سمند SE؛ بررسی جامع و مشخصات فنی

در اواخر دهه ۷۰ شمسی بود که بازار و صنعت خودروی ایران دچار یک تحول تاریخی شد؛ رویای تولید خودروی ملی حالا توانسته بود به واقعیت تبدیل شود. شرکت ایران خودرو با همکاری و تکیه بر دانش فنی شرکای فرانسوی و با بهره‌گیری از پلتفرم موفق پژو ۴۰۵ موفق شد نخستین محصول ملی خود را با نام سمند معرفی و روانه بازار کند. این سدان ملی خیلی زود توانست به واسطه ابعاد مناسب و بهره‌مندی از همان پیشرانه معروف پژو در کنار سطح مناسبی از امکانات رفاهی، توجه خریداران را به خود جلب کند. سمند SE یکی از انواع خودرو ملی است که در دهه ۸۰ به بازار رسید.

معرفی سمند SE

اولین سری از خودروهای سمند با کد X7 و تیپ EL که نسخه پایه محسوب می‌شد، به تاکسیرانی تحویل داده شذع و در سال ۱۳۸۱ نیز با تولید انبوه تحویل خریداران شد. وجود برخی ضعف‌های مونتاژی در سری‌های نخست سمند و همچنین نیاز به ارتقای سطح کیفی و بصری باعث شد تا تیم مهندسی ایران خودرو در سال ۱۳۸۳ استراتژی جدیدی را برای این خانواده تعریف کند. در آن زمان بود که سمند در دو مدل مختلف مونتاژ شد و ادامه مسیر داد؛ یکی سمند LX به عنوان نسخه مجهزتر با طراحی جدید چراغ‌ها و امکانات رفاهی بیشتر و دیگری تیپ معمولی که نسخه اقتصادی به شمار می‌آمد.

پس از تثبیت جایگاه سمند LX در خط تولید و جلب توجه عمده بازار به این مدل، ایران خودرو تصمیم گرفت تا بازنگری در نسخه پایه سمند انجام دهد. نتیجه این بازنگری تولید سمند SE در سال ۱۳۸۹ بود که به عنوان جانشین نسخه پایه سمند (EL) وارد بازار شد تا نقش ارزان‌ترین و پایه‌ای‌ترین تیپ از این سدان خانوادگی را ایفا کند. هدف از عرضه این مدل را باید حفظ بازار در سگمنت خودروهای اقتصادی دانست. سمند SE مناسب خریدارانی بود که به فضای جادار یک سدان بزرگ نیاز داشتند، اما توان یا تمایلی برای پرداخت هزینه بیشتر بابت امکانات رفاهی نسخه LX نداشتند.

استقبال بازار از سمند SE تا پایان زمان عرضه آن یعنی سال ۱۳۹۶، آن چنان که باید جذاب نبود. از یک سو برچسب قیمتی پایین‌تر از نسخه ال ایکس و حتی کمتر از رقبا، آن را به گزینه‌ای منطقی برای ارتقا از کلاس پایین‌تر مانند پراید تبدیل می‌کرد و امکان بهره‌مندی از خودرویی با استاندارد و کیفیت ساخت بالاتر را با هزینه‌ای کمتر فراهم می‌کرد ولی از طرف دیگر کاهش امکانات رفاهی و تنظیمات دستی برای بخش‌های مختلف آن باعث می‌شد تا همواره نقدهایی را به همراه داشته باشد.

در نهایت سمند SE به عنوان یک سدان کاملا اقتصادی، رسالت خود را در پر کردن فاصله قیمتی میان خودروهای پایین‌رده مانند پراید و تیبا با محصولات میان‌رده ایران خودرو به انجام رساند. این خودرو نمادی از تلاش برای ارزان‌سازی یک پلتفرم جاافتاده بود؛ رویکردی که اگرچه از لحاظ تنوع بصری و رفاهی چندان هیجان‌انگیز به نظر نمی‌رسید، اما توانست نیاز مبرم بخش بزرگی از جامعه را به یک خودروی جادار، با دسترسی آسان به قطعات یدکی و شبکه خدمات پس از فروش گسترده در سراسر کشور، پاسخ دهد.

طراحی ظاهری سمند SE

همان‌طور که می‌دانید از دیرباز تاکنون در صنعت خودروی کشور، رویه متداولی برای معرفی تیپ‌های جدید وجود دارد و شرکت‌های سازنده به جای ایجاد تغییرات بنیادین در خطوط طراحی بدنه و قالب‌های اصلی اتاق، با ایجاد تغییرات جزئی مانند تغییر در گرافیک چراغ‌ها، فرم سپرها یا جلوپنجره سعی در خلق یک یا چند تیپ مختلف از یک محصول دارند. طراحی سمند se نیز دقیقا بر همین اساس شکل گرفته است. پایه و اساس طراحی این سدان به دو دهه پیش بازمی‌گردد و همان‌طور که کاملا مشخص است از یک طراحی کاملا ساده و به دور از المان‌های مدرن و حجم‌پردازی‌های پیچیده بهره می‌برد. با این وجود، تلاش شده تا با ترکیب برخی المان‌ها، هویتی مستقل اما اقتصادی برای این نسخه تعریف شود.

در قسمت جلوی سمند اس ای شاهد حفظ همان ویژگی و سادگی بودن مفرط خانواده سمند هستیم. چراغ‌های مستطیلی و کشیده جلو در ترکیب با جلوپنجره استفاده‌شده در سمند LX، عملا چهره‌ای آشنا و خنثی را به خودرو بخشیده است. سپر جلو هیچ تغییری نداشته و کاملا ساده طراحی شده است و حتی مه‌شکن‌ها نیز در این نسخه حذف شده‌اند که به هرچه ساده‌تر شدن نمای روبرویی کمک کرده است. با این حال طراحی قسمت جلو یک نکته مثبت هم دارد و آن فاصله نسبتا زیاد رادیاتور تا سپر جلو است که باعث می‌شود در صورت تصادف، آسیب کمتری به اجزای سیستم خنک‌کننده وارد شود.

در قسمت جانبی با همان استایل کاملا ساده، خطوط طراحی نرم و محافظه‌کارانه روبرو می‌شویم. تناسب ابعادی خودرو با توجه به طول 4500 میلی‌متری آن قابل قبول است و کاملا حس یک خودروی جادار را القا می‌کند. از این نما، ماهیت ارزان‌سازی‌شده سمند SE بیشتر خودنمایی می‌کند؛ چرا که به جای رینگ آلومینیومی از رینگ‌های 15 اینچی فولادی به همراه قالپاق استفاده شده است. این مسئله به وضوح از هیجان نمای کناری کاسته و ارتقای ظاهر این بخش غالبا نیازمند تعویض رینگ‌ها توسط خود خریدار خواهد بود.

بیشترین تفاوت و امضای طراحی سمند SE را باید در قسمت عقب جستجو کرد. در حالی که سمند LX با بهره‌مندی از چراغ‌های باریک و کشیده سعی داشت جلوه‌ای لوکس‌تر از خود نشان بدهد اما مهندسان برای تیپ SE به سراغ یک طراحی جدید رفتند. در این قسمت شاهد استفاده از چراغ‌های عقب بزرگ، پهن و مورب هستیم که در آن زمان به طرح بنزی شهرت یافته بود. جانمایی قسمت پلاک و فرم قاب آن نیز نسبت به سمند معمولی تغییر کرده اما طراحی سپر دست‌نخورده باقی مانده است.

این تغییرات جزیی در نمای عقب، باعث شده تا شاهد بازخوردهای زیادی باشد. از یک طرف، برخی  از افراد این ساختارشکنی را یک حرکت جسورانه دانسته و نمای عقب SE را به دلیل تفاوت و پهنای بیشتر چراغ‌ها، زیباتر و متمایزتر از سایر تیپ‌ها ارزیابی می‌کنند. اما از طرف دیگر، از منظر اصول هماهنگی در طراحی خودرو، ترکیب جلوپنجره کامل مدل LX با نمای عقبی که به طور کامل دگرگون شده، یک نوع ناهماهنگی در طراحی (عدم تطابق خطوط جلو و عقب) ایجاد کرده است. استفاده از المان حجیم چراغ‌ها و حجم‌پردازی نه‌چندان جذاب در این نما باعث شده تا کلیت خودرو چندان جوان‌پسند نباشد و به عقیده بسیاری این سبک طراحی یک عقبگرد کامل نسبت به خطوط اصیل طراحی سمند است.

از دیگر نکات مربوط به بدنه سمند SE باید به کیفیت مناسب رنگ دوپوششه آن اشاره کرد که مقاومت خوبی در برابر شرایط جوی دارد اما از طرف دیگر نقدهایی به کیفیت ورق‌های بدنه در برخی نواحی و همچنین افت تدریجی فرم اتاق در استفاده‌های طولانی‌مدت وارد است که در استهلاک ظاهری خودرو در گذر زمان تاثیرگذار خواهد بود.

طراحی داخلی سمند SE

فضای داخلی سمند SE درو واقع همان کابین نسخه‌های اولیه سمند است و شاهد هیچ تغییری در آن نیستیم. قطعا زبان طراحی داخلی خودرو متعلق به دهه‌های گذشته است و از الگوهای مدرن مینیمالیسم امروزی در آن خبری نیست. داشبورد با همان خطوط منحنی کلاسیک طراحی شده اما استفاده از تریم دورنگ کرم و مشکی به همراه قطعات دکوراتیو چوبی در پنل میانی و رودری‌ها، سطح کیفی و بصری کابین را ارتقا داده و آن را از حالت یکنواخت و خسته‌کننده خارج کرده است. این سبک طراحی باعث شده تا کابین سمند اس ای در قیاس با رقبای هم‌قیمتی که عمدتا کابینی تیره و پلاستیکی دارند، کمی دلنشین‌تر و خانوادگی‌تر به نظر برسد.

چیدمان کنسول میانی هم به‌صورت لایه‌لایه و چند تکه طراحی شده است. در یک بخش شاهد جانمایی پنل پخش سیستم صوتی، تنظیمات دستی سیستم تهویه مطبوع، کلیدهای کنترلی و کامپیوتر معروف سمند هستیم. صفحه کیلومتر به صورت کاملا آنالوگ و با طراحی قدیمی است اما غربیلک فرمان در نسخه‌های جدیدتر، بازطراحی شده و از جذابیت بیشتری برخوردار است.

در بخش ارگونومی نیز صندلی‌های سمند SE به صورت دستی و اهرمی تنظیم می‌شوند. موقعیت جانمایی صندلی‌ها در این مدل به شکلی است که نسبت به سایر پلتفرم‌های هم‌رده، در ارتفاع پایین‌تری نصب شده‌اند و این ویژگی حس نشستن در یک کابین عمیق را به راننده و سرنشینان القا می‌کند و حس اسپرت‌تری دارد. همچنین نسبت به صندلی‌های رقبای هم‌رده از کیفیت بالاتر، دربرگیرندگی بهتر و فوم‌ نرم‌تری بهره می‌برند که باعث راحتی بیشتر در مسافت‌های طولانی می‌شود.

یکی از برگ‌های برنده سمند را باید جادار بودن فضای داخلی آن دانست. بهره‌مندی از فاصله محوری ۲۶۷۱ میلی‌متری باعث شده تا فضای پا و سر برای ۴ یا ۵ سرنشین بزرگسال در حد متاسبی باشد و محدودیت‌های آزاردهنده‌ای احساس نشود. از دیگر نکات مثبت این محصول باید به تعبیه دریچه تهویه هوا برای سرنشینان عقب نام برد که به گردش هرچه بهتر هوا در این سدان خانوادگی کمک شایانی می‌کند. علاوه بر این بهره‌مندی از صندوق عقب بزرگ با حجم ۵۰۰ لیتر نیز آن را برای سفرهای خانوادگی و مسافرت‌های طولانی ایدئال کرده است.

در بخش کیفیت متریال به‌کاررفته در کابین نیز باید گفت که با توجه به ذات اقتصادی سمند SE، شاهد استفاده گسترده از پلاستیک خشک در کابین هستیم. نکته قابل توجه این است که برخلاف افت کیفیت و استهلاک شدید در کابین برخی رقبای هم‌رده به‌خصوص مدل‌های چینی تولیدشده در دهه ۹۰، متریال داخلی سمند از مقاومت خوبی برخوردار است. با این حال بروز سر و صدا از ناحیه درها و قطعات پلاستیکی پس از کارکردهای بالا محسوس است و نیازمند رسیدگی و صداگیری دوره‌ای دارد.

مشخصات فنی سمند SE

در بخش مشخصات فنی ایران خودرو همان سیاست کاهش و کنترل هزینه را در این مدل در پیش گرفته است. به همین دلیل دیگر خبری از موتور ملی EF7 در سمند SE نیست و این سدان اقتصادی از همان موتور نام آشنای XU7 با حجم ۱.۸ لیتر و ۴ سیلندر استفاده می‌کند. این موتور تنفس طبیعی که اولین بار روی پژو ۴۰۵ استفاده شده، قادر است ۱۰۰ اسب بخار قدرت و ۱۵۳ نیوتن‌متر گشتاور را در دور ۳۰۰۰ بر دقیقه تولید کند. نیروی تولیدشده توسط پیشرانه از طریق گیربکس ۵ سرعته دستی با کد BE3 به محور و چرخ‌های جلو منتقل می‌شود.

برکسی پوشیده نیست که این موتور برای وزن ۱۲۲۰ کیلوگرمی سمند، ضعیف است و نسبت قدرت به وزن این محصول رقم هیجان‌انگیزی نیست. شتاب صفر تا صد سمند SE در حدود ۱۳ – ۱۴ ثانیه اعلام شده است. نکته مثبت این پیشرانه در دسترس بودن حداکثر گشتاور در دور موتور پایین (۳۰۰۰) است که باعث می‌شود در سربالایی‌ها و مسیر‌های کوهستانی از کشش مناسبی برخوردار باشد و حتی هنگام حرکت با کولر روشن دچار افت توان شدید نشود. از نقاط ضعف این پیشرانه باید به بالا بودن دور موتور در سرعت‌های بالای ۱۰۰ کیلومتر اشاره کرد که به راحتی فراتر از ۴۰۰۰ قرار می‌گیرد و باعث نفوذ صدای آزاردهنده موتور به کابین می‌شود.

رفتار گیربکس سمند SE به طور کلی مناسب است و صرفا در حالت سرد و ابتدای حرکت، به‌خصوص در تعویض دنده از یک به دو با کمی سفتی و درگیرکننده عمل می‌کند که پس از رسیدن به دمای کاری مطلوب، این مشکل برطرف شده و تعویض‌ها نرم‌تر انجام می‌شوند. از نظر مصرف سوخت اگرچه کاتالوگ رسمی عدد را در محدوده ۸.۳ لیتر در هر ۱۰۰ کیلومتر نشان می‌دهد اما بررسی‌ها نشان می‌دهد که این موتور به دلیل بهره‌مندی از ۸ سوپاپ و تکنولوژی قدیمی به راحتی مصرفی در حدود ۱۰ لیتر را نیز تجربه می‌کند که البته در نسخه‌هایی با کارکرد بالا و به دلیل مستهلک شدن قطعات، این مصرف بیشتر نیز خواهد بود.

از نظر تعلیق، سمند SE در محور جلو از سیستم مک فرسون و در محور عقب از سیستم نیمه‌مستقل بهره می‌برد. این ساختار باعث شده تا شاهد سواری نرم و بی‌آزار در سمند SE باشیم که به‌خوبی از پس جذب ناهمواری‌های جاده بر می‌آيد. وزن بالای خودرو باعث شده تا سمند اس ای چسبندگی و به اصطلاح خواب خوبی روی جاده داشته باشد که باعث افزایش اطمینان راننده به‌خصوص در سرعت‌های بالا می‌شود. البته باید گفت که این نرمی تعلیق در کنار وزن بالا باعث ایجاد حرکات عرضی در پیچ‌های تند می‌شود که نقطه ضعف محسوب می‌شود.

با وجود بهره‌گیری از ترمز ضدقفل (ABS) و توزیع الکترونیکی نیروی ترمز (EBD)، استفاده از دیسک در جلو و کاسه در عقب اما ترمزها به طور کلی عمکلرد مناسبی برای متوقف کردن این سدان سنگین ندارند و عملکردی کندتر از حد انتظار داشته و در مواقعی در زیر پا خشک یا به اصطلاح چوب می‌شوند و بهتر است از نمونه‌های بهتر بوستر ترمز در این بخش استفاده و جایگزین شود.

بزرگ‌ترین نقطه ضعف سمند SE را باید استهلاک بالای موتور XU7 و معضل همیشگی آن یعنی سوختن واشر سرسیلندر دانست که ریشه در معماری بلوک موتور دارد. این موتور از سیستم خنک‌کننده در یک مداربسته با تکنولوژی بوش-تَر (Wet Liner) استفاده می‌کند و آب به صورت آزادانه و مدام در اطراف بوش‌های سیلندر در گردش است و سطح تماس زیادی با واشر سرسیلندر دارد. نقطه بحرانی این موتور در کنار سیلندرهای دوم و سوم قرار دارد.

سوپاپ‌های دود این دو سیلندر که دارای حرارت بسیار بالایی هستند در فاصله بسیار کمی از یکدیگر طراحی شده‌اند. درست از میان این دو منبع حرارتی عظیم، یک آب‌راه بسیار باریک ۳ میلی‌متری عبور می‌کند که مایع خنک‌کننده ۹۰ درجه‌ای را از خود عبور می‌دهد. این اختلاف دمای شدید، فشار فوق‌العاده‌ای به واشر سرسیلندر در این نقطه وارد می‌کند. اگر به هر دلیلی مثل رسوب‌گرفتگی یا خرابی فن، مسیر آب مسدود شود یا دمای آن بالا برود، آب در این محفظه کوچک به نقطه جوش رسیده، حباب ایجاد می‌کند و پدیده کاویتاسیون (خوردگی سرسیلندر) آغاز می‌شود.

مشخصات کلی

ابعاد و ظرفیت ‌ها

آپشن های سمند SE

هنگام بررسی سطح تجهیزات سمند se باید این نکته را درنظر داشت که این خودرو به عنوان یک نسخه اقتصادی و با هدف کاهش قیمت تمام‌شده روانه بازار شد. از این رو ایران خودرو اکثر امکانات اضافی را از روی آن حذف کرده و به حفظ حداقل‌ها بسنده کرده است.

در بخش ایمنی شاهد استفاده از دو کیسه هوا برای راننده و سرنشین جلو هستیم که در کنار بهره‌مدی از ساختار مستحکم ستون‌ها و شاسی، ایمنی نسبتا مناسبی را ایجاد کرده است و نسبت به سایر مدل‌های رقیب و هم‌رده خود یک امتیاز جدی در حفظ جان سرنشینان دارد. استفاده از کمربندهای ایمنی با قابلیت تغییر ارتفاع، سیستم ضد سرقت یا ایموبلایزر به همراه قفل مرکزی نیز باعث ارتقای سطح ایمنی شده است.

سیستم ترمز سمند SE شامل دیسک‌های خنک‌شونده در محور جلو و ترمزهای کاسه‌ای در محور عقب است که شامل سیستم ضدقفل ABS و توزیع الکترونیکی نیروی ترمز EBD نیز می‌شود. نقش سیستم EBD در این خودرو به دلیل داشتن صندوق عقب بزرگ ۵۰۰ لیتری و پتانسیل بالای حمل بار بسیار ضروری است؛ چرا که این سامانه با توجه به توزیع وزن خودرو و میزان بار موجود در صندوق، نیروی ترمز را میان چرخ‌های جلو و عقب تقسیم می‌کند تا از انحراف خودرو در ترمزگیری‌های ناگهانی جلوگیری شود. حذف مه‌شکن‌های جلو در این تیپ را باید یکی از کاستی‌های بارز بصری و عملکردی در هوای مه‌آلود دانست.

در بخش امکانات رفاهی شاهد حذف برخی آپشن‌ها در این مدل نسبت به تیپ LX هستیم. از جمله این موارد می‌توان به حذف شیشه بالابرهای برقی عقب و تغییر آن‌ها به نمونه دستی، حذف آینه‌های برقی و تغییر به مدل دستی، حذف تنظیم برقی پشتی صندلی‌های جلو و امکان تنظیم دستی آن، حذف چراغ مطالعه ردیف عقب و هشدارهای پیشرفته سیستم سخنگو هستیم.

جدول امکانات رفاهی و ایمنی به صورت زیر تکمیل می‌شود:

قیمت سمند SE در بازار

سمند SE به عنوان یک پروژه ارزان‌سازی، با این هدف پا به عرصه گذاشت که  بتواند خلا میان خودروهای ‌اقتصادی شهری نظیر خانواده پراید و تیبا و سدان‌های خانوادگی مجهزتر مانند سمند LX و پژو پارس را پر کند. تولید و فروش خودرو سرانجام در سال‌های ۱۳۹۵ تا ۱۳۹۶ برای همیشه در پایان یافت.

قیمت خودرو سمند SE در نسخه‌های کارکرده با توجه به سال ساخت، وضعیت سلامت بدنه و فنی در زمان نگارش مقاله (تیر ۱۴۰۵) از حدود ۶۰۰ میلیون تومان آغاز شده و تا ۸۵۰ میلیون تومان نیز معامله می‌شود. در این بازه قیمتی عملا گزینه‌های زیادی برای خرید وجود ندارد و صرفا مدل‌هایی همچون نسخه‌های کارکرده پراید و تیبا و مدل‌هایی از پژو با سال ساخت بالاتر وجود دارد. اگر با این بودجه به دنبال خرید یک خودرو سدان اقتصادی هستید، خرید سمند SE در حالتی که وضعیت فنی مناسبی داشته باشد از خرید نمونه‌های تولیدی سایپا برای جابجایی‌های بین‌شهری مناسب‌تر است. موتور XU7 نیز معماری پیچیده‌ای نداشته و برای دسترسی به قطعات آن و پیدا کردن مکانیک نیز دچار چالش نخواهید شد. در هنگام خرید این مدل وضعیت کلی اتاق شرط بسیار مهمی است چرا که عمده سمند‌های با کارکرد و سال ساخت بالا دچار افتادگی و ول شدگی کابین هستند که باید هنگام خرید دقت لازم را داشت.