واردات خودرو دست دوم در سال ۱۴۰۵؛ شرایط و مراحل

خبر بازشدن ثبت سفارش خودروهای کارکرده در شهریور ۱۴۰۵ یک‌بار دیگر امید ورود خودروهای خارجی باکیفیت به بازار را زنده کرد؛ اما در فضای مجازی از این خبر هر تعبیری پیدا می‌شود، از اینکه «هر کسی می‌تواند ماشین بخرد و بیاورد» تا اینکه «فقط شرکت‌ها از آن سود می‌برند». واقعیت در میانه همین دو روایت است و دانستن آن پیش از هر تصمیم مالی ضروری است.

در این مطلب از مجله خودرو۴۵، آخرین اخبار واردات خودرو دست دوم را از زاویه قانون و رویه جاری سال ۱۴۰۵ بررسی می‌کنیم: چه کسانی مجاز به ثبت سفارش هستند، چه خودروهایی امکان واردات دارند، ارز از کجا تامین می‌شود، فرصت ثبت سفارش تا چه زمانی است و به‌عنوان خریدار نهایی باید به چه نکاتی توجه کنید.

چه کسانی مجاز به ثبت سفارش هستند؟

در رویه تجاری جدید، ثبت سفارش خودروهای کارکرده از طریق شرکت‌های واردکننده دارای کارت بازرگانی فعال انجام می‌شود و سقف اعتباری و سهمیه هر شرکت هنگام ثبت سفارش به‌صورت سیستمی بررسی خواهد شد.

به بیان ساده، در این رویه اشخاص حقیقی ساکن ایران واردکننده تجاری محسوب نمی‌شوند؛ نقش خریدار عادی، خرید خودرویی است که یک شرکت واردکننده آن را وارد و عرضه می‌کند.

این محدودیت باعث می‌شود مسئولیت‌هایی مانند احراز اصالت خودرو، تامین قطعات و ارائه خدمات پس از فروش خودرو بر عهده یک شرکت واردکننده مشخص باشد. البته واردات خودرو از مسیرهای دیگری، از جمله برخی رویه‌های مربوط به ایرانیان مقیم خارج از کشور و مناطق آزاد، ضوابط جداگانه‌ای دارد و نباید با رویه تجاری ماده ۱۱ یکسان در نظر گرفته شود. جزئیات واردات خودرو برای ایرانیان مقیم خارج از کشور را می‌توانید در مطلب زیر مطالعه کنید.

شرایط و قوانین واردات خودروهای کارکرده

سه موضوع اصلی یعنی سن خودرو، ارزش آن و نوع پیشرانه چارچوب خودروهای مجاز را مشخص می‌کنند و در کنار آن‌ها، الزامات استاندارد و سلامت خودرو نیز باید رعایت شود.

• سن خودرو: طبق اصلاحیه اطلاعیه سامانه جامع تجارت، سن خودرو در زمان ثبت سفارش باید بیش از ۳ سال و کمتر از ۵ سال باشد.

در نتیجه، در سال ۱۴۰۵ خودروهای سال ساخت ۲۰۲۱، ۲۰۲۲ و ۲۰۲۳ در این بازه قرار می‌گیرند. همچنین شرکت واردکننده باید الزامات مربوط به تامین قطعات و ارائه خدمات پس از فروش را رعایت کند.

• ارزش خودرو: سقف ارزش هر دستگاه خودروی کارکرده وارداتی ۱۳ هزار یورو تعیین شده است.

این سقف نشان می‌دهد هدف این طرح بیشتر عرضه خودروهای اقتصادی و میان‌رده است و خودروهای گران‌قیمت در چارچوب این رویه قرار نمی‌گیرند.

• نوع پیشرانه: فهرست خودروهای مجاز بر اساس کدهای تعرفه اعلام‌شده در ردیف ۸۷۰۳ تنظیم شده است. این فهرست گروه‌هایی از خودروهای بنزینی، هیبریدی و دیزلی با حجم موتور تا ۲۵۰۰ سی‌سی و همچنین خودروهای تمام‌برقی را پوشش می‌دهد.

خودروهای با حجم موتور بیش از ۲۵۰۰ سی‌سی و خودروهای فرمان راست در این چارچوب قرار ندارند.

چه خودروهایی برای واردات خودرو دست دوم مجاز هستند؟

در مقررات واردات خودرو دست دوم، خودروهای سواری بر اساس نوع پیشرانه و حجم موتور در گروه‌های مختلف تعرفه‌ای قرار می‌گیرند. به‌طور کلی، خودروهای بنزینی، هیبریدی، دیزلی و تمام‌برقی با حجم و مشخصات فنی مشخص امکان ورود دارند.

در کنار این گروه‌ها، برخی کدهای تعرفه‌ای با پسوند «سایر» نیز در دسته‌بندی خودروهای سواری درون‌سوز قرار می‌گیرند. بنابراین برای تشخیص مجاز بودن یک مدل مشخص، کد تعرفه خودرو و مشخصات فنی آن باید با فهرست کدهای مجاز تطبیق داده شود.

شرایط فنی و استاندارد خودرو

مجاز بودن خودرو فقط به حجم موتور و کد تعرفه محدود نمی‌شود و خودرو باید الزامات فنی و استانداردهای تعیین‌شده را نیز داشته باشد. از جمله:

• دریافت تأییدیه‌های لازم سازمان ملی استاندارد ایران
• داشتن تأیید نوع و مدارک مربوط به مشخصات فنی خودرو
• امکان احراز استاندارد از طریق مدارکی مانند E-Mark اروپا یا گواهی GCC، مطابق ضوابط مربوط
• رعایت الزامات مربوط به آلایندگی و استانداردهای زیست‌محیطی
• حجم موتور بیشتر از ۲۵۰۰ سی‌سی مجاز نیست
• خودرو نباید فرمان راست داشته باشد

همچنین مسئولیت احراز اصالت و سلامت خودرو بر عهده واردکننده است. بنابراین خودرو علاوه بر داشتن مشخصات فنی مجاز، نباید سابقه یا وضعیت نامناسبی داشته باشد. خودرو:

• نباید سرقتی باشد
• نباید لیزینگی باشد
• نباید سابقه خسارت کلی داشته باشد
• نباید سابقه آتش‌سوزی داشته باشد
• نباید غرق‌شدگی را تجربه کرده باشد
• نباید دچار آسیب ساختاری به شاسی شده باشد

در نتیجه، صرف قرار گرفتن یک خودرو در بازه سنی و قیمتی مجاز، به معنی امکان واردات آن نیست و کد تعرفه، نوع پیشرانه، حجم موتور، استانداردها و وضعیت فنی و حقوقی خودرو همگی باید هم‌زمان بررسی شوند.

محل تامین ارز واردات خودرو دست دوم

تامین ارز این واردات از دو مسیر ممکن است: ارز خود واردکننده یا ارز دیگران؛ یعنی ارز اشخاصی که آن را در اختیار شرکت واردکننده قرار می‌دهند. منشأ ارز باید به تایید بانک مرکزی برسد و در ثبت سفارش این رویه، ارز مورد استفاده یورو است.

بنابراین در این طرح، واردکننده باید منابع ارزی مورد نیاز خود را از مسیرهای تعیین‌شده تامین کند. همین موضوع یکی از محدودیت‌های مهم حجم واردات خودروهای کارکرده محسوب می‌شود.

فرصت ثبت سفارش تا چه زمانی است؟

ثبت سفارش خودروهای کارکرده در چارچوب ضوابط فعلی تا ۱۶ خرداد ۱۴۰۶ امکان‌پذیر است؛ یعنی شرکت‌های واجد شرایط می‌توانند در این بازه از طریق رویه جدید سامانه جامع تجارت اقدام کنند.

درباره حجم واردات نیز دو عدد رسمی مطرح شده است. سخنگوی وزارت صمت سقف ۲۵ هزار دستگاه را برای سال ۱۴۰۵ اعلام کرده و مدیرکل دفتر صنایع خودرو از هدف‌گذاری ۲۰ هزار دستگاهی برای واردات خودروهای کارکرده خبر داده است.

همچنین در اوایل شهریور ۱۴۰۵ اعلام شد که حدود هزار دستگاه خودرو ثبت سفارش شده و نزدیک به ۷۰۰ دستگاه نیز در مسیر ورود یا در گمرکات قرار دارند. ارزش ثبت سفارش‌های انجام‌شده نیز نزدیک به ۱۰ میلیون دلار اعلام شده بود.

مراحل واردات خودرو کارکرده از مجوز تا پلاک

مسیر واردات را می‌توان در شش گام کلی خلاصه کرد. دو گام نخست پیش از خرید خودرو در مبدأ انجام می‌شوند و رعایت ترتیب آن‌ها برای جلوگیری از ایجاد هزینه و مشکل در پرونده اهمیت دارد.

گام اول واردات خودرو کارکرده: اخذ مجوزها

شرکت واردکننده باید تاییدیه‌های لازم مربوط به تامین قطعات یدکی و خدمات پس از فروش را از مراجع مربوط دریافت کند و مجوزهای لازم از دفتر صنایع خودرو و سازمان حفاظت محیط زیست را نیز داشته باشد.

گام دوم: ثبت سفارش خودروی کارکرده

درخواست واردات از مسیر رویه ماده ۱۱ در سامانه جامع تجارت ثبت می‌شود. ثبت سفارش با یورو و از محل ارز خود یا ارز دیگران انجام می‌شود. ورود و تخلیه خودروی فاقد ثبت سفارش نیز مطابق مقررات ممنوع است.

گام سوم: انتخاب و بررسی خودرو دست دوم در مبدا

پس از فراهم‌شدن شرایط ثبت سفارش، خودرو باید از نظر سال ساخت، شماره شناسایی خودرو (VIN)، سوابق تصادف و تعمیرات، اصالت کارکرد و سلامت فنی بررسی شود. مدارک مالکیت و فاکتور خرید نیز باید با مشخصات خودرو مطابقت داشته باشد.

گام چهارم: حمل خودرو کارکرده به ایران

خودرو پس از تکمیل مراحل خرید و مدارک لازم، از طریق حمل دریایی یا زمینی به یکی از گمرکات مجاز کشور منتقل می‌شود. بارنامه و بیمه حمل نیز باید در پرونده وجود داشته باشد.

گام پنجم: انجام تشریفات گمرکی واردات خودرو

پس از ورود خودرو، اظهارنامه تنظیم می‌شود و مدارک توسط کارشناسان گمرک بررسی خواهد شد. سپس حقوق ورودی، سود بازرگانی، مالیات و سایر عوارض قانونی پرداخت می‌شود.

هزینه‌های واردات و قیمت نهایی خودرو کارکرده

در حال حاضر نمی‌توان یک قیمت قطعی و یکسان برای خودروهای کارکرده وارداتی اعلام کرد. قیمت نهایی هر خودرو به قیمت خرید آن در مبدأ و مجموعه هزینه‌هایی که تا زمان شماره‌گذاری به آن اضافه می‌شود بستگی دارد.

هزینه‌های اصلی شامل حقوق ورودی و سود بازرگانی، مالیات بر ارزش افزوده، عوارض شماره‌گذاری، هزینه‌های مربوط به اسقاط، حمل و بیمه بین‌المللی و هزینه‌های خدمات گمرکی است.

کارکرده بودن خودرو نیز به‌تنهایی به معنای برخورداری از تعرفه وارداتی پایین‌تر نیست. بنابراین برای محاسبه قیمت تمام‌شده باید نرخ حقوق ورودی و عوارض مربوط به همان خودرو در زمان واردات، در کنار سایر هزینه‌ها، به‌صورت جداگانه محاسبه شود.

به همین دلیل، هر عددی که پیش از مشخص‌شدن همه این هزینه‌ها برای قیمت نهایی خودروهای کارکرده در فضای مجازی منتشر می‌شود، باید به‌عنوان یک تخمین در نظر گرفته شود.

واردات خودرو کارکرده به کدام قانون وابسته است؟

پاسخ کوتاه این است که مجوز قانونی واردات خودرو کارکرده از ماده ۱۱ قانون الحاق موادی به قانون ساماندهی صنعت خودرو می‌آید که در خرداد ۱۴۰۲ تصویب شد و آیین‌نامه اجرایی آن نیز در تیر ۱۴۰۳ به تصویب هیئت وزیران رسید.

مسیر رسیدن به این نقطه البته پرنوسان بوده است. واردات خودرو پس از خروج آمریکا از برجام در سال ۱۳۹۷ متوقف شد و بازار خودرو سال‌ها با محدودیت عرضه خودروهای خارجی مواجه بود. طرح واردات خودروهای کارکرده نیز در سال‌های مختلف مطرح شد تا اینکه قانون ساماندهی صنعت خودرو مسیر قانونی اجرای آن را باز کرد.

پس از تصویب آیین‌نامه، اجرای طرح با موضوعاتی مانند نحوه تامین و احراز منشأ ارز، الزامات فنی و فرآیند ثبت سفارش همراه بود. در ادامه نیز شرط حداکثر کارکرد ۸۰ هزار کیلومتر از ضوابط حذف شد و سن خودرو به یکی از معیارهای اصلی واردات تبدیل شد.

حاصل این روند، فعال‌شدن رویه «واردات خودرو کارکرده از محل ماده ۱۱ قانون ساماندهی صنعت خودرو» در سامانه جامع تجارت در شهریور ۱۴۰۵ است.

جمع‌بندی

واردات خودرو دست دوم در سال ۱۴۰۵ از مرحله وعده و قانون به مرحله اجرای ثبت سفارش رسیده است، اما در رویه تجاری جدید ماده ۱۱، مسیر واردات از طریق شرکت‌های دارای کارت بازرگانی فعال انجام می‌شود.

خودروهای سال ساخت ۲۰۲۱ تا ۲۰۲۳ با سن بیش از ۳ و کمتر از ۵ سال در زمان ثبت سفارش، سقف ارزش ۱۳ هزار یورو، تامین ارز از محل ارز خود یا ارز دیگران و ثبت سفارش با یورو، مهم‌ترین ویژگی‌های این طرح هستند. فرصت ثبت سفارش نیز طبق ضوابط فعلی تا ۱۶ خرداد ۱۴۰۶ تعیین شده است.

سوالات متداول

• آیا افراد عادی می‌توانند خودرو کارکرده وارد کنند؟

در رویه تجاری فعلی ماده ۱۱، ثبت سفارش از طریق شرکت‌های دارای کارت بازرگانی فعال انجام می‌شود. واردات شخصی مسیر و ضوابط جداگانه‌ای دارد.

• در سال ۱۴۰۵ کدام مدل‌های خودرو کارکرده قابل واردات‌اند؟

خودرو باید هنگام ثبت سفارش بیش از ۳ و کمتر از ۵ سال عمر داشته باشد؛ بنابراین مدل‌های ۲۰۲۱، ۲۰۲۲ و ۲۰۲۳ مشمول این بازه هستند.

• سقف ارزش خودروی کارکرده وارداتی چقدر است؟

سقف ارزش هر دستگاه خودروی کارکرده ۱۳ هزار یورو تعیین شده است.

• آیا وارد کردن خودرو کارکرده از نظر هزینه به‌صرفه است؟

به قیمت خودرو در مبدأ و هزینه‌هایی مثل حقوق ورودی، مالیات، حمل، بیمه و اسقاط بستگی دارد و باید برای هر خودرو جداگانه محاسبه شود.

https://khodro45.com/mag/?p=122650