-
سوزوکی جیمنی ۳ در اتوماتیکآپشن استاندارد3,960,000,0005,600,000,000
قیمت سوزوکی جیمنی ۳ در
چهارشنبه ۱۷ تیر ۱۴۰۵ - ۱۱:۰۰مشخصات فنی
| نوع موتور | بنزینی ۴ سیلندر |
| حداکثر قدرت | ۱۰۰ اسب بخار |
| حداکثر گشتاور | ۱۳۸ نیوتن.متر |
| مصرف سوخت ترکیبی | ۷ لیتر در صد کیلومتر |
آپشن ها و امکانات ایمنی و رفاهی
| کروز کنترل | |
| کروز کنترل هوشمند | |
| سیستم تهویه | اتومات |
| ایربگ راننده |
بیراههنوردی سبک رانندگی بسیار گرانقیمت و هزینهبرداری است که در قدم اول یک خودرو شاسیبلند واقعی (SUV) به همراه طیف کاملی از تجهیزات را میطلبد. شاید قصد مشتری نهایی آفرود سنگین نباشد اما باز هم عبور از بیراهههای دارای پستی و بلندی فراتر از ۳۰ سانتیمتر فقط و فقط حضور یک شاسیبلند شاسی مستقل بیراههنورد را طلب میکند.

اما قیمت قابل توجه این دست خودروها و عدم کاربری روزمره آنها باعث میشود که هر کسی به سوی این خودروهای گرانقیمت، سنگینوزن و پرمصرف نرود. اینجاست که باز هم پای کلاس کِی کار (Kei Car / کوچکترین سگمنت از خودروهای تولیدی بازار ژاپن با مجوز تردد در اتوبانها) به این بازی سنگین باز میشود.
سوزوکی جیمنی (Jimny) که امروزه در سگمنت شاسیبلندهای مینی (Mini SUV / معادل با سگمنت ساب کامپکت) تولید در چهارمین نسل خود را تجربه میکند، در ابتدا یک شاسیبلند سبک تمامعیار از سگمنت کی (Kei) بوده است. سوزوکی جیمنی ۲۰۲۵ در مدلهای ۳ و ۵ در به بازار ایران رسیده است.
معرفی سوزوکی جیمنی
برند سوزوکی نه فقط در بازار ایران، بلکه در بازار بینالملل در حوزه طراحی و تولید موتورسیکلتهای درجه یک و همچنین خودروهای اقتصادی تولید انبوه کشورهای در حال توسعه شهرت دارد. داستان خلق خانواده جیمنی از دهه ۱۹۶۰ میلادی آغاز شد. زمانی که سوزوکی با خرید یک دستگاه بیراههنورد هفلینگر (Halflinger) از صنایع نظامی اشتایر-پوخ (Steyr-Puch) اتریش تلاش کرد تا یک خودرو دو دیفرانسیل سایز کوچک را شبیهسازی کند.
این مهم با ورشکستگی شرکت خودروسازی هوپ موتور (Hope Motor Co.) و خرید آن از سوی سوزوکی همزمان شد. شرکت هوپ موتور خودرو دو دیفرانسیل بسیار سبکی با نام هوپ استار ON360 را طراحی کرده بود اما توان تولید انبوه آن را نداشت.
ترکیبی از این دو واقعه تاریخی سوزوکی را به سوی خلق اولین شاسیبلند سبک خود با کد شناسایی LJ10 در سال ۱۹۷۰ میلادی سوق داد. کد LJ در حقیقت اختصار واژگان Light Jeep به معنای جیپ سبک و همانند سایر خودروسازان ژاپنی الهامگرفته از نام برند مطرح جیپ آمریکا بود. البته نهفقط نام، بلکه سبک طراحی هر چهار نسل از خانواده جیمنی تا به امروز الهام مستقیمی از المانهای طراحی خانواده CJ و رنگلر برند جیپ آمریکا دارد.
نسل چهارم و نمونههای وارداتی جیمنی در بازار ایران از سال ۲۰۱۸ روانه خط تولید شد. اهمیت مدل جیمنی در حفظ ساختار شاسی مستقل (Body on Frame) و همچنین استفاده از محورهای یکپارچه در ترکیب با سیستم تعلیق فنر لول به همراه سیستم انتقال نیرو دو دیفرانسیل موقت انتخابی (4WD) است که از آن یک اعجوبه توانمند میسازد.
سوزوکی جیمنی ۲۰۲۵ در دو نسخه ۳ و ۵ در و تنها به صورت وارداتی روانه بازار کشور میشود. بارزترین تمایز میان این دو نسخه اختلاف در فاصله محورها به منظور افزایش ظرفیت فضای بار در قسمت عقب است.
طراحی ظاهری سوزوکی جیمنی ۲۰۲۵
اگر به بیشتر خودروهای آفرودی مطرح بازار جهان نظیر مرسدس بنز کلاس G، خانواده هامر، تویوتا مگاکروزر، تویوتا لندکروزر، نیسان پاترول، لندروور دیفندر، لادا نیوا و… نگاه کنیم، غالبا شاهد استفاده از المانهای بسیار شناختهشدهای هستیم که همه آنها را در ۸۰ سال گذشته در محصولات برند جیپ دیده بودیم.
جیمنی نیز از این روایت مستثنی نبود. نهتنها در نسل اول، بلکه در سه نسل بعد از آن تا به امروز و تولید در چهارمین نسل، جیمنی همواره المانهای ظاهری برند جیپ شامل جلوپنجره فراگیر با گریل عمودی، چراغهای گرد و زیرسپر مینیمال را به همراه داشته است.
در بخش انتهایی شاهد استفاده از سیستم روشنایی مستطیل شکل قرارگرفته در سپر عقب هستیم. این اولین باری نیست که سوزوکی در مدل جیمنی از چراغ مستطیلی قرارگرفته در سپر استفاده میکند. این المان طراحی در حقیقت یک یادآوری از سبک طراحی جیمنی نسل دوم است.
طراحی باکسی (Boxy / جعبهمانند) بدنه بدون تردید یکی از مهمترین المانهای طراحی منحصر به صنعت خودروسازی آمریکا است که در جیمنی نیز شاهد آن هستیم. اما امروزه با آشنایی مخاطبین حوزه خودروسازی با مرسدس بنز کلاس G (از سال ۱۹۷۹ میلادی) در سبک طراحی مشابه، شباهتهای زیادی با اتاق این خودرو در جیمنی نیز رویت میشود.
مخصوصا آن که لبه سقف با رنگآمیزی متمایز با بدنه، اندکی به سمت پایین شیب پیدا کرده است.
نمای جانبی سوزوکی جیمنی با تریم پلاستیکی مشکیرنگ ضد خش بر روی طاق گلگیرها و رکاب تزئین شده است. جدا از کاربری حفاظتی در حفظ رنگ بدنه در برابر پاشش سنگ و خاک، این تریم تزئیناتی موجب پهنتر و عظلانیتر دیده شدن خودرو شده و جلوه بصری کاملا مثبتی بر ظاهر جیمنی میگذارد.
اما نکته بسیار مهم دیگر، قرارگیری بسیار هوشمندانه محورهای عقب و جلو در بیرونیترین نقطه از بدنه است. به این ترتیب که پس از سپرهای جلو و عقب، اولین چیزی که از نمای جانبی دیده میشود محورهای خودرو است. این مهم تاثیر بسیار زیادی بر زوایای ورود و خروج و بهبود خیرهکننده در تواناییهای بیراههنوردی خودرو میگذارد. به این ترتیب که با وجود داشتن فاصله محورها و طول بیشتر در نسخه ۵ در، زوایای آفرود آن چندان خدشهدار نشده است.
طراحی داخلی سوزوکی جیمنی ۳ در و ۵ در ۲۰۲۵
پا به داخل کابین جیمنی که بگذارید، دو نکته به شدت جلب توجه میکند. نکته اول استفاده فراوان از متریال پلاستیک خشک در ساختار داشبرد، رودریها، کنسول میانی و ادوات کابین است. این مهم کاملا طبیعی است، چرا که سوزوکی جیمنی به هیچ عنوان خودرو لوکس یا حتی پریمیوم نبوده و در سگمنت خودروهای ارزانقیمت اقتصادی تولید میشود.
نکته دوم اما توجه به جزئیات و حفظ جلوههای بصری خشن و سختجان است. به این ترتیب که تقریبا تمامی المانهای بهکاررفته در طراحی داشبرد یا از اشکال مربع و مستطیل یا دایره تشکیل شدهاند.
المانهای دایرهای داشبرد شامل دریچههای خروجی سیستم تهویه مطبوع در بیرونیترین نقطه، مجموعه کلیدهای کنترلی سیستم تهویه و همچنین کلاستر آنالوگ دوار در پس غربیلک فرمان سهشاخه فاقد برش D-Cut است. باقی المانها از طراحی مستطیلی عمودی بخش میانی داشبرد، دو دریچه خروجی سیستم تهویه در وسط و تزئینات رودریها همگی در ساختار مستطیلی طراحی شدهاند.
به جز نمایشگر لمسی سیستم مولتیمدیا هیچ المان مدرن دیگری در داخل کابین رویت نمیشود. این فضا کاملا کلاسیک و البته با پیروی از رده قیمت خودرو طراحی شده و در برخی از تیپهای تولیدی، بسیاری از قسمتهای اتاق نیز فاقد تریم پلاستیکی تزئیناتی است و به این ترتیب رنگ بیرونی بدنه در نمای داخلی نیز دیده میشود.
جیمنی یک شاسیبلند بیراههنورد بسیار جمعوجور است. برای درک هرچه بهتر این جمله باید بدانید که فضای محفظه بار در نسخه ۳در تنها برابر با ۸۵ لیتر حجم دارد. این مهم عملا به این معنا است که یا باید قید حمل تجهیزات کمپ را زده یا از نسخه ۳در جیمنی تنها به عنوان یک آفرودر دو نفره بهره بگیرید تا با خوابیدن صندلیهای ردیف دوم بتوانید فضای بار را تا حجم ۳۷۷ لیتر (تا خط لبه پنجره) و ۸۳۰ لیتر (تا سقف) افزایش دهید.
نسخه ۵در اما با داشتن طول نهایی به مراتب بیشتر، فضای بار استاندارد برابر با ۲۱۰ لیتر دارد که اگرچه باز هم برای حمل تجهیزات مورد نیاز در کمپ چندان کاربردی نیست اما در صورت خوابیدن ردیف دوم نشیمن، این فضا به ۱۱۱۳ لیتر (تا سقف) قابل افزایش است. ولی در این صورت از دست دادن قابلیت حمل سرنشینان ردیف دوم عملا به معنای از دست رفتن کاربری اصلی نسخه ۵در خواهد بود.
مشخصات فنی سوزوکی جیمنی ۲۰۲۵
سوزوکی جیمنیهای ۳ و ۵در وارداتی بازار ایران خوشبختانه با قدرتمندترین پیشرانه ممکن روانه بازار کشور میشوند. البته هول نکنید، منظور از قدرتمندترین پیشرانه نمونه ۱.۵ لیتری ۴ سیلندر ۱۶ سوپاپ از نوع انژکتوری چند نقطهای (MPI) تنفس طبیعی با کد شناسایی K15B است.
این ستاپ اگرچه به معنای داشتن دوام و طول عمر بیشتر مجموعه فنی و عدم واماندگی خودرو در سناریوهای خاص است اما در عوض توان و گشتاور نهایی نیز به شدت محدود بوده و تنها به لطف استفاده از سیستم فرمان برقی است که هر آنچه موتور کوچک این شاسیبلند ریزنقش تولید میکند، روانه چرخها خواهد شد.
یک تیپ از سوزوکی جیمنی ۳در با جعبهدنده ۵ سرعت دستی همراه با گیربکس کمکی برای بازار ایران در نظر گرفته شده است. بدون تردید سواری این شاسیبلند توانمند در نسخه دستی لذت بیراههنوردی را دو چندان میکند. مدل ۵در جیمنی فقط با گیربکس اتومات عرضه شده است.
در کاتالوگ ناقص و پر از اشتباه واردکنندگان جیمنی، گیربکس مورد استفاده در هر دو نسخه وارداتی جیمنی نمونه اتوماتیک دارای دنده اوور درایو (O/D) ذکر شده است. پس منظور گیربکس ۴ سرعت اتوماتیک نوع AT است که در حقیقت دارای سه ضریب دنده اصلی بوده و ضریب دنده چهارم تنها به عنوان اوور درایو و در صورت فعالسازی به هنگام کروز (حرکت در سرعت بالا و دور موتور ثابت) برای کاهش از دور موتور و میزان مصرف سوخت فعال خواهد شد.
از دید بسیاری از افراد، جیمنی یک آفرودر تمامعیار و به نوعی یک جیپ رنگلر کوچک شده است. این باور هم درست است و هم غلط. به عبارت بهتر، اگرچه جیمنی از سیستم تعلیق توانمند آفرودی بهره میگیرد اما تعلیق محور عقب آن درست همانند محور جلو، از نوع محور یکپارچه ۳ لینک است. این در حالی است که شاسیبلندهای توانمند در محور عقب حتما از ساختار ۵ لینک استفاده میکنند. در نتیجه انتظار نداشته باشید که دوام نهایی خودرو در پرشهای آفرودی و تحمل ضربات همانند جیپ باشد.
این سبک طراحی تعلیق نهفقط به دلیل وزن بسیار کم سوزوکی جیمنی، بلکه به منظور ارزانتر شدن محصول نهایی اجرا میشود، چرا که تلاش برای کاهش از قیمت را در ساختار کاسهای ترمزهای عقب این خودرو نیز میتوان دید.
مدتی از عرضه سوزوکی جیمنی در بازار ایران میگذرد. مهمترین ایرادهای وارد به این خودرو از دید مشتری نهایی، ضعف شدید در مجموعه انتقال نیرو است که موجب کندی چشمگیر در شتابگیری اولیه و بخصوص هنگام سبقتگیری میشود، مخصوصا زمانی که ظرفیت کامل بار و سرنشینان بر آن سوار شده باشد. محدودیت قابل توجه در فضای بار و حتی فضای نشیمن ۴نفره خودرو که از ابعاد بسیار کوچک اتاق نشات میگیرد، موضوعی است که مشتریان ایرانی به آن عادت نداشته و غالبا نمیپسندند.
در برخی موارد، کج شدن و شکستگی محور در آفرودهای سنگین گزارش شده است که دلیل آن در ساختار ظریف زیربندی است. این مهم نشان میدهد که توان تحمل ضربات و فشارهای آفرود در این خودرو در تناسب با ابعاد آن کاهش یافته است.
دیگر ایرادی که در بازار بینالملل به آن وارد امده است، استفاده از جعبه فرمان برقی با طراحی نوع دنده مارپیچ است که بازه کامل قفل تا قفل آن طولانیتر از حد انتظار عنوان شده و موجب کندی و تنبلی در رفتار دینامیکی خودرو میشود.
مشخصات کلی
| سوزوکی جیمنی ۳ در | سوزوکی جیمنی ۵ در | |
| نوع موتور خودرو | خطی بنزینی | خطی بنزینی |
| حجم موتور | ۱.۵ لیتر | ۱.۵ لیتر |
| سیلندر / سوپاپ | ۴ / ۱۶ | ۴ / ۱۶ |
| تنفس موتور | طبیعی | طبیعی |
| قدرت | ۱۰۰ اسب بخار | ۱۰۰ اسب بخار |
| گشتاور | ۱۳۸ نیوتن.متر | ۱۳۸ نیوتن.متر |
| گیربکس | ۴ سرعته اتوماتیک / ۵ سرعته دستی | ۴ سرعته اتوماتیک |
| محور محرک | چهار چرخ متحرک موقت انتخابی | چهار چرخ متحرک موقت انتخابی |
| شتاب | ۱۵.۵ ثانیه (اتومات) / ۱۴ ثانیه (دستی) | ۱۵.۵ ثانیه |
| سرعت | ۱۶۰ کیلومتر بر ساعت | ۱۶۰ کیلومتر بر ساعت |
| مصرف سوخت | ۷ لیتر در ۱۰۰ کیلومتر | ۷ لیتر در ۱۰۰ کیلومتر |
| استاندارد آلایندگی | یورو ۶ | یورو ۶ |
| فرمان | برقی | برقی |
| بدنه | مینی شاسی بلند | مینی شاسی بلند |
| نوع رینگ | آلومینیومی | آلومینیومی |
ابعاد و ظرفیت ها
| سوزوکی جیمنی ۳ در | سوزکی جیمنی ۵ در | |
| طول | ۳۶۳۵ میلیمتر | ۳۹۸۵ میلیمتر |
| عرض | ۱۶۴۵ میلیمتر | ۱۶۴۵ میلیمتر |
| ارتفاع | ۱۷۲۰ میلیمتر | ۱۷۲۰ میلیمتر |
| فاصله محورها | ۲۲۵۰ میلیمتر | ۲۵۹۰ میلیمتر |
| وزن خالص | ۱۱۱۰ کیلوگرم | ۱۲۰۵ کیلوگرم |
| تعداد سرنشین | ۴ نفر | ۴ نفر |
| ظرفیت صندوق عقب | ۸۵ لیتر | ۲۱۰ لیتر |
| حجم مخزن سوخت | ۴۰ لیتر | ۴۰ لیتر |
| قطر رینگ | ۱۵ اینچ | ۱۵ اینچ |
آپشن های سوزوکی جیمنی ۳ و ۵ در ۲۰۲۵
جیمنی یک آفرودر اقتصادی و در تناسب با نیاز افرادی است که قصد بیراههنوردی حرفهای را ندارند. در نتیجه تجهیزات عرضهشده در این خودرو تنها متناسب با نوع کاربری و دوری از هرگونه تجمل است.
تیپ ۳در سوزوکی جیمنی وارداتی در دو نسخه دستی و اتومات عرضه میشود که نسخه دستی بهعنوان تیپ GL، امکانات کمتری از نسخه اتومات بهعنوان تیپ GLX دارد.
هر دو مدل با امکاناتی نظیر سیستم پخش مجهز به بلوتوث و USB، شبیهساز دیفرانسیل لغزش محدود به کمک سیستم ABS ترمز در هر دو محور، کنترل آغاز حرکت در سربالایی، محدود کننده سرعت در شیب و سیستم نظارت بر فشار باد تایرها به بازار عرضه میشود.
کروز کنترل، دیلایت، اتولایت، تنظیم ارتفاع نور چراغ جلو، چراغشور، چراغ LED، ۶ کیسه هوا، تهویه اتومات و ۴ کیسه هوای پردهای و جانبی جلو آپشنهایی است که فقط در تیپ اتومات وجود دارد.
نمایشگر مولتیمدیا ۷ اینچی و دوربین عقب آپشنهایی است که بهصورت سفارشی در سوزوکی جیمنی اتومات ۳در نصب میشود.
در مقابل، نسخه ۵ در با ویژگیهای مشترک با نمونه ۳ در به بازار عرضه میشود با این تفاوت که سنسور پارک جلو، عقب، باران، نمایشگر ۷ اینچ سیستم مولتی مدیا و آینه جانبی تاشو برقی از تمایزهای یادشده در کاتالوگ رسمی واردکننده است.
البته فراموش نکنیم که نمایشگر ۹ اینچ سیستم مولتی مدیا تنها به صورت سفارشی در اختیار خریدار قرار میگیرد.
این نوع چینش آپشنها برای نگارنده ازاینرو بسیار عجیب است که انتظار میرود تیپ ۵ در سوزوکی جیمنی بیشترین حجم فروش در بازار ایران را به خود اختصاص دهد. در نتیجه این تیپ باید به صورت استاندارد دارای بیشترین امکانات رفاهی و ایمنی باشد اما این طور نیست.
از سوی دیگر، اشتباهات و خطاهای فراوان موجود در کاتالوگ رسمی شرکت واردکننده به اندازهای زیاد است که احتمال فراموشی یا اشتباه در بیان برخی از آپشنها نیز به طور کامل رد نمیشود.
| سوزوکی جیمنی ۳ در | سوزوکی جیمنی ۵ در | |
| کروز کنترل | دارد (اتومات) | دارد |
| کروز کنترل هوشمند | – | – |
| کنترل ایستایی در سربالایی | دارد | دارد |
| کنترل سرعت در سرازیری | دارد | دارد |
| کنترل کشش | دارد | دارد |
| کنترل پایداری | دارد | دارد |
| ضد واژگونی | – | – |
| اتو پارک | – | – |
| سنسور جلو | – | دارد |
| سنسور عقب | – | دارد |
| سنسور باران | – | دارد |
| سنسور فشار باد تایر | دارد | دارد |
| سنسور خوابآلودگی راننده | – | – |
| رادار نقطه کور | – | – |
| رادار تغییر لاین | – | – |
| رادار تصادف جلو | – | – |
| رادار تصادف عقب | – | – |
| رادار تابلوخوان | – | – |
| ترمز ضدقفل | دارد | دارد |
| توزیع نیروی ترمز | دارد | دارد |
| ترمز کمکی | دارد | دارد |
| ترمز اضطراری خودکار | – | – |
| ترمز پارک برقی | – | – |
| اتولایت | دارد (اتومات) | دارد |
| دی لایت | دارد (اتومات) | دارد |
| دکمههای کنترلی فرمان | دارد | دارد |
| گرمکن فرمان | – | – |
| پدال شیفتر | – | – |
| نمایشگر اطلاعات و سرگرمی | ۷ اینچ سفارشی (اتومات) | ۷ اینچ (۹ اینچ سفارشی) |
| سیستم صوتی | ۴ اسپیکر | ۴ اسپیکر |
| ناوبری | – | – |
| دوربین عقب | سفارشی (اتومات) | دارد |
| دوربین ۳۶۰ درجه | – | – |
| هداپ | – | – |
| کیسه هوا | ۶ عدد (اتومات) | ۶ عدد |
| ورود بدون کلید | – | – |
| استارت بدون کلید | – | – |
| تهویه اتوماتیک | دارد (اتومات) | دارد |
| صندلی برقی راننده | – | – |
| صندلی برقی سرنشین جلو | – | – |
| گرمکن صندلی جلو | – | – |
| سردکن صندلی جلو | – | – |
| ماساژور صندلی جلو | – | – |
| آینه بغل برقی | دارد | دارد |
| پانوراما | – | – |
| سانروف | – | – |
قیمت سوزوکی جیمنی ۲۰۲۵ ۳ و ۵در در بازار
سوزوکی جیمنی حتی در نسخه ۵در یک شاسیبلند مناسب برای بیراههنوردی سبک یک خانواده بسیار کوچک است. طراحی کلاسیک و سنتی این خودرو بسیار گیرا و ابعاد نهایی بسیار کوچک آن به واقع بانمک جلوه میکند.
توانایی آفرود و بیراههنوردی این خودرو به واقع چشمگیر است، به شرطی که به درستی و در تناسب با طراحی مجموعه فنی آن به کار گرفته شود. مصرف سوخت پایین موجب میشود که این خودرو قابلیت استفاده روزمره درونشهری را نیز داشته باشد. با این حال جیمنی هرگز خودرو لوکس، پر آپشن و پرتوانی نبوده و هیچ جلوه پریمیومی با خود به همراه ندارد.
امروزه قیمت خودرو در بازار آزاد برای جیمنی ۳در فراتر از ۵ میلیارد تومان و برای نسخه ۵در که گزینهای جادارتر و محبوبتر است، چیزی بین ۶ تا ۷ میلیارد تومان است. در این بازه قیمتی رقبای چینی بسیار زیادی از سگمنت پیکاپهای دو کابین دو دیفرانسیل وجود دارند که سطح امکانات رفاهی به مراتب بیشتر و فضای داخلی بسیار بزرگتری ارائه میدهند.
جیمنی تنها برای ارائه حس بیراههنوردی و آفرود سواری در پایینترین قیمت ممکن طراحی شده و فراتر از آن کاری برای شما انجام نخواهد داد. در نتیجه با در نظر گرفتن قیمت نهایی این خودرو، شاید خرید آن برای بیشتر مشتریان ایرانی به هیچ عنوان منطقی نباشد.
فروش خودرو در ایران توسط راسا موتور و دیاموند موتور انجام میشود.
مزایا و معایب
- طراحی کلاسیک، گیرا و جوانپسند
- مصرف سوخت کم
- پیشرانه و گیربکس بادوام
- ابعاد جمع و جور بخصوص در نسخه ۳ در
- قابلیت استفاده درون شهری و روزمره
- توانایی آفرود قابل توجه
- ضعف قابل توجه قوای فنی
- محدودیت فضای بار مخصوصا در نسخه ۳ در
- ظرفیت نشیمن تنها مناسب ۴ نفر
- ضعف زیربندی در برابر ضربات شدید بیراههنوردی سنگین
- قیمت نهایی قابل توجه
- محدودیت بسیار زیاد در بخش امکانات رفاهی و ایمنی












مشخصات شما
برای ثبت نظر مشخصات خود را وارد کنید