خودرو را که کمکفنر در همان نقاط قرار دارد، بازی داده و به عملکرد کمکفنر نگاه میکنیم. در صورتی که خودرو با پایین روفتن، بالا آمد ونوسان دوباره نکرد، گفته میشود که کمکفنر عملکرد خوبی داشته و سالم است. اما این تست، قفلشدن و سفتشدن کمکفنر و یا حتی نرمشدن اندک کمکفنر را نشان نمیدهد.
تعمیر و تعویض کمک فنر ماشین
امروزه میتوان افراد و کارگاههای زیادی را در کار تعمیر کمکفنر نیز مشاهده کرد. این تعمیرات خصوصاً برای کمکفنرهایی که چندان در دسترس نیستند و از طرفی پیچیدگی خاصی مثل چندحالته بودن و یا تنظیمشونده نیستند، بیشتر انجام میشود.
معمولاً تعمیر کمکفنر به این صورت است که تراشکار ابتدا کمکفنر را از بالای آن باز کرده و بالای لوله و سیلندر اصلی کمکفنر را رزوه میکند تا با استفاده از یک درپوش آماده و از قبل تراشیده شده، کمکفنر بسته شود. با تعویض قطعات داخل کمکفنر و ریختن روغن جدید در آن، دوباره کمکفنر جمع شده و آماده استفاده خواهد شد.
نکته مهم در خصوص این روش تعمیر این است که بهتر است تا کمکفنر چپ و راست در هر محور خودرو با هم تعمیر شوند تا یک وضعیت و یک قدرت داشته باشند. همچنین با این روش تعمیر میتوان نرمی و سفتی کمکفنر را نیز با توجه به روغن و همچنین پیستون مورد استفاده در کمکفنر نیز تنظیم کرد.
تعمیر کمکفنر گاهی مواقع با توجه به اجرت و هزینههای این کار برای خودروهایی که میتوان کمکفنر آنها را راحت در بازار پیدا کرد، یا حتی از کمک فنر دست دوم و استوک سالم برای آنها استفاده کرد، توجیه چندانی ندارد.
جمعبندی
کمک فنر خودرو یک قطعه مصرفی است که عوامل زیادی روی عمر آن اثر دارند. از جمله نحوه رانندگی، کیفیت قطعه، سلامت بخش فنربندی و زیربندی ماشین، نحوه نصب صحیح در زیر خودرو و… . خرابی کمک فنر ماشین با یک سری از نشانهها همراه هست که از آنها میتوان به لاستیکسایی، بازی زیاد بدنه و محور خودرو، شیرجهرفتن بیش از حد ماشین در زمان ترمزگیری، صدای غیرعادی از سمت کمکفنر، سواری ناراحت و غیرعادی از ماشین و… که با دیدن این موارد باید به دنبال عیبیابی سیستم فنربندی از جمله کمکفنرها بود. کمکفنر را میتوان با دستگاه معاینه فنی به طور دقیق آزمایش و بررسی کرد. ضمن اینکه در صورت بازکردن کمکفنر، نباید آن را بتوانیم بهراحتی جمع و باز کنیم. ضمن اینکه اگر کمکفنر از نوع گازی باشد، باید بعد از جمعکردن آن، کمکفنر به شکل آهسته و خودبهخودی باز شود.
سؤالات متداول
- نشانههای خرابی کمک فنر خودرو چیست؟
روغن زدن، تغییر شکلدادن، خشکشدن و یا سفتشدن بیش از حد، حرکت پلهای کمکفنر در زمان بازکردن یا بستن آن، پله شدن لاستیک، کشیدن فرمان، بازی محورها در عبور از دستاندازها و… از نشانههای خرابشدن کمکفنرهاست. - آیا کمک فنر ماشین قابل تعمیر ست؟
امروزه کارگاههای زیادی در کار تعمیر کمکفنر هستند. با این کار میتوان نرمی و سفتی کمک را نیز تغییر داد. اما این کار برای خودروهایی مناسب است که کمکفنر آنها بهراحتی در بازار پیدا نمیشود و یا قیمتهای بالایی دارد.
نوشته: علیرضا داودی
فروش خودرو
قیمت روز خودرو
تخمین قیمت
خرید خودرو
کسب درآمد از خودرو۴۵
مشخصات شما
برای ثبت نظر مشخصات خود را وارد کنید