ساینا S (اس)؛ بررسی جامع و مشخصات فنی

بررسی روند تغییرات و تولیدات شرکت سایپا نشان داده است که این شرکت همواره در پی حفظ سهم پررنگ محصولات خود در بازار خودورهای اقتصادی بوده و همین موضوع سبب شده تا همواره سعی کند، مسیر تکامل پلتفرم‌های پایه خود را ارتقا دهد. پس از گذشت دو دهه از تولید پراید و در پی نزدیک شدن به زمان توقف تولید این محصول پرفروش، سایپا برای حفظ جایگاه خود در کلاس سدان‌های اقتصادی با سایز متوسط، محصولات جدید و ارتقایافته‌ای نظیر تیبا و بعد از آن ساینا را وارد بازار کرد. ساینا در اواسط دهه ۹۰ عملا به عنوان یک فیس‌لیفت برای تیبا صندوقدار معرفی شد. ساینا با بهره‌مندی از ظاهری زیباتر و طراحی هماهنگ‌تر، موفق شد تا به نسخه‌ای موفق‌تر از تیبا در بازار بدل شود.

پس از گذشت ۴ سال از عرضه ساینا EX و همچنین نیاز به پاس کردن مجوز‌های جدید زیست‌محیطی و استاندارد، این شرکت اقدام به تولید نسخه فیس‌لیفت‌شده‌ای با نام رسمی ساینا S کرد. در ابتدای ورود ساینا اس به بازار، تفاوت‌های اندک این مدل نسبت به مدل EX و اختلاف زیاد قیمت خودرو باعث شد تا استقبال گرمی از سوی مشتریان صورت نگیرد و خریداران ایرانی با این چالش ذهنی روبرو بودند که آیا پرداخت مبلغ بیشتر صرفا برای تغییرات محدود ظاهری توجیه منطقی دارد یا خیر. چرا که به جای آن می‌شد به سراغ نسخه‌های کارکرده و سالم دیگر خودروها به خصوص محصولات ایران خودرو رفت.

با این وجود زمانی که تولید ساینای معمولی به دلیل عدم ارتقای استانداردهای آلایندگی متوقف شد، مشتریانی که به دنبال دردسرهای خودروهای دست دوم نبوده و خرید خودروی صفر کیلومتر با چند سال پوشش گارانتی را مطمئن‌تر می‌دانستند، چاره‌ای جز انتخاب ساینا اس نداشتند. همین موضوع باعث تثبیت آن در سبد محصولات سایپا و همچنین پیدا کردن جایگاه در بازار شد.

ساینا در ابتدا در دو تیپ با نام‌های ساینا S (نسخه پایه) و ساینا GX (با تجهیزات بیشتر) توسط سایپا برای پوشش‌دهی سلایق و نیاز‌های مختلف معرفی شد. در سال ۱۴۰۲، تیپ جدیدتری با نام ساینا S دوگانه‌سوز و همچنین ساینا S اتوماتیک به خط تولید اضافه شدند. با اجباری شدن استاندارد های جدید، سایپا مجبور شد تا تیپ DA که مجهز به اتولایت بود و در ادامه نسخه کامل‌تر آن تحت عنوان استاندارد ۸۵گانه را وارد بازار کند. این نسخه در حال حاضر روی خط تولید قرار دارد و با اضافه شدن امکاناتی مانند سیستم کنترل پایداری و سنسور باد تایرها، جایگزین تیپ DA شد.

اگرچه با ورود خودروی جدیدتر یعنی سهند S، شایعاتی مبنی بر احتمال توقف تولید ساینا S به گوش می‌رسد، اما تولید این خودرو همچنان ادامه دارد و به دلیل نبود رقبای صفرکیلومتر در این بازه قیمتی، یکی از گزینه‌های اصلی برای خانواده‌های ایرانی محسوب می‌شود.

طراحی ظاهری ساینا S

سایپا برای طراحی ساینا اس از رویکرد محافظه‌کارانه اما هدفمندی استفاد کرد. از آنجایی که ساینا EX یک خودروی تقریبا موفق در بازار ایران محسوب می‌شد، سایپا تصمیم گرفت تا اصول کلی طراحی و فرم کلی بدنه را حفظ کند و تغییرات را صرفا بر روی نماهای قسمت جلو و عقب متمرکز کند. ساینا S به عنوان یک فیس‌لیفت، با بروزرسانی‌هایی در بخش ظاهری، تلاش می‌کند تا چهره‌ای مدرن‌تر از یک سدان اقتصادی به نمایش بذارد.

نمای روبروی ساینا S جایی است که بیشترین و محسوس‌ترین تغییرات ظاهری را به خود اختصاص داده است. جلوپنجره پلاستیکی و ساده ساینای معمولی جای خود را به جلوپنجره جدید با نوار کرومی عریض داده که به طرز قابل توجهی روی نمای جلویی تاثیر گذاشته و جلوه بهتر و باکیفیت‌تری به آن بخشیده است. سپر جلو نیز دست‌خوش تغییراتی شده و با طراحی جدید و حجم‌پردازی‌های درست، نمای زیباتری به خود گرفته است. کاسه‌چراغ‌های جلو اگرچه از نظر قالب کلی تغییر نکرده‌اند، اما گرافیک داخلی آن‌ها به‌روز شده و استفاده از کاسه‌چراغ‌های شفاف (مشابه کوییک) باعث شده تا زیباتر به‌نظر برسند. در قسمت پایین سپر و در کنار قاب مه‌شکن‌ها، چراغ‌های روشنایی روز (دی‌لایت) تعبیه شده‌اند که علاوه بر رعایت استانداردهای روز، به جذابیت هرچه بیشتر ساینا s در نمای جلو افزوده‌اند.

قسمت جانبی ساینا S عملا تفاوت خاصی با نسخه قدیمی ندارد و این قسمت بدون هیچ تغییری مجددا به کار گرفته شده و همچنان شاهد همان فریم آشنای دور پنجره‌ها، شیب ستون و حجم‌پردازی‌های محدود روی درها هستیم. همچنین در نسخه پایه از رینگ‌های ۱۴ اینچی ساده فولادی و در نسخه‌های فول‌آپشن از رینگ‌های آلومینیومی ۱۴ اینچی استفاده می‌شود که تاثیر بهتری نیز بر نمای جانبی آن دارد.

شاید یکی از ایردات ساینا را باید ضعف در طراحی آیرودینامیک آن دانست. فرم کلی بدنه در مقابل مقاومت هوا به خصوص در سرعت‌های بالا عمکلرد قابل قبولی ندارد. این موضوع باعث می‌شود تا علاوه بر اعمال فشار مضاعف بر موتور، صدای زوزه باد به وضوح از لای لاستیک‌های در و حتی از سمت آینه‌های جانبی (در سرعت‌های پایین‌تر) به داخل کابین نفوذ کند و مقاومت هوا بتواند بر پایداری خودرو تاثیرگذار باشد.

نمای عقب ساینا S نیز به طور کلی تغییر کرده و بسیاری بر این باورند که نسخه قدیمی دارای طراحی بهتری در این بخش بود. طراحان سایپا با تغییر کامل در صندوق باعث شده‌اند تا فرم جدیدی به بخش عقب داده شود و کاسه‌چراغ‌ها نیز به طور کلی تغییر کرده‌اند. گرافیک مناسب چراغ‌های عقب در کنار بازطراحی سپر عقب که اکنون به یک دیفیوزر مشکی‌رنگ نیز مجهز شده است باعث شده تا نمای عقب خودرو کمی اسپرت‌تر از حالت قبلی باشد.

از دیدگاه کیفیت ساخت و کیفیت بدنه نیز، ساینا اس توانسته تا حس امنیت بیشتری نسبت به خودروهای قدیمی‌تر مانند پراید القا کند. سقف و ستون‌ها از مقاومت قابل‌قبولی برخوردارند و وجود فضای خالی مناسب (حدود ۳۰ سانتی‌متر) بین سپر جلو تا رادیاتور باعث می‌شود در هنگام تصادفات جزئی، موتور و رادیاتور از آسیب‌های جدی در امان بمانند. کیفیت رنگ‌آمیزی بدنه نیز یکی از نقاط ضعف مشهود در بخش ظاهری است؛ ضخامت رنگ تا حدودی نازک بوده و در برابر خط و خش‌های روزمره مقاومت پایینی دارد.

طراحی داخلی ساینا S

با ورود به کابین ساینا S برخلاف تغییرات زیاد در بخش نمای بیرونی، تحولات اساسی و بنیادینی مشاهده نمی‌شود و معماری کلی کابین تا حد زیادی به نسخه قبلی وفادار مانده است و صرفا جزییات در آن تغییر کرده و تا حد خوبی نیز بهبود داشته اند. از مهم‌ترین تغییرات کابین ساینا اس را می‌توان جایگزینی غربیلک فرمان قدیمی با یک فرمان سه شاخه جدید با طراحی دی‌کات که از نسخه‌های اتوماتیک و سری S کوییک به این مدل راه یافته اند، نام برد.

اگرچه این غربیلک در نسخه‌های دنده‌ای دکمه‌های کنترلی (مالتی‌مدیا) روی خود ندارد، اما فرم اسپرت آن باعث شده تا ارگونومی بهتری برای راننده داشته باشد و حس مدرن‌تری را به فضای داخلی تزریق می‌کند. در بخش پشتی این فرمان نیز از صفحه کیلومتر (کلاستر) جدیدی استفاده شده که از نقاط تمایز و قوت در بخش طراحی به شمار می‌رود. این پنل جدید با طراحی متمایز و مجهز بودن به کامپیوتر سفری، اطلاعات کاربردی و مفیدی نظیر وضعیت دقیق باز بودن تک‌تک درها، دمای محیط و مصرف سوخت را با گرافیکی خوانا در اختیار راننده قرار می‌دهد.

در بخش میانی داشبورد نیز شاهد تغییرات خاصی نیستیم و همچنان با همان فرم دریچه‌های تهویه قدیمی روبرو هستیم که شاید بهتر بود با نمونه‌های جدیدتری جایگزین می‌شدند. استفاده از پنل دیجیتالی برای سیستم تهویه مطبوع را می‌توان از نکات مثبت در طراحی داخلی خودرو به شمار آورد که باعث شده تا کنسول مرکزی از سادگی مطلق خارج شود و دسترسی به تنظیمات دما و شدت پرتاب باد را از طریق دکمه‌های فیزیکی و نمایشگر، بسیار راحت و کاربرپسند کرده است. سیستم  صوتی ساینا S از بلوتوث، USB و AUX پشتیبانی می‌کند، اما خروجی بلندگوهای فابریک چنگی به دل نمی‌زند و بهتر است با نمونه بهتری جایگزین شوند.

در بخش کیفیت متریال داخلی داخلی نیز باید هویت اقتصادی ساینا S را در نظر گرفت. به طور کلی عمده‌ترین مواد استفاده شده در کابین، پلاستیک خشک با تریم مشکی و تزیینات نقره‌ای در قسمت داشبورد و رودری‌ها است. باید توجه داشت که کیفیت پلاستیک‌های به‌کاررفته، به‌ویژه در بخش ستون‌ها، پایین بوده و در برابر فشار فیزیکی آسیب‌پذیر و شکننده هستند و همچنین داشبورد و پنل درها نیز استعداد بالایی در جذب خط و خش دارند. از نظر کیفیت مونتاژ نیز باید گفت که در حالت صفر کیلومتر بی صدا و آرام است ولی اگر به دلایلی مانند نصب دزدگیر یا تعمیرات شیشه‌بالابر، رودری‌ها یا بخشی از داشبورد باز و بسته شود، باعث به صدا افتادن کابین خواهد شد.

ارگونومی صندلی‌های جلو با روکش پارچه‌ای نیز در سطح یک خودروی اقتصادی قابل قبول است اما به طور کلی ساختار آن کمی سفت و خشک ارزیابی می‌شود. تنظیم صندلی راننده نیز کمی با سختی انجام شده و دچار یک چالش ارگونومیکی است به طوری که اگر صندلی بیش از حد جلو کشیده شود، زانوها با داشبورد برخورد می‌کنند و در صورت عقب بردن صندلی، تسلط بر پدال‌ها کاهش می‌یابد. در مسافرت‌های طولانی نیز صندلی‌ها دربرگیرندگی‌ کاملی از بدن ندارند و ممکن است باعث خستگی سرنشینان شوند.

با همه این اوصاف، نقطه قوت ساینا S در طراحی داخلی را باید جادار بودن کابین در نظر گرفت. با وجود ابعاد نسبتا جمع و جور در بخش بیرونی، کابین خودرو به گونه‌ای است که می‌تواند به راحتی میزبان ۵ سرنشین با قد متوسط رو به بالا باشد. فضای سر و پا در قسمت ردیف دوم بسیار مناسب است و برخلاف هاچ‌بک‌ها یا سدان‌های تقریبا هم‌رده مانند رانا یا ۲۰۶ صندوقدار، سرنشینان عقب در ساینا اس از فضای راحت و آزادی عمل خوبی برخوردارند. فضای صندوق عقب نیز با گنجایشی در حدود ۳۷۰ لیتر، فضای نسبتا مناسبی را در اختیار خانواده‌ها قرار می‌دهد.

مشخصات فنی ساینا S

ساینا s در بخش پیشرانه، از همان موتور معروف M15 بهره می‌برد. این موتور ۴ سلیندر دارای حجم ۱.۵ لیتر، ۸ سوپاپه و تنفس طبیعی است و به عنوان نسخه ارتقایافته موتور پراید شناخته می‌شود. این موتور می‌تواند ۸۷ اسب بخار قدرت و ۱۲۸ نیوتن متر گشتاور را تولید کند که توسط یک گیربکس ۵سرعته دستی به چرخ‌های جلو منتقل می‌شود. عمده تغییرات ساینا S نسبت به نسخه قبلی را باید ارتقای استاندارد آلایندگی هوا به یورو 5 و جایگزینی دریچه گاز سیمی با دریچه گاز برقی است. اگرچه این تغییر روی کاغذ یک ارتقای محیط زیستی محسوب می‌شود، اما در عمل و در زمان رانندگی به یکی از بزرگ‌ترین چالش‌های این خودرو تبدیل شده است.

کامپیوتر خودرو (ECU) در این نسخه طوری تنظیم شده تا برای رعایت استانداردهای آلایندگی، باعث ایجاد تاخیر در واکنش پدال گاز شود. این کندی ملموس در حین شتاب‌گیری به ویژه در هنگام سرد بودن موتور به حدی است که با فشردن پدال گاز نیز دور موتور بالا نرفته و باید منتظر گرم شدن خودرو ماند. این افت توان در مسیرهایی با شیب زیاد و هنگام نیاز به سبقت‌گیری بیشتر حس می‌شود. تجربه نشان می‌دهد که اگر در یک مسیر کوهستانی یا شیب زیاد، سرعت خودرو به علت ترمز گرفتن افت کند، بازیابی مجدد سرعت بسیار دشوار خواهد بود و خودرو صرفا سرعت فعلی را حفظ می‌کند.

استفاده از سیستم کولر نیز باعث درگیر شدن کمپرسور شده و افت قدرت به صورت محسوسی حس خواهد شد. به طوری که در سربالایی‌ها روشن کردن کولر فشار مضاعفی به موتور می‌آورد و راننده ناچار است برای حفظ کشش، دور موتور را پیش از ورود به شیب‌ها، بالای ۳۵۰۰ تا ۴۰۰۰ نگه دارد. با این حال در مسیر‌های کفی و اصطلاحا دور گرفتن، شتاب ثانویه خوبی دارد و می‌تواند سرعت خود را تا محدوده‌های بالا نیز حفظ کند.

سایپا برای حفظ قدرت موتور و جبران ضعف آن مجبور شده تا ضرایب دنده سنگینی را برای آن در نظر بگیرد به طوری که نتایج آن بالا بودن دور موتور در سرعت‌های بالا است. به عنوان مثال، برای حرکت با سرعت ۱۲۰ کیلومتر بر ساعت نیاز است تا دور موتور روی اعدادی بین ۳۰۰۰ تا ۳۵۰۰ قرار بگیرد که همین امر موجب نفوذ شدید صدای موتور به داخل کابین می‌شود. کیفیت مجموعه دیسک و صفحه نیز در حد متوسط است و درحالی که در حالت استاندارد باید در کیلومتر ۸۰ هزار به بالا نیاز به تعویض داشته باشد، پس از کارکردی در حدود ۴۰ هزار کیلومتر نیاز به تعویض پیدا می‌کند.

در بخش سیستم تعلیق نیز ساینا S از سیستم مک‌فرسون در قسمت جلو و میل پیچشی در قسمت عقب بهره می‌برد و به‌طور کلی سواری نسبتا خشکی را ارائه می‌کند. از دیگر نقطه ضعف‌های سیستم تعلیق این خودرو را باید ضعف در تحمل بار دانست، به طوری که در صورت نشستن سرنشینان در ردیف عقب، ارتفاع قسمت پشت ماشین به شدت پایین می‌آید و در دست‌اندازها، اتاق با تایرهای عقب برخورد می‌کند. حس سبکی و عدم تعادل در پیچ‌ها به خصوص در سرعت‌های بالا به‌راحتی احساس می‌شود.

سیستم ترمز ساینا S در محور جلو دیسکی و در محور عقب کاسه‌ای است و از ترمز ضدقفل و توزیع نیروی ترمز نیز پشتیبانی می‌کند. ترمزها در کارکردهای اولیه و سرعت‌های پایین مطمئن عمل کرده و خودرو را به خوبی متوقف می‌کنند، اما با گذشت زمان و در شرایط بارانی و جاده‌های خیس، عملکرد آن‌ها با کمی افت همراه است. در حالی که عدد رسمی مصرف ترکیبی ساینا s در حدود ۷ لیتر در ۱۰۰ کیلومتر اعلام شده، اما بررسی‌های عملی نشان می‌دهد که مصرف سوخت در رانندگی شهری و با کولر روشن به اعدادی بین ۱۱ تا ۱۱.۵ لیتر در ۱۰۰ کیلومتر نیز می‌رسد. با این حال در جاده‌های خارج شهری و با سرعت ثابت، این عدد تا ۶.۵ الی ۷.۵ لیتر کاهش می‌یابد. وجود باک بنزین با ظرفیتی در حدود ۴۰ لیتر نیز باعث می‌شود تا نیاز به سوخت‌گیری مداوم در این خودرو وجود داشته باشد.

از نگاه دیگر نیز باید به نقاط قوت این ترکیب فنی اشاره کرد و آن فراوانی قطعات یدکی و استهلاک بسیار پایین آن است چرا که این موتور در واقع بر پایه همان موتور جان سخت پراید بنا شده و برخلاف موتور‌های مرسوم پژو، علاقه‌ای به سوختن واشر سرسیلندر ندارد.

مشخصات کلی

ابعاد و ظرفیت ‌ها

آپشن های ساینا S

ساینا اس همانند دیگر خودروهای اقتصادی از حداقل امکانات و آپشن‌های رفاهی بهره‌مند است. این خودرو در نسخه اول با حداقل امکانات وارد بازار شد اما با اجبار سازمان استاندارد و الزام به رعایت موارد استاندارد‌های ۸۵گانه، باعث شد تا سطح امکانات رفاهی این خودرو نیز افزایش پیدا کند.

نسخه اولیه و پایه صرفا با یک آپشن از نسخه قدیمی آن متمایز شده و آن چیزی نیست جز اضافه شدن دیلایت. در سایر موارد ساینا S با ساینا EX قدیمی تفاوت خاصی نداشته و از دیگر امکانات آن می‌توان به دو کیسه‌ هوا، سنسور پارک عقب، فرمان هیدرولیکی، نشانگر تعویض دنده، ترمز ABS و EBD، سیستم صوتی مجهز به ۴ بلندگو، آینه‌های جانبی برقی، شیشه بالابر برقی جلو و عقب، تنظیم برقی ارتفاع چراغ‌های جلو و سیستم تهویه دیجیتال اشاره کرد.

اما در ساینا S با استاندارد ۸۵گانه شاهد وجود سطح بیشتری از آپشن‌ها هستیم.از مهم‌ترین ارتقا در این تیپ، تجهیز آن به سیستم کنترل پایداری (ESP) و سیستم کنترل کشش است که با توجه به ضعف پلتفرم در هندلینگ و پایداری در  سرعت بالا، وجود این سیستم بسیار مثبت ارزیابی می‌شود. علاوه بر این، سیستم کنترل توقف در سربالایی نیز به آن اضافه شده است. این آپشن با نگه‌داشتن ترمز برای چند ثانیه در هنگام شروع به حرکت در شیب‌، مانع از عقب رفتن خودرو می‌شود. سیستم پایش فشار باد لاستیک (TPMS) نیز در صورت کاهش فشار باد، از طریق نمایشگر صفحه کیلومتر به راننده اطلاع می‌‌دهد.

جدول امکانات رفاهی و ایمنی به صورت زیر تکمیل می‌شود:

مزایای ساینا S

• هزینه نگهداری پایین
• استهلاک پایین قطعات فنی
• جادار بودن فضای کابین نسبت به رقبا
• سطح مناسب امکانات رفاهی در نسخه استاندارد 85گانه

معایب ساینا اس

• کیفیت پایین مونتاژ و متریال داخلی
• تاخیر در شتاب‌گیری اولیه
• ضعف در کیفیت سیستم دیسک و صفحه
• عایق‌بندی ضعیف کابین

قیمت ساینا S در بازار

قیمت ساینا S در بازار و در زمان نگارش مقاله (خرداد ۱۴۰۵)، حدود ۱ میلیارد و ۲۵۰ میلیون تومان در نسخه صفر کیلومتر و با توجه به سال ساخت و کیفیت فنی و بدنه در بازه ۸۰۰ الی ۱ میلیارد و ۱۰۰ میلیون تومان در نسخه‌های لوآپشن معامله می‌شود. در این بازه قیمت خودرو، دو انتخاب بر سر راهتان وجود دارد و آن خرید خودرو صفر از سایپا یا رفتن به سراغ خودروهای دست دوم و کارکرده.

رقبای دست دوم این خودرو در همین محدوده قیمتی، عمدتا شامل مدل‌های کارکرده پژو ۲۰۶، رانا، پژو ۴۰۵، سمند و پژو پارس می‌شوند. طرفداران خودروهای کارکرده معتقدند که با این بودجه می‌توان ماشین‌های تمیز و کم‌کاری خرید که از نظر قدرت موتور، بی‌صدا بودن کابین، تعادل در جاده و کیفیت بدنه بسیار بهتر از ساینا هستند. اما در مقابل، هزینه بالای تعمیرات، قیمت گران قطعات یدکی و دردسرهای پنهان خرید خودروهای دست دوم باعث می‌شود تا بسیاری از خریدارن، ریسک نکنند و خرید یک ساینای صفر با گارانتی شرکتی را هرچند با موتور ضعیف‌تر و کیفیت پایین‌تر، به عنوان یک انتخاب بی‌دردسر ترجیح دهند.