چرا قیمت خودرو در یک سال بیش از دو برابر شد؟

فهرست محتوا

بررسی تازه‌ترین آمارهای تورمی نشان می‌دهد بازار خودرو همچنان یکی از ملتهب‌ترین بخش‌های اقتصاد ایران است. هرچند سرعت رشد قیمت خودرو در خردادماه نسبت به ماه‌های گذشته کاهش یافته، اما مقایسه قیمت‌ها با مدت مشابه سال قبل از ادامه فشار سنگین بر خریداران حکایت دارد. بر اساس آمارهای رسمی، تورم نقطه‌به‌نقطه خرید خودرو در خرداد ۱۴۰۵ به ۱۲۴.۱ درصد رسیده که به معنای بیش از دو برابر شدن قیمت خودرو نسبت به خرداد سال گذشته است.

این در حالی است که تورم کل کشور در خردادماه به صورت ماهانه ۵.۹ درصد، نقطه‌به‌نقطه ۸۸.۶ درصد و سالانه ۶۲ درصد ثبت شده است. در بخش حمل‌ونقل نیز تورم ماهانه ۵.۷ درصد، تورم نقطه‌به‌نقطه ۱۰۳.۱ درصد و تورم سالانه ۵۹.۶ درصد گزارش شده که همچنان این گروه را در میان بخش‌های پرهزینه سبد مصرفی خانوار قرار می‌دهد.

دلایل دو برابر شدن قیمت خودرو در یک سال

جهش بیش از ۱۰۰ درصدی قیمت خودرو در یک سال گذشته را نمی‌توان تنها به یک عامل نسبت داد؛ بلکه این اتفاق حاصل هم‌زمان چند متغیر کلان اقتصادی و مشکلات ساختاری صنعت خودرو است. هرچند در یک ماه اخیر روند افزایش قیمت‌ها کاهش یافته، اما سطح قیمت‌ها همچنان تحت تاثیر تورم و کاهش ارزش پول ملی قرار دارد.

نخستین عامل، افزایش مداوم هزینه‌های تولید است. رشد قیمت مواد اولیه، قطعات، فولاد، انرژی، حمل‌ونقل و دستمزد، بهای تمام‌شده تولید خودرو را به شکل قابل توجهی افزایش داده است. در چنین شرایطی، خودروسازان برای کاهش فاصله میان هزینه تولید و قیمت فروش، قیمت محصولاتشان را افزایش داده‌اند؛ موضوعی که به تدریج بر قیمت بازار نیز اثر گذاشته است.

عامل مهم دیگر، نوسانات نرخ ارز است. صنعت خودرو ایران همچنان وابستگی قابل توجهی به واردات قطعات، مواد اولیه و تجهیزات تولید دارد. بنابراین هر افزایش در نرخ دلار و یورو، به سرعت هزینه تولید را بالا می‌برد و در نهایت خود را در قیمت خودرو نشان می‌دهد. علاوه بر این، افزایش نرخ ارز انتظارات تورمی را نیز تشدید کرده و زمینه رشد بیشتر قیمت‌ها را فراهم می‌کند.

در سمت عرضه نیز بازار با محدودیت‌های جدی مواجه بوده است. کاهش تیراژ تولید، مشکلات تامین قطعات، محدودیت‌های ناشی از تحریم‌ها و جنگ و دشواری‌های تامین مالی باعث شده عرضه خودرو متناسب با نیاز بازار افزایش پیدا نکند. این شکاف میان عرضه و تقاضا، یکی از مهم‌ترین دلایل تداوم رشد قیمت‌ها در بازار آزاد محسوب می‌شود.

از سوی دیگر، خودرو در سال‌های اخیر بیش از گذشته نقش یک دارایی سرمایه‌ای را پیدا کرده است. در شرایط تورمی، بسیاری از سرمایه‌گذاران برای حفظ ارزش پول خود به بازار خودرو روی آورده‌اند. این تقاضای غیرمصرفی، حتی در دوره‌هایی که معاملات کاهش یافته، مانع افت قیمت‌ها شده است.

در مجموع، تا زمانی که تورم کنترل نشود، نرخ ارز به ثبات نرسد و شکاف میان عرضه و تقاضا کاهش پیدا نکند، انتظار افت قابل توجه قیمت خودرو چندان واقع‌بینانه نخواهد بود. به همین دلیل، ثبات پایدار در بازار خودرو بیش از آنکه به تصمیمات مقطعی وابسته باشد، به اصلاح متغیرهای کلان اقتصادی و افزایش ظرفیت تولید گره خورده است.

مثال‌هایی از افزایش قیمت خودرو در یک سال

در این جدول قیمت چند خودرو در تیر ۱۴۰۴ با قیمت آنها در تیر ۱۴۰۵ مقایسه شده است.

همان‌طور که مشاهده می‌کنید اکثر خودروها بیشتر از دو برابر گران شده‌اند.

خودرو	قیمت تیر ۱۴۰۴ (تومان)	قیمت تیر ۱۴۰۵ (تومان)	درصد افزایش
دنا پلاس اتوماتیک	۱،۲۰۰،۰۰۰،۰۰۰	۲،۶۰۰،۰۰۰،۰۰۰	۱۱۷ درصد
پژو ۲۰۷ TU3	۷۵۰،۰۰۰،۰۰۰	۱،۶۰۰،۰۰۰،۰۰۰	۱۱۳ درصد
تارا دنده‌ای	۱،۰۰۰،۰۰۰،۰۰۰	۱،۹۰۰،۰۰۰،۰۰۰	۹۰ درصد
ریرا	۱،۶۰۰،۰۰۰،۰۰۰	۳،۴۰۰،۰۰۰،۰۰۰	۱۱۲ درصد
ساینا S	۵۵۰،۰۰۰،۰۰۰	۱،۲۰۰،۰۰۰،۰۰۰	۱۱۸ درصد
کوییک S	۵۰۰،۰۰۰،۰۰۰	۱،۱۷۰،۰۰۰،۰۰۰	۱۳۴ درصد
شاهین G	۱،۰۰۰،۰۰۰،۰۰۰	۱،۹۵۰،۰۰۰،۰۰۰	۹۵ درصد
ام وی ام X55 پرو	۱،۸۰۰،۰۰۰،۰۰۰	۳،۷۸۰،۰۰۰،۰۰۰	۱۱۰ درصد
فونیکس FX	۲،۵۰۰،۰۰۰،۰۰۰	۵،۸۰۰،۰۰۰،۰۰۰	۱۳۲ درصد
جک J4	۱،۰۰۰،۰۰۰،۰۰۰	۲،۴۰۰،۰۰۰،۰۰۰	۱۴۰ درصد
کی ام سی X5	۱،۹۰۰،۰۰۰،۰۰۰	۴،۲۰۰،۰۰۰،۰۰۰	۱۲۱ درصد
فیدلیتی الیت	۲،۲۵۰،۰۰۰،۰۰۰	۴،۸۰۰،۰۰۰،۰۰۰	۱۱۳ درصد
لوکانو L7	۳،۰۰۰،۰۰۰،۰۰۰	۶،۲۰۰،۰۰۰،۰۰۰	۱۰۷ درصد

خرید خودرو همچنان رکورددار تورم

در میان زیرگروه‌های حمل‌ونقل، «خرید وسایل نقلیه» بالاترین نرخ تورم نقطه‌به‌نقطه را به خود اختصاص داده است. این بخش در خردادماه تورم ماهانه ۱.۶ درصد، تورم نقطه‌به‌نقطه ۱۲۴.۱ درصد و تورم سالانه ۶۳.۸ درصد را تجربه کرده است.

پایین بودن نرخ تورم ماهانه در کنار تورم بسیار بالای سالانه نشان می‌دهد بخش عمده جهش قیمت خودرو در ماه‌های گذشته رخ داده و اکنون بازار تا حدودی وارد دوره‌ای از ثبات نسبی شده است. با این حال، سطح قیمت‌ها همچنان فاصله قابل توجهی با سال گذشته دارد و قدرت خرید متقاضیان را تحت تأثیر قرار داده است.

افزایش هزینه نگهداری خودرو

علاوه بر رشد قیمت خودرو، هزینه استفاده و نگهداری از خودروهای شخصی نیز روند صعودی خود را حفظ کرده است. این بخش با ثبت تورم ماهانه ۹ درصد، بیشترین افزایش قیمت ماهانه را در میان زیرگروه‌های حمل‌ونقل به ثبت رسانده است. همچنین تورم نقطه‌به‌نقطه استفاده از وسایل حمل‌ونقل شخصی به ۹۷.۶ درصد و تورم سالانه آن به ۵۲.۶ درصد رسیده است.

افزایش قیمت قطعات یدکی، هزینه تعمیرات، خدمات فنی و سایر مخارج مرتبط با خودرو از مهم‌ترین عوامل رشد هزینه‌های نگهداری خودرو به شمار می‌روند؛ موضوعی که فشار مضاعفی را بر مالکان خودرو وارد کرده است.

حمل‌ونقل عمومی نیز گران‌تر شد

افزایش هزینه‌ها تنها به خودروهای شخصی محدود نشده است. خدمات حمل‌ونقل عمومی نیز در خردادماه تورم ماهانه ۷.۸ درصد، تورم نقطه‌به‌نقطه ۸۲.۵ درصد و تورم سالانه ۶۳.۷ درصد را ثبت کرده است. این آمار نشان می‌دهد حتی خانوارهایی که از خودروی شخصی استفاده نمی‌کنند نیز با افزایش قابل توجه هزینه‌های جابه‌جایی مواجه هستند.

در مجموع، آمارهای تورمی خرداد ۱۴۰۵ نشان می‌دهد اگرچه شتاب رشد قیمت خودرو نسبت به ماه‌های گذشته کاهش یافته، اما بازار خودرو همچنان یکی از مهم‌ترین عوامل افزایش هزینه‌های زندگی محسوب می‌شود و فاصله تورمی آن با بسیاری از گروه‌های کالایی همچنان قابل توجه است.