پژو پارس ELX XUM؛ بررسی جامع و مشخصات فنی

حضور پژو پارس در بازار خودروی ایران در واقع روایت یک حضور طولانی از یکی از موفق‌ترین فیس لیفت‌های تاریخ صنعت خودروی کشور است. این سدان خانوادگی ابتدا با نام پرشیا وارد بازار شد که درواقع پاسخی درست و زیرکانه از سمت ایران خودرو به نیاز افرادی بود که تشنه طراحی‌های جدید و مدرن‌تر از پژو ۴۰۵ بوده اما توانایی خرید محصولات رده‌بالا را نداشتند. پژو پارس توانست با بهره‌مندی از پلتفرم موفق پژو ۴۰۵ و الهام از طراحی پژو ۴۰۶ به سرعت تبدیل به یک خودروی نیمه‌لوکس و موفق در سبد محصولات ایران خودرو شود. نسخه اولیه پژو پارس ابتدا با موتور معروف پژو یعنی XU7JP/L3 با حجم ۱۷۸۱ سی‌سی و قدرت ۹۸ اسب بخار وارد بازار شد و اگرچه برای استفاده روزمره و خانوادگی کفایت می‌کرد اما عطش خریداران جوان و علاقه‌مند به سرعت را سیراب نمی‌کرد.

در سل ۱۳۸۲ بود که ایران خودرو تصمیم گرفت با یک تصمیم جسورانه به سمت خلق نسخه‌ای قدرتمندتر و با امکانات بیشتر برود و نتیجه آن چیزی نبود جز معرفی پژو پارس ELX. نسل اول این خودرو توانست با بهره‌مندی از پیشرانه معروف ۱.۸ لیتری ۱۶ سوپاپ که به موتور زانتیا مشهور بود، راه صدساله را یک شبه طی کند. این خودرو به خوبی توانست خلا میان خودروهای اقتصادی با خودروهایی همچون سیتروئن زانتیا را پر کند و به‌دلیل بهره‌مندی از امکانات رفاهی بی‌سابقه که هنوز هم در بازار داخلی نمونه آن وجود ندارد، مانند صندلی‌های برقی مجهز به گرمکن و سردکن، بتواند به عنوان نمادی از خودروهای اسپرت و پرشتاب آن روزها تبدیل شود. استقبال بازار ایران هم به این محصول به حدی خوب بود که پژو پارس توانست جایگاه اسطوره‌ای در بازار پیدا کند، به طوری که این محصول تبدیل به معیاری برای سنجش شتاب و سرعت سایر مدل‌های داخلی شده بود.

اما با ایجاد محدودیت‌هایی در بخش آلایندگی و تامین قطعات، عمر این موتور به پایان رسید. ایران خودرو حالا دنبال جایگزینی بود تا بتواند نام و پروژه پارس ELX را زنده نگه دارد. مرکز تحقیقات موتور ایران خودرو یا همان ایپکو با طراحی پروژه جدید بر روی همان موتور آشنای XU7 سعی در تولید یک پیشرانه مناسب داشت که هدف آن رسیدن به استاندارد یورو۴، کاهش آلایندگی و حفظ توانایی‌های حرکتی در سطح بالا بود. خروجی این تلاش‌ها، تولد پژو پارس ELX با موتور جدید XUM بود؛ موتوری با حجم ۱۹۰۵ سی‌سی که با وجود ارتقای حجم، از همان معماری ۸ سوپاپ قبلی بهره‌مند بود.

عرضه پژو پارس ELX XUM به بازار، با واکنشی دوجانبه از سمت مصرف‌کنندگان ایرانی مواجه شد. از یک طرف، افرادی که تعصب بالایی روی پارس ELX داشتند و به شتاب خیره‌کننده و دور موتورهای بالای نسخه ۱۶ سوپاپ عادت کرده بودند، استقبال گرمی از این پیشرانه ۸ سوپاپ ۱۰۵ اسب بخاری نشان ندادند و افت ۵ اسب بخاری قدرت روی کاغذ، موجی از تردید را در میان خریداران ایجاد کرد. بررسی رفتار بازار در آن زمان گواه بر این موضوع بود که بسیاری از خریداران، همچنان نسخه‌های کارکرده و سالم تولیدشده پیش از سال ۱۳۹۱ (موتور زانتیا) را به نسخه‌های صفر کیلومتر XUM ترجیح می‌دادند. با این حال پارس ELX XUM اگرچه توان فنی نسخه قبلی را ندارد اما به‌عنوان نسخه پیشرفته موتور XU7 در رقابت با پارس‌های موتور معمولی و حتی TU5 توانست تا حضور قدرتمندی داشته باشد.

طراحی ظاهری پژو پارس ELX XUM

طراحی ظاهری پژو پارس ELX را باید به‌عنوان پخته‌ترین و موفق‌ترین فیس‌لیفت صنعت خودروی ایران روی پلتفرم پژو ۴۰۵ دانست. این سدان خانوادگی با بهره‌مندی از خطوط طراحی پژو ۴۰۶ شکل گرفت و توانست با عبور از زبان طراحی جعبه‌ای و خطوط کاملا صاف به سمت طراحی نرم و سیال حرکت کند. پارس ELX از نظر ساختار کلی بدنه تفاوتی با نسخه‌های قبلی خود و دیگر ‌مدل‌های پارس ندارد اما بررسی دقیق جزییات آن، می‌تواند دلیل ماندگاری این طرح در بازار ایران را روشن کند.

نمای جلو پژو پارس ELX XUM دقیقا همان جایی است که شاهد تغییر سبک طراحی از خطوط خشک پژو ۴۰۵ به خطوط منحنی و نرم هستیم که باعث شکل‌گیری چهره‌ای به مراتب جذاب‌تر و تهاجمی‌تر شده است. کاسه‌چراغ‌های جلو به تنهایی وظیفه ارتقای خشونت بصری و زاویه‌دار بودن طراحی را به دوش کشیده‌اند که همچنان هم برای طیف وسیعی از خریداران، جذاب و گیرا به نظر می‌رسند. سپر جلو به لطف بهره‌مندی از چراغ‌های مه‌شکن، علاوه بر ارتقای سطح امکانات نسبت به مدل پایه، باعث شده تا نمای بیرونی خودرو پهن‌تر دیده شود.

در قسمت نمای جانبی، تناسب ابعاد به واسطه حفظ ساختاری اصلی پلتفرم، دچار تغییرات خاصی نشده و همچنان آشنا و کلاسیک است. با این حال در نمای جانبی مدل‌های ELX وجود رینگ‌های معروف اسپرت آلومینیومی ۱۵ اینچی باعث تمایز و ارتقای جذابیت کلی آن شده است. این رینگ‌ها در ترکیب با سیستم ترمز دیسکی در هر ۴ چرخ که کالیپر‌های آن نیز در محور عقب خودنمایی می‌کند باعث شده تا نمای جانبی این مدل عضلانی‌تر و محکم‌تر به نظر برسد. نکته دیگر را باید بهره‌مندی از نوار ضربه‌گیر مشکی رنگ و پهن دانست که دور تا دور خودرو و روی درها امتداد یافته است. این نوارها بر اساس اصول طراحی دهه ۸۰ و ۹۰ میلادی استفاده شده و اگرچه نشان از کلاسیک بودن و اصالت خودرو است، اما اکنون دیگر در استانداردهای مدرن طراحی یک نقطه ضعف در قسمت یکپارچکی رنگ و حجم‌پردازی بدنه محسوب می‌شود.

نمای عقب پژو پارس ELX XUM جایی است که سادگی بیش از هر چیز دیگری به چشم می‌خورد. چراغ‌های دو رنگ عقب با گرافیک آشنای خود به نوعی امضای این مدل محسوب می‌شوند و تنها نقطه تمایز این مدل با دیگر تیپ و مدل‌های پژو پارس هستند. به طور کلی طراحی پارس ELX در زمان عرضه آن به بازار بسیار جذاب و گیرا بود و شاید هنوز هم از برخی سدان‌های داخلی اقتصادی، باوقارتر و با اصالت تر به‌نظر برسد اما دیگر باید پذیرفت که غبار پیری روی طراحی آن نشسته و عملا یک طراحی کاملا کلاسیک به‌شمار می‌رود که جذابیت امروزه آن هم نه از سر نوآوری، بلکه به دلیل فقدان تنوع و گزینه‌های جایگزین قدرتمند در این رده قیمتی است.

طراحی داخلی پژو پارس ELX XUM

ورود به کابین پژو پارس ELX با موتور XUM را باید نمایانگر یکی از مهم‌ترین تغییرات این خودرو دانست. گذار از داشبورد کلاسیک پژو پارس به آنچه اولین بار با نام داشبورد جدید شناخته شد، در این خودرو انجام شده است. ایران خودرو همزمان با معرفی موتور XUM، دستی هم به سر و روی کابین این سدان محبوب کشید تا بتواند کمی از حال و هوای پژو ۴۰۵ آن کم کند و جزییات مدرن‌تری را به آن بیفزاید. با این حال، تحلیل چیدمان و کیفیت این کابین، نقاط ضعف و قوت متضادی را در آن آشکار می‌کند.

از نظر چیدمان و استایل کلی باید گفت که داشبورد جدید فضای مدرن‌تری را به نمایش می‌گذارد. کنسول میانی به طور کلی بازطراحی شده و میزبان سیستم پخش ارتقایافته با ابعاد بزرگ‌تر است. استفاده از دکمه‌های فیزیکی بزرگ و مربعی‌شکل باعث شده تا دسترسی راننده به آنها در هنگام رانندگی آسان باشد اما ظرافت طراحی در آن‌ها به چشم ‌نمی‌خورد. غربیلک فرمان هم به‌روز شده و شاهد بهره‌مندی از دکمه‌های کنترل سیستم صوتی در کنار تزیینات طرح چوب هستیم. استفاده از روکش‌های چرمی و طراحی جدید صفحه پشت آمپر باعث شده تا روح تازه‌ای در کالبد قدیمی آن دمیده شود.

پاشنه آشیل این کابین جدید در پارس ELX XUM را باید بدون شک کیفیت متریال به‌کاررفته و ارگونومی آن دانست. در حالی که نسخه‌های قدیمی پژو پارس elx از پلاستیک نرم و با کیفیت بالا بهره می‌بردند اما متریال استفاده‌شده در داشبورد جدید به شدت خشک و فاقد کیفیت مورد انتظار است به طوری که در استفاده طولانی‌مدت، مستعد به صدا افتادن و لرزش است.

در بخش ارگونومی و راحتی هم عقبگرد معکوس نسبت به نسل طلایی ELX دیده می‌شود، چرا که دیگر شاهد صندلی‌های معروف به خلبانی مجهز به تنظیمات برقی کامل همراه با گرمکن و سردکن صندلی نیستیم و جایگزینی آن‌ها با نمونه بسیار ساده‌تر همانند خودروی دنا را داریم که تنها قسمت پشتی به‌طور برقی تنظیم می‌شود. با تمامی این تفاسیر، نقطه قوت همیشگی خانواده پژو پارس یعنی فضای سرنشینان بسیار خوب، همچنان پابرجاست.

فاصله محوری ۲۶۷۰ میلی‌متری باعث شده تا فضای پا و سر مناسبی در دسترس ۵ سرنشین بزرگسال باشد که در ترکیب با فضای صندوق ۴۷۰ لیتری می‌تواند پارس XUM را به یک خودروی کاملا مناسب و کاربردی برای خانوده‌ها تبدیل کند.

مشخصات فنی پژو پارس ELX XUM

بدون شک مهم‌ترین و پربحث‌ترین بخش پژو پارس ELX XUM را باید مشخصات فنی و تغییرات بنیادی در زیر کاپوت آن دانست. همان‌طور که پیش‌تر نیز اشاره کردیم، ایران خودرو موتور افسانه‌ای ۱.۸ لیتری ۴L یا همان موتور زانتیایی را کنار گذاشت و آن را با نمونه جدید کد تجاری XUM جایگزین کرد. این مدل در بازار و در اصطلاع عمومی به پارس ELX موتور 2000 شناخته می‌شود. اما حجم دقیق این موتور ۱۹۰۵ سی‌سی است که بر اساس قواعد مهندسی جهانی، یک موتور ۱.۹ لیتری محسوب می‌شود.

موتور XUM در واقع نسخه ارتقایافته و بهینه‌شده همان موتور xu7 است که با وجود افزایش حجم، همچنان از ساختار ۸ سوپاپ بهره می‌برد. تیم مهندسی ایران خودرو برای رساندن این موتور به استاندارد یورو ۴، تغییرات زیادی را اعمال کرده‌اند که از جمله آن‌ها می‌توان به ساختار جدید شاتون‌ها، تغیر کامل میل لنگ، طراحی جدید پیستون‌ها، تغییر میل بادامک و بازطراحی منیفولد‌های هوا اشاره کرد. همچنین برای پاس کردن استانداردهای آلایندگی، کاتالیست از زیر بدنه خارج شده و مستقیما بعد از منیفولد خروجی دود قرار گرفته است. خروجی این تغییرات، تولید ۱۰۵ اسب بخار قدرت در دور موتور ۵۵۰۰ و گشتاور ۱۵۴ نیوتن‌متری در دور موتور ۳۷۵۰ است که از طریق گیبرکس ۵ سرعته دستی به چرخ‌های جلو منتقل می‌شود.

اگرچه روی کاغذ موتور xum نسبت به پیشرانه قبلی، ۵ اسب بخار قدرت کمتری دارد و شتاب صفر تا صد آن نیز در حدود ۲ ثانیه کاهش داشته است اما در استفاده تجربی و روی آسفالت، رفتار این دو موتور تفاوت‌های تحلیلی جالبی دارد.

بررسی‌های روزمره نشان می‌دهد که نقطه قوت اصلی موتور XUM را باید دسترسی به حداکثر گشتاور در دور موتور پایین (۳۷۵۰ دور در دقیقه در برابر ۴۲۵۰ دور در نسخه L4) دانست. این ویژگی باعث می‌شود که این خودرو شتاب اولیه یا به اصطلاح کَندن بسیار خوبی داشته باشد. در رانندگی‌های شهری و جاده‌ای، این گشتاور بالای در دسترس، خود را با کشش بسیار خوب در سربالایی‌ها نشان می‌دهد. تجربیات عملی نشان می‌دهد که پارس XUM در شیب‌های تند جاده‌ای و حتی با روشن بودن سیستم تهویه مطبوع (کولر)، دچار افت توان محسوس نشده و راننده نیازی به معکوس‌کشیدن‌های مکرر در گیربکس احساس نمی‌کند.

نکته قابل تامل دیگر نیز هنگام عبور از پیچ‌های تند اتفاق می‌افتد؛ در موتور قبلی یعنی l4 خودرو در هنگام عبور از پیچ‌ها به علت قدرت بالای موتور دچار بیش‌فرمانی و ناپایداری در قسمت عقب می‌شد اما پارس xum به لطف بهره‌مندی از هماهنگی بسیار خوب میان موتور و گیربکس، با ثبات بیشتری وارد پیچ شده و بدون نیاز به تعویض دنده با کم‌فرمانی کمتری از اوج پیچ خارج می‌شود.

یکی دیگر از برگ برنده‌های خانواده ELX از همان روز اول را باید سیستم ترمز آن دانست. پارس xum هم به لطف بهره‌مندی از ترمزهای دیسکی خنک‌شونده در جلو و دیسکی عقب که به فناوری ضد قفل (ABS) و توزیع الکترونیکی (EBD) مجهز است، توان توقف بسیار خوبی را برای این سدان خانوادگی فراهم کرده است. سیستم تعلیق نیز با همان ساختار و فنربندی نرم خانواده پژو ۴۰۵ طراحی شده که سواری راحتی را برای سرنشینان فراهم می‌کند.

در بحث میزان مصرف سوخت اما شرایط برای هر مدل از ELX یکسان است. مصرف سوخت ترکیبی پژو پارس ELX XUM به طور ترکیبی توسط کارخانه ۸.۶ لیتر اعلام شده است اما در شرایط واقعی ارقام بسیار بیشتری را مصرف می‌کند. این موتور علی‌رغم داشتن ساختار ۸ سوپاپه اما پتانسیل بالایی برای تیونینگ و ارتقا از خود نشان داده است. تغییرات اصولی مانند نصب هدرز، کیت مکش هوا، تعویض شمع‌ها با نمونه‌های سوزنی و ریمپ ECU می‌تواند خروجی آن را ارتقا دهد و شتاب ثانویه آن را در حد موتورهای ۱۶ سوپاپ بالا ببرد.

در مقایسه با سایر پیشرانه‌های رایج بازار ایران، پارس XUM رفتاری کاملا متمایز از خود نشان می‌دهد. موتور ۱.۶ لیتری TU5 (با وجود ۱۶ سوپاپ بودن)، استهلاک و مصرف سوخت بسیار کمتری دارد، اما در دورهای پایین و سربالایی‌ها، هرگز نمی‌تواند کشش و گشتاور XUM را ارائه کند. از سوی دیگر، موتور ۱.۷ لیتری EF7 نیز که روی خانواده سمند نصب شده، عملا یک پیشرانه‌ دوربالا محسوب می‌شود؛ به این معنا که اگرچه در دورهای بالای ۵۰۰۰ قدرت و سرعت نهایی مناسبی تولید می‌کند اما در شتاب‌گیری اولیه و دورهای پایین، بازی را به گشتاور بالای موتور ۱۹۰۵ سی‌سی XUM واگذار می‌کند. در واقع، پارس XUM خودرویی برای شتاب‌گیری بی‌دردسر در دور پایین و رانندگی پرکشش شهری و جاده‌ای است.

مشخصات کلی

ابعاد و ظرفیت ‌ها

آپشن های پژو پارس ELX XUM

پژو پارس نسخه XUM در مقایسه با پارس‌های معمولی (سال) و پژو ۴۰۵، پکیج به مراتب کامل‌تری را در اختیار راننده و سرنشینان قرار می‌دهد، هرچند که در قیاس با دوران طلاییELX، برخی از جذاب‌ترین ویژگی‌های خود را از دست داده است. از جمله امکانات ایمنی و رفاهی آن می‌توان به افزوده شدن کیسه هوای سرنشین جلو و تجیهز این خودرو به ۲ کیسه هوا اشاره کرد. همچنین بهره‌مندی از سیستم ترمز ضد قفل (ABS) در کنار توزیع الکترونیکی نیروی ترمز (EBD) و دیسکی بودن هر ۴ چرخ، از نقاط مثبت آن محسوب می‌شود. برای افزایش امنیت نیز، سیستم ایموبیلایزر (ضد سرقت الکترونیکی) و قفل مرکزی با ریموت رادیویی در نظر گرفته شده است.

در بخش امکانات رفاهی هم این مدل از سیستم تهویه مطبوع اتوماتیک، سیستم صوتی جدید با یونیت بزرگ‌تر، دکمه‌های کنترل سیستم صوتی روی فرمان، تنظیم و تاشوندگی برقی آینه‌های جانبی، شیشه بالابر برقی برای هر چهار شیشه، دماسنج محیطی، سنسور عقب و پشتی صندلی برقی را نام برد.

جدول امکانات رفاهی و ایمنی به صورت زیر تکمیل می‌شود:

قیمت پژو پارس ELX XUM در بازار

از منظر جایگاه خرید ماشین و فروش خودرو در بازار، پارس XUM در وضعیت نسبتا بلاتکلیف قرار گرفته است. از یک سو، خریداران سنتی و متعصب خانواده ELX، همچنان نسخه‌های قدیمی‌تر مجهز به موتور زانتیا (L4) تولیدشده تا سال ۱۳۹۱ را به دلیل قدرت بالا و ذات ۱۶سوپاپه با وجود کارکرد بالاتر ترجیح می‌دهند. از سوی دیگر، خریداران منطقی‌تر که به دنبال کاهش هزینه‌های جاری و مصرف سوخت هستند، به سمت خرید پژو پارس LX TU5 یا خانواده سمند و دنا با موتور EF7 گرایش پیدا می‌کنند. این فشردگی رقابت باعث شده تا پژو پارس ELX XUM، با وجود شایستگی‌های فنی در کشش و گشتاور، از نظر شاخص نقدشوندگی، در رتبه‌ای پایین‌تر از برادران خود قرار بگیرد.

در زمان نگارش مقاله (تیر ۱۴۰۵) قیمت خودرو پژو پارس ELX با موتور  XUM بسته به سال ساخت و وضعیت فنی و بدنه از حدود ۱ میلیارد و ۱۰۰ میلیون تا ۱ میلیارد و ۳۰۰ میلیون تومان قابل معامله است. یکی دیگر از چالش‌های اساسی در بازار دست دوم خانواده ELX اعم از L4 و XUM، رانندگی پرفشار با آنهاست. به دلیل قدرت نسبتا مناسب این خودروها، درصد قابل‌توجهی از آن‌ها در جاده‌های برون‌شهری تحت فشار حداکثری قرار گرفته‌اند. از این رو، یافتن یک نمونه کاملا سالم و خانگی در بازار امروز کار دشواری به شمار می‌آید.