دنا معمولی (تیپ ۱ و ۲)؛ بررسی جامع و مشخصات فنی

در اوایل دهه 90 شمسی بود که ایران خودرو با معرفی محصولی جدید توانست کورسوی جدیدی از امید برای عرضه یک خودروی ملی مدرن در دل بازار خودروی ایران روشن کند. پس از معرفی و عرضه سمند به عنوان اولین خودروی ملی در اوایل دهه 1380 شمسی و عرضه فیس‌لیفتی از آن تحت نام سمند سورن، این‌بار نیاز به یک تغییر اساسی در سبد محصولات داخلی شرکت احساس می‌شد. در همین راستا ایران خودرو شروع به ساخت خودرویی جدید با کد شناسایی NX7 در اواخر دهه 80 شمسی کرد که کمی لوکس‌تر بوده و بتواند با نیاز روز بازار هماهنگی بیشتری داشته باشد. این محصول در جهت پرکردن رده‌های قیمتی بالاتر و درنهایت جایگزینی برای محصولاتی چون پژو 405 و سمند در دست توسعه بود.

اگرچه ایران خودرو تصمیم داشت تا سال 1391 اقدام به عرضه این خودرو کند اما در نهایت و پس از رفع چالش‌های متعدد، در سال 1393 بود که این خودرو با نام تجاری دنا با قیمت اولیه 45 میلیون تومان وارد بازار شد. از منظر کلاس خودرویی باید گفت که ایران خودرو این محصول را در جایگاهی بالاتر از خانواده سمند معرفی کرد، هرچند که دنا هم در واقع بر روی همان پلتفرم اصلی یعنی 405 و سمند شکل گرفته و یک فیس‌لیفت تمام‌عیار روی آن اعمال شده است.

با تمامی حواشی و انتقاداتی که در زمان عرضه به آن وارد شد اما دنا توانست با استقبال بسیار خوبی در بازار ایران روبرو شود؛ چرا که این بازار به‌شدت تشنه طراحی‌های جدید و امکانات رفاهی بیشتر بود و دنا به واسطه بهره‌مندی از این دو موضوع توانست تا جایگاه خود را تثبیت کند. برخورداری از چهره‌ جذاب‌تر، کابین به‌روزتر نسبت به رقبا و برخورداری از شبکه خدمات گسترده موجب شد که متقاضیان با پرداخت مبلغی بیشتر نسبت به سایر محصولات ایران خودرو مانند پژو پارس یا سمند به سمت این مدل جذب شوند.

درحال حاضر هم اگرچه خانواده دنا در نسخه‌های جدید مانند دنا پلاس معمولی، توربو دنده‌ای و اتوماتیک روی خط تولید قراردارد اما نسخه تنفس طبیعی و پایه دنا تیپ ۱ و ۲ به‌عنوان سنگ بنا و ریشه این خانواده محسوب می‌شود و هنوز هم به علت قیمت پایین‌تر، حساسیت کمتر پیشرانه به کیفیت بنزین و استهلاک منطقی‌تر در بازار خودروهای کارکرده، جایگاه معقولی دارد و از بازار خرید و فروش خوبی هم برخوردار است.

طراحی ظاهری دنا معمولی

دنا را باید یکی از جسورانه‌ترین تلاش‌های ایران خودرو و به‌طور کل صنعت خودروسازی ایران برای عبور از طراحی‌های سالخورده و تکراری دهه ۸۰ دانست. با این حال در طراحی کلی این مدل، یک چیز باعث شده تا دست طراحان بسته باشد و آن چیزی نیست جز حفظ همان استخوان‌بندی و پلتفرم قدیمی مشترک با پژو 405 و سمند. همین موضوع باعث شده تا دنا معمولی بیش از آنکه یک خودروی کاملا جدید باشد عملا یک فیس‌لیفت سنگین روی همان سمند باشد که سعی دارد روحی جدید را در کالبدی قدیمی بدمد.

در نمای جلو دنا معمولی تیپ ۱ و ۲ با چهره‌ای تهاجمی، اسپرت و تا حدودی خشن نسبت به سمند روبرو هستیم که در زمان عرضه یک تغییر محسوس در زبان طراحی محصولات داخلی به‌شمار می‌رفت. اجزای این نمای شامل استفاده از چراغ‌های بزرگ با گرافیک داخلی مجزا، جلوپنجره بزرگ و سپر جلو با برخورداری از مه‌شکن‌های L شکل که همگی برپایه خطوط افقی طراحی شده بودند باعث می‌شد تا نمای جلو هماهنگی نسبتا خوبی داشته باشد. شاید بهتر بود طراحی بیرونی به‌صورت عضلانی‌تر می‌بود و شاهد این حجم از کشیدگی و شیب روی کاپوت نمی‌بودیم که در هنگام رانندگی انتهای آن برای راننده معلوم نباشد و حسی همچون پژو 206 را القا کند.

همچنین وجود فاصله و درزهای قابل توجه میان قاب جلوپنجره و کاپوت که هنوز هم در خانواده دنا پلاس وجود دارد، از جمله ضعف‌های مونتاژی و طراحی محسوب می‌شود که حتی برای پوشاندن آن گاهی از نوار‌های لاستیکی استفاده می‌شود.

نمای جانبی دنا همان جایی است که با نقطه ضعف‌های طراحی آن بیشتر روبرو می‌شویم. از این نما خطوط درها، قاب پنجره، شیب سقف و حتی ستون A خودرو دقیقا همان چیزی است که در سمند دیده بودیم. طراحان در این بخش صرفا زه‌های پلاستیکی روی درها را حذف کردند و به اعمال برجستگی روی گلگیرها و دستگیره‌های جدید بسنده کرده‌اند. به همین علت نمای جانبی خودرو آنچنان که باید با تغییرات جلو و عقب همراه نشده است و دست نخوردن ستون A یعنی همان ستون جلوی راننده باعث شده تا نقطه کوری که در سمند وجود داشت، این جا هم تکرار شود و حضور داشته باشد که دید راننده را مخصوصا در پیچ‌ها محدود می‌کند.

نمای عقب دنا را باید یک پروژه جدا از سایر قسمت‌های آن درنظر گرفت. در این نما که شباهت زیادی نیز به خطوط طراحی و چراغ‌های مرسدس بنز C200 در مدل‌های ۲۰۰۸ تا ۲۰۱۰ دارد، شاهد استفاده از چراغ‌های بزرگ و یک‌تکه و درِ صندوق با طراحی همراه با فرورفتگی در بخش بالایی هستیم. این فرورفتگی هم با هدف خروج از طراحی یکنواخت در صندوق و نمای عقب طراحی شده که حضور آن کمی ناپخته و صرفا برای رفع تکلیف است. در کل نمای جلو و عقب دنا آنچنان که باید هماهنگی نداشته اما به‌صورت کلی پیشرفت خوبی نسبت به سمند محسوب می‌شود.

از نظر تناسبات طراحی هم باید اشاره کرد که دنا در ابتدا با رینگ‌های ۱۵ اینچی آلومینیومی به بازار عرضه شد که تناسب خوبی هم با طراحی کلی خودرو داشت اما متاسفانه در مدل‌های تولیدی بعد از سال ۱۳۹۸، این رینگ‌های آلومینیومی با رینگ‌های فولادی و قالپاق جایگزین شدند که از نمای جانبی آن به شدت کاسته شد.

طراحی داخلی دنا معمولی

ورود به کابین دنا در واقع محل روبرو شدن با تفاوت‌های پایه دنا با محصولی همچون سمند است. طراحان ایران خودرو در این قسمت فضای کاملا جدیدی خلق کرده و کوشیده‌اند یک کابین نسبتا مدرن را در اختیار سرنشینان قرار دهند. فرم کلی طراحی داشبورد با الهام واضح از اتاق و کابین هیوندای سوناتا YF شکل گرفته است. در مرکز این داشبورد ‌حجیم، یک نمایشگر ۷ اینچی لمسی قرار دارد که در کنار دریچه‌های عمودی تهویه و چیدمان منظم کلیدهای کنترل تهویه مطبوع، توانسته استایل منظم و هماهنگی برای کابین خلق کند. طراحی پشت آمپر با تم اسپرت در کنار غربیلک جدید فرمان مجهز به کلیدهای کنترلی یا اینترفیس روی آن، حس قرار گرفتن در خودرویی فراتر از استانداردهای دهه ۸۰ شمسی را به راننده القا می‌کرد.

فارغ از بخش طراحی و جذابیت‌های بصری اولیه به‌خصوص در زمان عرضه، کابین دنا با نقاط ضعفی نیز درگیر است. کیفیت کلی مواد به‌کاررفته در ساخت داشبورد و رودری‌ها با سطح ایدئال فاصله دارد. استفاده زیاد از پلاستیک‌های خشک و ارزان‌قیمت هم باعث انتشار بوی نامطبوع پلاستیک در کابین می‌شود و هم در قسمت‌هایی همچون لبه‌های قطعات دارای برش‌های تیز و با کیفیت پایین است. این متریال با کیفیت پایین باعث شده تا کابین دنا در کارکردهای بالا دچار صدای اضافه شود و مواردی همچون لقی قطعات داشبورد و صدای به اصطلاح قرچ و قورچ از رودری و ستون‌ها به خصوص در مسیرهای ناهموار شنیده شود.

تریم داخلی دنا در ابتدا با دو تم کاملا مشکی و دیگری با رنگ کرم-مشکی عرضه می‌شد که نسخه تمام‌مشکی آن هماهنگی و هارمونی بیشتری با قطعات پلاستیکی و مخمل رودری‌ها و صندلی ایجاد می‌کرد و خطاهای مونتاژی را هم کمتر به نمایش می‌گذاشت. نکته‌ای که باید به آن اشاره کرد مقاومت بسیار خوب قطعات تزیینی نقره‌ای و طرح چوب به‌کاررفته در کابین پس از گذشت سال‌ها و در کیلومترهای بالا است.

از نظر ارگونومی و راحتی کابین نیز باید گفت صندلی‌های دنا با پوشش مخمل پوشیده شده‌اند که کیفیت خوبی هم دارد اما ساختار داخلی اسفنج آن خشک است و در کنار سواری نه‌چندان نرم دنا، باعث خستگی راننده و سرنشین در مسیرهای طولانی می‌شود. علاوه بر این جانمایی کلیدهای تنظیم برقی صندلی‌های جلو هم یکی از خطاهای طراحی ارگونومیک دنا است، چرا که در زمان بسته بودن در خودرو امکان دسترسی به این کلیدها بسیار دشوار است. همچنین شکستن زودهنگام دستگیره درها هم از مواردی است که در بحث کیفیت کابین باید اشاره شود.

مهم‌ترین نکته در کابین دنا معمولی تیپ ۱ و ۲ را باید موضوع مهندسی و فضاسازی کابین نام برد. دنا با طول بدنه ۴۵۵۹ میلی‌متر و فاصله محوری ۲۶۷۱ میلی‌متر، پلتفرمی کاملا یکسان با سمند دارد اما فضای مفید داخل کابین دنا نسبت به سمند بسیار کوچک‌تر است. طراحان با حجیم‌کردن بیش از حد داشبورد و کشیدن آن به سمت داخل اتاق باعث شده‌اند فضای پای سرنشینان جلو بسیار محدود شود تا جایی که پای افراد به‌راحتی به داشبورد برخورد می‌کند. این تنگ بودن کابین در تضاد کامل با ابعاد بیرونی خودرو و صندوق عقب بسیار جادار ۵۰۰ لیتری آن است؛ صندوقی که برای مسافرت‌های خانوادگی نقطه قوت محسوب می‌شود.

در بخش عایق‌بندی کابین دنا هم باید گفت که خودرو در این مقوله رفتار دوگانه‌ای دارد، به‌طوری که در دورهای پایین موتور و استفاده شهری، کابین ساکت‌تر از خودروهایی همچون سمند یا پژو ۴۰۵ است اما با شروع شتاب‌گیری و عبور دور موتور از محدوده ۳۰۰۰ دور در دقیقه، صدای زوزه موتور EF7 به طور واضح در داخل کابین نفوذ می‌کند. در سرعت‌های بالا هم اغلب ضعف در قسمت عایق‌بندی درزها و آیرودینامیک بدنه باعث می‌شود تا صدای باد به داخل اتاق نفوذ کند که نشان از ضعف ساختاری در کنترل هوای عبوری دارد.

به طور کلی کابین دنا را می‌توان فضایی با امکانات جذاب در زمان عرضه و صندوقی جادار دانست که قربانی ارگونومی ضعیف، متریال اقتصادی و ضعف طراحی در بهره‌مندی از فضای کافی برای سرنشینان شده است.

مشخصات فنی دنا معمولی

با بالا زدن کاپوت دنا با نام‌آشناترین موتور یک دهه اخیر ایران خودرو یعنی پیشرانه 1.7 لیتری تنفس طبیعی EF7 روبرو می‌شویم. این موتور 4 سیلندر 16 سوپاپه با همکاری مشترک ایپکو و موسسه FEV آلمان طراحی شده و نسبت به موتورهای قدیمی 8 سوپاپ مانند XU7، ساختاری مدرن‌تر دارد. بهره‌گیری از سیستم زمان‌بندی متغیر سوپاپ‌ها در این موتور باعث شده تا راندمان تنفسی و کاهش سطح آلایندگی تا حد خوبی ارتقا پیدا کند. پیشرانه EF7 قادر است ۱۱۳ اسب بخار قدرت و 15۵ نیوتن‌متر گشتاور را در دور موتور 3500 تا 4500 عرضه کند که تمام این نیرو توسط یک گیربکس 5سرعته دستی به محور جلو منتقل می‌شود.

در بخش کیفیت رانندگی و فنی دنا باید گفت که دنا معمولی با بهره‌مندی از وزن 1.2 تنی عملا یک خودروی سنگین برای این موتور محسوب می‌شود و همین وزن باعث می‌شود تا در زمان شروع حرکت حس سنگینی را به راننده منتقل کند. شتاب صفر تا صد دنا به طور رسمی ۱۲ ثانیه اعلام شده که برای یک سدان خانوادگی اقتصادی مناسب است. یکی از چالش‌های ملموس دنا را باید عدم هماهنگی دقیق ضرایب گیربکس با منحنی گشتاور موتور نام برد.

به دلیل این ناهماهنگی، موتور دنا همواره در سرعت‌های بالا نیازمند دور موتور بالاتر است. برای مثال در سرعت 100 کیلومتر و هنگامی که خودرو روی دنده 5 است، دور موتور بالای 3000 بوده و همین عامل موجب نفوذ صدای موتور به کابین می‌شود. دریچه گاز برقی دنا هم که روی مدل‌های مجهز به کروز کنترل وجود دارد از لگ و تاخیر نسبی در شروع حرکت برخوردار است که شتاب‌گیری را کمی کند می‌کند.

یکی از نکاتی که درباره خودرو دنا با موتور EF7 مطرح می‌شود، موضوع به اصطلاح شاتون زدن است. تحلیل های به‌دست‌آمده از بررسی‌های بلندمدت نشان می‌دهد که این پیشرانه در صورت رعایت اصول نگهداری و انجام درست و به‌موقع سرویس‌های دوره‌ای، دوام بسیار خوبی از خود نشان می‌دهد. این موتور به دلیل تکنولوژی بالاتر، به کیفیت روغن موتور و زمان انجام سرویس‌ها حساس است. استفاده از روغن‌های باکیفیت و اصل و پرهیز از اعمال فشارهای مضاعف و کات‌آف زدن‌های مکرر به‌خصوص در زمان سرد بودن خودرو باعث می‌شود تا ریسک خرابی این خودرو به حداقل برسد.

از نظر سیستم تعلیق نیز باید گفت که این جا نیز با همان ساختاری روبرو هستیم که که در پژو 405 شاهد بودیم. سیستم فنربندی دنا در جذب ضربات عملکردی نسبتا خشک داشته و تکان‌های ناشی از ناهمواری‌ها و دست‌اندازهای شهری را به کابین منتقل می‌کند و نسبت به خودروهایی همچون تندر90 خشک‌تر است.

در خصوص مصرف سوخت هم شرکت سازنده مصرف ترکیبی 7.۴ لیتر را اعلام کرده است که در واقعیت و به صورتت ترکیبی به عددی در حدود 9 تا 10 لیتر در هر 100 کیلومتر رسیده که برای یک خودروی 1.6 لیتری با استانداردهای امروز جهانی، رقمی بالا محسوب می‌شود.

مشخصات کلی

ابعاد و ظرفیت ‌ها

آپشن های دنا معمولی تیپ ۱ و ۲

فهرست نسبتا پربار امکانات رفاهی دنا را باید از مهم‌ترین عواملی دانست که در زمان عرضه توانست کفه ترازو را به نفع آن سنگین کرده و خریداران را به پرداخت مبلغی بیشتر نسبت به سمند و پژو پارس ترغیب کند.

از جمله امکانات و تجهیزات رفاهی دنا را می‌توان برخورداری از نمایشگر ۷ اینچی لمسی مجهز به سیستم رهیاب ماهواره‌ای (GPS) و بلوتوث، سیستم تهویه مطبوع اتوماتیک به همراه دریچه تهویه برای سرنشینان ردیف عقب، تنظیم برقی 6 جهته صندلی‌های راننده و سرنشین جلو، کروز کنترل (در مدل‌های تولیدی پیش از پاییز ۱۳۹۷)، غربیلک فرمان مجهز به کلیدهای کنترلی سیستم صوتی(اینترفیس)، آینه‌های جانبی تاشونده برقی به همراه چراغ راهنما، سیستم روشنایی مشایعت تا در منزل، قابلیت تنظیم ارتفاع نور چراغ‌های جلو از داخل کابین، شیشه‌بالابرهای برقی جلو و عقب، سنسور هشداردهنده موانع در دنده عقب و مه‌شکن‌های جلو و عقب، دو کیسه هوای ایمنی جلو، سیستم ترمز ضدقفل (ABS)، توزیع الکترونیکی نیروی ترمز (EBD)، سیستم عیب‌یاب هوشمند (مالتی‌پلکس) و سیستم ضد سرقت (ایموبلایزر) اشاره کرد.

ایران خودرو در مدل‌های جدید دنا یعنی از سال ۱۳۹۸ به بعد اقدام به حذف یک سری از آپشن‌ها کرد. در این مدل‌ها که به دنا معمولی تیپ ۱ معروف شده، شاهد حذف رینگ آلومینیومی و جایگزینی آن با قالپاق، حذف کروز کنترل و همچنین حذف ترمز عقب دیسکی هستیم. بنابراین دنا معمولی تیپ ۲ با دارا بودن این ویژگی‌ها در واقع نسخه فول آپشن دنا محسوب می‌شود.

جدول امکانات رفاهی و ایمنی به صورت زیر تکمیل می‌شود:

قیمت دنا معمولی تیپ ۱ و ۲ در بازار

در سال 1405، بازار خرید و فروش خودرو دنا را باید به عنوان محصولی فراتر از خانواده سمند و پژو پارس و یک پله پایین‌تر از محصولات جدیدتری مانند تارا، شاهین، دنا پلاس و خودروهای چینی کارکرده در نظر گرفت. وضعیت بازار و معاملات دنا هنوز هم خوب بوده و از رونق نیفتاده است. یکی از اتفاق‌های جالب در بازار این خودرو، تقاضای بالاتر برای مدل‌های تولیدی سال‌های ۱۳۹۵ تا اواسط ۱۳۹۷، دنا معمولی تیپ ۲ است؛ چرا که این مدل‌ها با برخورداری از امکاناتی نظیر کروز کنترل، رینگ‌های آلومینیومی و ترمزهای دیسکی عقب، ارزش خرید بالاتری نسبت به مدل‌های بعد از آن دارند.

در زمان نگارش مقاله (تیر 1405) قیمت خودرو دنا در نسخه‌های کارکرده و بسته به سال ساخت و وضعیت کلی فنی و بدنه از حدود ۱.۲ میلیارد تومان در مدل‌های 1396 تا ۱.۶ میلیارد تومان در مدل‌های 1400 معامله می‌شود. در این بازه قیمتی خرید دنا با توجه به بهره‌مندی از موتور EF7 و فراوانی قطعات یدکی این پیشرانه در کنار گستردگی شبکه خدمات پس از فروش ایران‌خودرو و بهره‌مندی از ظاهری جدیدتر، نسبت به محصولاتی همچون پارس و 405 ارزش خرید بیشتری دارد.

در برابر خودرویی نظیر سایپا شاهین نیز، اگرچه شاهین از پلتفرمی جدیدتر و ایمن‌تر بهره می‌برد، اما پیشرانه ۱.۷ لیتری ۱۶ سوپاپ دنا در مقایسه با موتور ۸ سوپاپ و توربوشارژ شاهین، برای بسیاری از مصرف‌کنندگان که نگران استهلام بالا هستند، گزینه مطمئن‌تر و کم‌دردسرتری ارزیابی می‌شود. از طرفی، هرچند برخی خریداران ممکن است با این بودجه به سراغ گزینه‌های چینی کارکرده مانند برلیانس H330 بروند، اما دنا به دلیل افت قیمت کمتر در گذر زمان و بازار فروش خودرو بسیار بهتر، عملا ریسک سرمایه‌گذاری را خریدارن به حداقل می‌رساند.

نویسنده: کوشا رستمی