تسمه پروانه ماشین چیست؟ علائم خرابی و زمان تعویض
اگر به جلوی موتور خودروها نگاهی بیندازیم، حداقل یک یا چند تسمه میبینیم که هرکدام وظیفه به کار انداختن یک وسیله مثل دینام، کمپرسور کولر، پمپ هیدرولیک، واترپمپ و… را برعهده دارند. یکی از این تسمهها، تسمه پروانه است که در موتورهایی که به صورت طولی روی خودرو نصب شده، دیده میشود. البته اصطلاح تسمه پروانه را با نام تسمه دینام هم در موتورهایی که به صورت عرضی روی ماشین قرار گرفته است، خواهیم داشت. تسمه پروانه وظیفه به گردش درآوردن پروانه ماشین و چند وسیله دیگر را برعهده دارد و در صورت پاره شدن، موتور ماشین جوش میآورد.
تسمه پروانه چیست و چه وظیفهای در خودرو دارد؟
همانطور که از اسم تسمهپروانه میتوان فهمید، این تسمه برای راهاندازی پروانه ماشین است. در برخی از خودروها که دارای موتور طولی روی ماشین هستند، به جای استفاده از فن برقی برای خنککردن رادیاتور از پروانههای مکانیکی برای این کار استفاده میشود. این رویه از قدیم بوده و هنوز هم بسیاری از خودروها از همین فنهای مکانیکی که به اسم پروانه شناخته میشوند، استفاده میکنند.
تسمه پروانه وظیفه دارد تا پروانه ماشین را به کار بیندازد. در اکثر خودروهایی که پروانه مکانیکی دارند، واترپمپ نیز در زیر پروانه قرار دارد و بهاینترتیب، واترپمپ نیز با کمک تسمه پروانه میچرخد تا آب را در موتور و سیستم خنککاری ماشین بچرخاند. بنابراین حداقل وظیفه تسمه پروانه، گردش پروانه و واترپمپ است و در صورت پاره شدن این تسمه، موتور ماشین گرم کرده و جوش میآورد.
همچنین در کنار پروانه خنککن ماشین و واترپمپ، یک سری وسیله دیگر مثل دینام، پمپ هیدرولیک، کمپرسور کولر و… نیز ممکن است حرکت خود را از تسمهپروانه بگیرند. بنابراین در خودروهایی که پروانه مکانیکی نیز دارند، این تسمه را به اسم تسمه دینام میشناسیم.
تسمهپروانه در برخی از خودروها خصوصاً خودروهای قدیمی، در کنار یک یا دو تسمه دیگر در جلوی موتور است و در خودروهای جدیدتر، فقط یک تسمه وظیفه به کار انداختن تمام ادوات جلوی موتور از فن مکانیکی تا دینام و واترپمپ، کمپرسور کولر و پمپ هیدرولیک و… را برعهده دارد.
تسمه پروانه چگونه کار میکند؟
تسمه پروانه نیز میل دیگر تسمههای ماشین، کار و گردش خود را از میللنگ دریافت میکند. تسمهپروانه روی چندین پولی قرار میگیرد که یکی از آنها، پولی میللنگ است و بهاینترتیب، حرکت میللنگ را به دیگر وسایل مثل پروانه ماشین، دینام، واترپمپ، کمپرسور کولر و… منتقل میکند و آنها را به راه میاندازد.
انواع تسمه پروانه خودرو
تسمه پروانه ماشین نیز ممکن است از نوع تسمههای وی شکل V-Belt یا همان ذوزنقهای باشد و یا در موتورهای جدیدتر از تسمههای شیاری (Serpentine Belt) برای این کار استفاده شود. اما سایز این تسمه در خودروهای مختلف ممکن است که متفاوت باشد. اما در هر حالت، یکی از این دو نوع تسمه برای این کار استفاده میشود. در خودروهای جدید که معمولاً از یک تسمه برای موتور استفاده میشود، تسمه پروانه نیز به صورت شیاری است. در خودروهای قدیمیتر از تسمههای ذوزنقهای برای این تسمهپروانه استفاده شده است که معمولاً به غیر از پروانه مکانیکی و واترپمپ، فقط یک وسیله دیگر مثل دینام را کار میاندازد.
قطعاتی که توسط تسمه پروانه به حرکت درمیآیند
تسمه پروانه به غیر از پروانه مکانیکی، معمولاً چندین وسیله دیگر را نیز ممکن است که راه بیندازد. در واقع دلیل اصلی برای طراحی چنین حالتی این است که در صورت پاره شدن تسمهپروانه، راننده به کمک ازکارافتادن دیگر وسایل از جمله دینام و یا پمپ هیدرولیک، متوجه این قضیه شده و سریعاً خودرو را متوقف و ماشین را خاموش کند. چرا که با ازکارافتادن دینام ماشین، چراغ دینام روشن میشود و با ازکارافتادن پمپ هیدرولیک، فرمان سفت شده و راننده متوجه این وضعیت خواهد شد.
دینام
در بسیاری از خودروها، دینام نیز به کمک تسمهپروانه میچرخد. این نحوه ارتباط و طراحی باعث خواهد شد تا در صورت پارگی تسمهپروانه، دینام نیز از کار بیفتد و چراغ دینام روشن شده و راننده متوجه پاره شدن تسمهپروانه شود.
پمپ هیدرولیک فرمان
از دیگر وسایلی که ممکن است با تسمهپروانه کار کند، پمپ هیدرولیک است. در صورت پاره شدن تسمهپروانه، پمپ هیدرولیک از کار میافتد و فرمان سفت و سنگین خواهد شد. در نتیجه راننده متوجه پاره شدن تسمه میشود.
کمپرسور کولر
معمولاً در موتورهایی که یک تسمه دارند، کمپرسور کولر نیز مثل دیگر وسایلی که از تسمهپروانه نیروی خودرو را میگیرند، نیروی لازم برای کار را از تسمهپروانه دریافت میکند. در موتورهایی که چندین تسمه دارند، معمولاً کمپرسور کولر با تسمهپروانه راه نمیافتد یا حداقل یک وسیله دیگر مثل دینام و یا پمپ هیدرولیک نیز در این میان باید قرار بگیرد.
واترپمپ
در بسیاری از خودروها خصوصاً موتورهای قدیمی که پروانه روی واترپمپ قرار گرفته است، تسمهپروانه وظیفه راهاندازی واترپمپ را نیز برعهده دارد. بنابراین اگر تسمهپروانه پاره شود، هم فن خنککننده موتور از کار میافتد و هم گردش آب موتور ماشین متوقف میشود. در نتیجه سریعاً موتور گرم شده و جوش میآورد. در خودروهای جدیدتر، واترپمپ با تسمه تایم ماشین میچرخد و قفلشدن واترپمپ که البته اتفاق رایجی نیست، اما میتواند منجر به پاره شدن تسمه تایم نیز شود.
علائم خرابی تسمه پروانه ماشین
تسمهپروانه یکی از قطعات مهم در سیستم انتقال نیروی خودرو است که وظیفه به حرکت درآوردن تجهیزاتی مانند دینام، کمپرسور کولر و پمپ هیدرولیک فرمان را بر عهده دارد. خرابی یا فرسودگی این قطعه میتواند عملکرد بخشهای مختلف خودرو را مختل کند و در صورت بیتوجهی، هزینههای تعمیرات بیشتری را به همراه داشته باشد. آشنایی با علائم خرابی تسمهپروانه به رانندگان کمک میکند تا پیش از بروز مشکلات جدی، نسبت به تعویض آن اقدام کنند.
شنیدن صدای جیرجیر از موتور
یکی از رایجترین نشانههای خرابی تسمه پروانه، شنیدن صدای جیرجیر یا سوت از قسمت جلوی موتور است. این صدا معمولاً هنگام روشنکردن خودرو، شتابگیری یا روشنشدن کولر بیشتر شنیده میشود و میتواند ناشی از شلشدن، ترکخوردگی، داغشدن و پایین آمدن کیفیت تسمه یا ساییدگی تسمه با پولیها باشد.
گشاد یا تنگ شدن مداوم تسمه با هر بار
از دیگر نشانههای خرابشدن تسمه که مستقیماً ناشی از کیفیت پایین آن هست، تنگ و گشادشدن مداوم تسمه حتی بعد از هر بار تنظیمکردن آن هست. این تسمه خاصیت خود را از دست داده است و به مرور یا پاره خواهد شد و یا در حین کارکردن از روی پولی بلند خواهد شد.
ترکخوردگی و فرسودگی ظاهری
با گذشت زمان، تسمهپروانه در معرض حرارت و تنشهای مکانیکی قرار میگیرد. ایجاد ترکهای ریز، ساییدگی لبهها، پارگیهای سطحی یا براق شدن بیش از حد سطح تسمه از نشانههای واضح فرسودگی آن است که باید جدی گرفته شوند.
کاهش عملکرد سیستم شارژ خودرو
ازآنجاکه دینام در اکثر موتورها توسط تسمهپروانه به حرکت درمیآید، خرابی تسمه میتواند باعث کاهش توان شارژ باتری شود. روشنشدن چراغ باتری روی داشبورد یا ضعیفشدن تجهیزات برقی خودرو از علائمی است که ممکن است به مشکل تسمهپروانه مرتبط باشد.
اختلال در عملکرد فرمان هیدرولیک
در خودروهایی که پمپ هیدرولیک فرمان با تسمهپروانه کار میکند، فرسودگی یا پارگی تسمه میتواند باعث سفتشدن فرمان و کاهش راحتی رانندگی شود. این مشکل معمولاً بهصورت ناگهانی و بهخصوص در سرعتهای پایین بیشتر احساس میشود.
کاهش بازده کولر خودرو
اگر کمپرسور کولر توسط تسمهپروانه به حرکت درآید، خرابی تسمه میتواند باعث ضعیفشدن یا ازکارافتادن سیستم تهویهمطبوع شود. در این شرایط، کولر باد خنک کافی تولید نمیکند یا عملکرد آن ناپایدار میشود.
لرزش غیرعادی تسمه
هنگام بازدید از محفظه موتور، ممکن است متوجه لرزش یا حرکت نامنظم تسمه شوید. این وضعیت معمولاً به دلیل شل بودن تسمه، خرابی تسمه سفتکن یا فرسودگی خود تسمه ایجاد میشود و نیاز به بررسی فوری دارد.
بوی لاستیک سوخته
لغزش تسمه روی پولیها میتواند باعث ایجاد اصطکاک بیش از حد و تولید بوی لاستیک سوخته شود. مشاهده این علامت نشاندهنده وجود مشکل در تسمه یا سیستم تنظیم کشش آن است.
پارگی ناگهانی تسمه
در مراحل پیشرفته فرسودگی، تسمه ممکن است به طور کامل پاره شود. در این حالت، عملکرد دینام، فرمان هیدرولیک و کولر به طور همزمان مختل شده و رانندگی با خودرو دشوار یا حتی غیرممکن میشود.
دلایل فرسودگی و پارگی تسمه پروانه خودرو
فرسودگی تسمه پروانه معمولاً بهصورت تدریجی اتفاق میافتد و با علائمی مانند ترکخوردگی، ساییدگی و کاهش انعطافپذیری همراه است. عوامل مختلفی باعث آسیبدیدگی و پاره شدن تسمه پروانه میشوند.
قرارگرفتن در معرض حرارت زیاد
دما در محفظه موتور همواره بالا است و گرمای مداوم میتواند باعث خشکشدن، سختشدن و ایجاد ترک در سطح تسمهها شود. این مسئله بهویژه در خودروهایی که در مناطق گرمسیر فعالیت میکنند بیشتر دیده میشود.
شرایط نامناسب آبوهوایی
سرمای شدید، گرمای زیاد و تغییرات ناگهانی دما میتوانند به ساختار تسمه آسیب برسانند. این شرایط باعث کاهش انعطافپذیری و افزایش احتمال ترکخوردگی تسمه میشوند.
دلایل اصلی پارگی تسمهپروانه
در برخی موارد، تسمهپروانه بهجای فرسودگی تدریجی، بهصورت ناگهانی پاره میشود که معمولاً ناشی از مشکلات فنی در سیستم انتقال نیرو است.
تنظیم نبودن کشش تسمه
کشش نامناسب یکی از مهمترین دلایل خرابی تسمهپروانه است. شل بودن تسمه باعث ایجاد لغزش روی پولیها، افزایش اصطکاک و تولید حرارت شده و ساییدگی سریعتر تسمه را در پی دارد. همچنین سفتبودن بیش از حد تسمه منجر به واردشدن فشار اضافی به تسمه و افزایش تنش روی الیاف داخلی میشود و احتمال پارگی زودرس را به همراه دارد.
خرابی تسمه سفتکن
تسمه سفتکن وظیفه حفظ کشش مناسب تسمه را بر عهده دارد. خرابی این قطعه میتواند باعث لرزش، انحراف یا سایش غیرطبیعی تسمه شده و عمر آن را کاهش دهد.
خرابی پولیها و بلبرینگها
پولیهای آسیبدیده یا بلبرینگهای معیوب ممکن است باعث حرکت نامنظم تسمه شوند. در چنین شرایطی تسمه تحت فشار غیرعادی قرار گرفته و احتمال پارگی آن افزایش پیدا میکند. همچنین خرابی این قطعات میتواند باعث تابیدگی تسمه شده که دیگر تسمه به شکل دقیق روی پولی قرار نخواهد گرفت.
عدم همراستایی پولیها
اگر پولیها در یک راستا قرار نداشته باشند، تسمه بهدرستی روی آنها حرکت نمیکند. این مشکل باعث ساییدگی لبههای تسمه و کاهش عمر مفید آن میشود. همچنین میتواند باعث تابیدگی تسمه نیز شود.
تأثیر نشت روغن و مایعات بر تسمهپروانه
یکی از عوامل مهمی که بسیاری از رانندگان به آن توجه نمیکنند، تماس تسمه با روغنموتور یا سایر مایعات خودرو است. روانکارها به بافت تسمه نفوذ کرده و از عمر آن کم میکنند. آلودگی تسمه به روغنموتور باعث نرمشدن و تخریب ساختار لاستیکی آن میشود. در نتیجه تسمه سریعتر فرسوده شده و احتمال لغزش یا پارگی آن افزایش مییابد. ضمن اینکه نشت روانکارها روی تسمه باعث بکسوات و لغزش تسمه روی پولی نیز میشود.
تماس با ضدیخ یا سایر مایعات
ریختن ضدیخ، مایع هیدرولیک، روغنترمز یا سایر سیالات روی تسمه نیز میتواند به کاهش عمر آن منجر شود.
استفاده از تسمههای بیکیفیت
انتخاب تسمههای ارزانقیمت و غیراستاندارد ممکن است در کوتاهمدت هزینه کمتری داشته باشد، اما معمولاً این محصولات مقاومت کمتری در برابر حرارت، کشش و سایش دارند. به همین دلیل احتمال خرابی و پارگی آنها بیشتر است.
دلایل و راهکار رفع صدای جیرجیر تسمه پروانه
صدای جیرجیر تسمهها مثل تسمهپروانه یکی از رایجترین مشکلاتی است که رانندگان با آن مواجه میشوند. این صدا معمولاً هنگام روشنکردن خودرو، شتابگیری یا استفاده از کولر شنیده میشود و نشاندهنده وجود مشکل در تسمه یا قطعات مرتبط با آن است.
مهمترین دلایل ایجاد این صدا عبارتاند از:
- شلشدن تسمهپروانه
- فرسودگی یا ترکخوردگی تسمه
- خرابی تسمه سفتکن
- ساییدگی یا خرابی پولیها
- آلودگی تسمه به روغن یا سایر مایعات
- نصب نادرست یا استفاده از تسمه بیکیفیت
برای برطرفکردن صدای جیرجیر، ابتدا باید علت اصلی مشکل مشخص شود. تنظیم کشش تسمه، تمیزکردن آلودگیها، بررسی سلامت پولیها و تسمه سفتکن و در صورت نیاز تعویض تسمه از رایجترین راهکارها هستند. اگر تسمه دارای ترک، ساییدگی یا فرسودگی شدید باشد، بهترین راهحل تعویض آن است. همچنین گاهی مواقع میتوان با زدن مقدار کمی روغن و یا صابون به تسمه، این صدا را برای مدتی رفع کرد.
عمر مفید تسمه پروانه چقدر است؟
عمر مفید تسمههای موتور به خاطر نزدیک بودن جنس آنها، معمولاً با هم برابر است. برای تسمههای خودرویی مثل تسمهپروانه که بیشتر در معرض گرما و رطوبت و آسیب هستند، کارکردی در حدود 60 تا 80 هزار کیلومتر ذکر میکنند که البته توصیه میشود تا در کارکردهای 50 هزار کیلومتر بعد از بازدید دقیق آن در صورت نیاز تعویض شود.
ضمن اینکه در کنار کارکرد تسمه به کیلومتر، عمر تسمه به سال نیز اهمیت زیادی دارد. چرا که تسمه یک قطعه لاستیکی است و به مرور فرسوده میشود. بنابراین برای تسمه یک عمر سه تا پنجساله در نظر میگیرند.
زمان تعویض تسمه پروانه ماشین
زمان مناسب برای تعویض تسمهپروانه طبق استانداردها، کارکردی در حدود 60 تا 80 هزار کیلومتر و یا طی سه تا پنج سال زمان است. اما ممکن است که تسمه به دلایل مختلفی قبل از رسیدن به این مقدار کارکرد، نشانههایی از خرابشدن داشته باشد. به همین دلیل توصیه میشود تا تسمهپروانه را با رسیدن به کارکرد 50 هزار کیلومتر، در صورت نیاز تعویض کنیم.
به همین علت در صورت مشاهده موارد زیر بهتر است تسمهپروانه را تعویض کنیم:
- ترکخوردگی گسترده روی تسمه
- ساییدگی شدید لبهها
- ریشریششدن تسمه
- صدای مداوم جیرجیر
- لغزش روی پولیها به هر دلیلی از جمله چرب شدن تسمه
- کاهش عملکرد دینام، کولر یا فرمان هیدرولیک
- اثرات داغی روی تسمه
- تاب گرفتن تسمه و شلاقزدن در حین کارکرد
- گشاد یا تنگ شدن تدریجی تسمه حتی با هر سفت کردن آن
روش بررسی سلامت تسمه پروانه خودرو
بررسی سلامت تسمه یک کار کاملاً چشمی است و به همین خاطر که نیازی به دستگاه ندارد، میتواند توسط هر فردی انجام شود. بررسی دورهای تسمهپروانه میتواند از خرابیهای ناگهانی و هزینههای اضافی جلوگیری کند. برای اطمینان از سلامت این قطعه، کافی است چند مورد ساده را بررسی کنید.
بررسی ظاهری تسمه
به دنبال نشانههایی مانند ترکخوردگی، ساییدگی لبهها، ریشریششدن یا براق شدن بیش از حد سطح تسمه باشید. مشاهده این علائم معمولاً نشاندهنده فرسودگی تسمه است.
بررسی کشش تسمه
تسمه نباید بیش از حد شل یا سفت باشد. شل بودن تسمه میتواند باعث ایجاد صدای جیرجیر و لغزش روی پولیها شود، در حالی که سفتبودن بیش از حد نیز عمر تسمه را کاهش میدهد.
توجه به صداهای غیرعادی
شنیدن صدای سوت یا جیرجیر از قسمت موتور، بهویژه هنگام روشنکردن خودرو یا استفاده از کولر، میتواند نشانه خرابی تسمه یا تنظیم نبودن آن باشد.
بررسی آلودگی روی تسمه
وجود روغن، ضدیخ یا سایر مایعات روی تسمه باعث کاهش عمر و افزایش احتمال پارگی آن میشود.
عواقب پاره شدن تسمه پروانه هنگام رانندگی
پاره شدن تسمهپروانه یا همان تسمه دینام در خودروها باتوجهبه نوع و نحوه طراحی تسمههای آنها، عوارض متفاوتی خواهد داشت. گاهی مواقع آسیب فقط در حد ازکارافتادن ادوات موتور است و در برخی از مواقع، پاره شدن تسمه دینام به دیگر تسمهها نیز آسیب وارد میکند.
پارگی تسمهپروانه و ازکارافتادن ادوات دورچین موتور
در برخی از خودروها مثل خودروهای قدیمی که از چندین تسمه برای راهاندازی دستگاهها و ادوات مختلف دور موتور استفاده میکنند، پاره شدن تسمهپروانه در کمترین حالت آن، باعث ازکارافتادن پروانه خنککن آب رادیاتور میشود. در نتیجه موتور خودرو گرم شده و اگر به داد آن نرسیم، موتور جوش میآورد.
اما در این قبیل خودروها، معمولاً تسمهپروانه، واترپمپ را نیز میچرخاند تا آب در سیستم خنککاری به گردش درآید. در نتیجه در اثر پاره شدن تسمهپروانه، واترپمپ هم از کار میافتد و ماشین به سرعت جوش میآورد.
از دیگر عواقب پاره شدن تسمهپروانه یا همان تسمه دینام، ازکارافتادن برخی ادوات دورچین موتور است که اصلیترین آنها، دینام است. معمولاً دینام نیز با تسمهپروانه راه میافتد و پاره شدن این تسمه، دینام را نیز از کار خواهد انداخت. اگر تسمهپروانه با پمپ هیدرولیک نیز در ارتباط باشد، پارگی این تسمه، پمپ هیدرولیک را نیز از کار میاندازد.
در خودروهایی که از یک تسمه برای راهاندازی تمام ادوات دور و اطراف موتور استفاده میشود، پاره شدن تسمه باعث ازکارافتادن تمام این ادوات از جمله کمپرسور کولر، دینام، واترپمپ، پمپ هیدرولیک و… خواهد شد.
پارگی تسمهپروانه و آسیبدیدن دیگر تسمههای موتور
گاهی مواقع، پاره شدن تسمهپروانه باعث آسیبدیدن دیگر تسمهها میشود. با پاره شدن تسمهپروانه، این تسمه زیر دیگر تسمهها رفته و آنها را نیز از روی پولی خارج میکند. حتی در برخی از موتورها به خاطر نزدیکی این تسمه به تسمه تایم، امکان آسیبدیدن تسمه تایم نیز وجود دارد.
نکات مهم در خرید تسمهپروانه مناسب
انتخاب یک تسمهپروانه باکیفیت نقش مهمی در عملکرد صحیح خودرو و افزایش عمر قطعاتی مانند دینام، کولر و پمپ هیدرولیک دارد. خرید تسمه نامناسب یا بیکیفیت میتواند باعث خرابی زودهنگام و هزینههای اضافی شود و حتی به ادوات دورچین موتور و حتی خود موتور نیز آسیب وارد کند.
مطابقت با مدل خودرو
پیش از خرید، از سازگاری تسمه با مدل، سال ساخت و نوع موتور خودرو اطمینان حاصل کنید. استفاده از تسمه با ابعاد نامناسب میتواند عملکرد سیستم را مختل کند و کارایی تسمه و ادوات دورچین موتور را کاهش دهد.
توجه به کیفیت و برند
همیشه از برندهای معتبر و محصولات استاندارد استفاده کنید. تسمههای باکیفیت در برابر حرارت، کشش و سایش مقاومت بیشتری دارند و عمر طولانیتری ارائه میدهند.
بررسی سلامت ظاهری تسمه
قبل از خرید، تسمه را از نظر ترک، پارگی، تغییر شکل یا آسیبدیدگی بررسی کنید. همچنین از اصالت بستهبندی و مشخصات درجشده روی محصول مطمئن شوید.
توجه به تاریخ تولید
تسمهپروانه یک قطعه لاستیکی است و حتی در صورت استفادهنشدن نیز بهمرورزمان کیفیت خود را از دست میدهد. به همین دلیل بهتر است محصولی با تاریخ تولید جدید خریداری کنید.
هزینه تعویض تسمه پروانه و عوامل موثر بر آن
هزینه تعویض تسمهپروانه غالباً مبلغ زیادی نیست. اما باتوجهبه نوع خودرو و دردسر و پیچیدگیهای آن متغیر است. اجرت تعویض تسمهپروانه در خودروهای مختلف از حدود 200 هزار تومان شروع شده و به 500 هزار تومان میرسد که البته باز هم باتوجهبه نوع خودرو و شهر محل انجام این کار، قیمتها متفاوت خواهد بود.
قیمت تسمهپروانه نیز کاملاً به خودرو بستگی دارد. در خودروهایی که از تسمههای وی شکل برای پروانه و دینام آنها استفاده میشود، قیمت تسمهپروانه که در برخی از خودروها به تسمه دینام شناخته میشود، از حدود 200 تا 300 هزار تومان شروع میشود و در نسخههای خاصی که از تسمههای وی شکل پهن که اختصاصی بعضی از موتورها هست، این مبلغ به حوالی یک میلیون تومان نیز میرسد.
تسمهپروانه یا همان تسمه دینامهای شیاردار نیز از حدود 250 هزارتومان برای خودرویی مثل پراید آغاز میشود و در خودروهای گرانقیمت به حوالی چند میلیون تومان نیز میرسد.
نکات نگهداری برای افزایش عمر تسمه پروانه خودرو
از جمله سؤالاتی که در ذهن بسیاری از رانندگان ایجاد میشود، راههای پیشگیری از خرابی قطعات خودرو است. یکی از این سؤالات این است که چگونه از خرابی تسمهپروانه جلوگیری کنیم؟
میتوان با رعایت نکات زیر، به افزایش عمر تسمهپروانه و جلوگیری از خرابی ناگهانی آن کمک زیادی کرد:
- تسمه را بهصورت دورهای بازدید کنیم. هر چند وقت یکبار، تسمه را از نظر ظاهری بازدید کرده و در صورت پارگی از لبهها، آن را حتماً تعویض کنیم.
- به صداهای غیرعادی موتور توجه داشته باشیم. گاهی مواقع این صداها ناشی از قفلشدن برخی از بلبرینگها و هرزگردهاست که به سرعت باعث نابودی تسمه میشود.
- از تسمههای باکیفیت و استاندارد استفاده کنیم. قبل از انداختن تسمه، آن را از نظر ظاهری کاملاً بازدید کنیم تا نشانهای از فرسودگی و یا تابیدگی نداشته باشد.
- کشش تسمه را در سرویسهای دورهای بررسی کنیم. تسمه نباید زیاد شل و یا بیش از حد سفت باشد. مقدار خیز تسمهپروانه هنگام فشاردادن در وسط دهانه، بهطورکلی باید حدود 10 تا 15 میلیمتر بهازای هر 1 متر طول آزاد تسمه باشد.
- در صورت مشاهده ترک یا ساییدگی، تسمه را تعویض کنیم. پاره شدن تسمه در برخی از خودروها میتواند باعث آسیبرساندن به دیگر تسمهها نیز شود.
- مانع از ریختن روغن روی تسمهها شویم. روغن نهتنها باعث سرخوردن و بکسوات تسمه روی پولی و داغشدن بیش از حد آن میشود، بلکه باتوجهبه جنس تسمه، بهمرورزمان برخی از تسمهها را نیز فرسوده میکند.
- هرزگردها و بلبرینگها را بازدید کرده و به صدای آنها گوش دهیم تا قبل از خرابکردن و داغشدن تسمهها، بلبرینگ و هرزگرد معیوب را عوض کرده و مانع خرابکردن تسمه شویم.
مقدار سفتی و شلی تسمه پروانه چقدر باید باشد؟
مقدار سفتی و شلی تسمه اهمیت زیادی دارد. شلی و سفتی تسمه در موتورهای جدید که دارای تسمه سفتکن هستند، توسط این قطعه تنظیم میشود؛ اما در موتورهای قدیمی و موتورهایی که رگلاژ و تنظیم به صورت دستی است، باید شلی و سفتی تسمه را در نظر بگیریم.
شلی زیادی تسمه باعث خروج آن از روی پولی شده و ادوات دورچین موتور نیز بهدرستی نیروی کافی دریافت نخواهند کرد. سفتی تسمه نیز باعث خرابی بلبرینگها و خرابشدن تسمه خواهد شد.
به بیان ساده، برای هر 100 سانتیمتر طول آزاد تسمه در حدود 10 تا 15 میلیمتر خیز باید در نظر گرفت. در بسیاری از خودروهای سواری، وقتی با فشار متوسط انگشت (حدود 10 کیلوگرم نیرو) وسط تسمه را فشار میدهید، خیز تسمه معمولاً نباید بیشتر از 10 تا 15 میلیمتر باشد. البته مقدار دقیق به نوع خودرو، نوع تسمه و توصیه سازنده بستگی دارد؛ اما این الگو تا حد بسیار زیادی جوابگو است.
خیز بیش از حد نشاندهنده شل بودن تسمه است و میتواند باعث جیرجیرکردن، لغزش و شارژ نامناسب دینام شود و خیز بسیار کم یا صفر نیز نشانه سفتبودن بیش از حد تسمه است که به بلبرینگهای دینام، واترپمپ و هرزگردها فشار وارد میکند.
جمعبندی
تسمه پروانه یکی از قطعات مهم و مصرفی خودرو است که وظیفه انتقال نیرو از موتور به قطعاتی مانند دینام، کمپرسور کولر، پمپ هیدرولیک فرمان و در بسیاری از خودروها واترپمپ را بر عهده دارد. عملکرد صحیح این قطعه تأثیر مستقیمی بر کارکرد سیستمهای مختلف خودرو دارد و خرابی آن میتواند باعث ایجاد مشکلاتی مانند کاهش شارژ باتری، ازکارافتادن کولر، سفتشدن فرمان و حتی توقف خودرو شود.
فرسودگی تسمهپروانه معمولاً با نشانههایی مانند صدای جیرجیر، ترکخوردگی، ساییدگی، لرزش، بوی لاستیک سوخته و کاهش عملکرد تجهیزات جانبی خودرو همراه است. عواملی مانند پایان عمر مفید، حرارت زیاد موتور، تنظیم نبودن کشش تسمه، خرابی پولیها، تسمه سفتکن و استفاده از تسمههای بیکیفیت میتوانند باعث کاهش عمر این قطعه شوند.
بررسی دورهای وضعیت ظاهری تسمه، کنترل میزان کشش، توجه به صداهای غیرعادی و تعویض آن در زمان مناسب، از مهمترین اقدامات برای جلوگیری از خرابیهای ناگهانی است. هنگام خرید تسمه پروانه نیز باید به تطابق با مدل خودرو، کیفیت ساخت، برند معتبر و تاریخ تولید توجه کرد. در زمان بررسی قیمت خودرو یا تصمیم برای فروش خودرو نیز توجه به وضعیت قطعات مصرفی و هزینههای نگهداری، از جمله تسمهپروانه، میتواند در ارزیابی بهتر ارزش و شرایط فنی خودرو مؤثر باشد. نگهداری صحیح از این قطعه ساده اما مهم، میتواند از هزینههای تعمیراتی بیشتر جلوگیری کرده و عملکرد مطمئن خودرو را تضمین کند.
سوالات متداول
- آیا رانندگی با تسمه پروانه خراب خطرناک است؟
بله، چرا که در صورت پاره شدن، پروانه خنککن رادیاتور از کار میافتد و موتور جوش خواهد آورد. ضمن اینکه دیگر ادوات دورچین موتور از جمله دینام، پمپ هیدرولیک، واترپمپ، کمپرسور کولر و… نیز ممکن است با این تسمه بچرخند که آنها نیز از کار خواهند افتاد. - تسمه پروانه هر چند کیلومتر باید تعویض شود؟
برای تسمهپروانه معمولاً عمری در حدود 3 تا 5 سال بسته به کیفیت آن و شرایط کارکرد تسمه و یا کارکرد 60 تا 80 هزار کیلومتر در نظر میگیرند که البته بهتر است در کیلومتر 50 هزار تا، آن را به صورت دقیق بازدید کرده و در صورت نیاز، تعویض کنیم.
نوشته: علیرضا داودی
اطلاع از جدیدترین شرایط فروش خودرو
با عضویت در خبرنامه پیامکی خودرو۴۵
فروش خودرو
قیمت روز خودرو
تخمین قیمت
خرید خودرو
کسب درآمد از خودرو۴۵
مشخصات شما
برای ثبت نظر مشخصات خود را وارد کنید