پراید ۱۱۱؛ بررسی و مشخصات فنی

شرکت سایپا در اوایل دهه ۷۰ شمسی یک خودروی کوچک شهری را با نام پراید به سبد محصولات خود اضافه کرد که در آن زمان، نسبت به رقیب اصلی یعنی پیکان، به‌مراتب خودروی مدرن‌تر و به‌روزتری محسوب می‌شد. البته خود پراید نیز طی یکی دو دهه قبل از آن در شرق آسیا، به‌ویژه ژاپن و کره جنوبی، تولید می‌شد و بعد از پایان تولید در این کشورها به ایران راه پیدا کرد تا طی سه دهه بعد از آن، یکی از اصلی‌ترین خودروهای اقتصادی بازار ایران لقب بگیرد.

شرکت سایپا انواع مختلف مدل‌های صندوق‌دار یا سدان و هاچ‌بک پراید را طی سال‌های مختلف در اختیار مشتریان قرار داد، اما نسل جدید خودروی پراید هاچبک از سال ۱۳۸۸ با نام پراید ۱۱۱ یا سایپا ۱۱۱ در دسترس خریداران ایرانی قرار گرفت. پراید ۱۱۱ از سال ۱۳۸۸ تا حدود ۱۱ سال بعد از آن به مشتریان داخلی فروخته شد و به دلیل قیمت ارزان و اقتصادی و هزینه‌های نگهداری پایین، بسیار مورد توجه افراد جوان و خانواده‌های کم‌جمعیت واقع شد.

این خودرو به‌عنوان یک هاچ‌بک کوچک شهری در قالب تیپ‌های مختلفی در دسترس مشتریان قرار داشت که عمده تفاوت‌های آن‌ها به نبود یا حضور برخی امکانات نظیر سیستم ترمز ضدقفل، ایربگ و مواردی از این دست محدود می‌شد. از سال ۱۳۹۲ نیز به بعد، پراید ۱۱۱ تیپ SE به‌عنوان نسخه فول‌آپشن با استانداردهای بالاتر آلایندگی موتور و ارتقای اندک توان فنی پیشرانه در سبد محصولات سایپا و در اختیار مشتریان ایرانی قرار گرفت که یکی از پرفروش‌ترین تیپ‌های سایپا ۱۱۱ نیز محسوب می‌شود.

در ادامه، ضمن معرفی و بررسی پراید ۱۱۱، به اختلافات و تفاوت‌های تیپ‌های مختلف این هاچ‌بک اقتصادی و پرفروش سایپا نیز می‌پردازیم. لازم به توضیح است که پراید ۱۱۱ از سال ۱۳۹۹ در ایران به پایان خط رسید و به جای آن، محصولاتی مثل اتیبا ۲ و کوییک به‌عنوان هاچ‌بک‌های اقتصادی سایپا به مشتریان عرضه شدند.

طراحی ظاهری پراید ۱۱۱

طراحی ظاهری پراید ۱۱۱ نسبت به نسخه‌های قبلی پراید هاچبک تا حد زیادی به‌روزرسانی شده و مواردی مثل طرح چراغ‌ها، جلوپنجره، فرم سپرها به همراه برخی جزئیات دیگر بدنه در این مدل، تا حد زیادی با نسخه‌های قدیمی و اصیل پراید هاچ‌بک تفاوت پیدا کرده است.

مهم‌ترین به‌روزرسانی این خودرو به نمای جلو مربوط می‌شود که مشابه پراید ۱۳۲ بوده و شامل چراغ‌های جدید، طرح جلوپنجره مدرن‌تر و طراحی سپر جدیدتر می‌شود. این سبک طراحی مورد استقبال مشتریان قرار گرفته و در قالب یک خودروی اقتصادی نمی‌توان انتقاد چندانی به آن وارد دانست؛ به نحوی که بسیاری از مشتریان این محصول را زیباتر از گزینه‌های قبلی دانسته و از طراحی جدید آن لذت می‌برند.

البته در مقایسه با خودروهای جدیدتر، نمای پراید ۱۱۱ در بخش چهره چندان جذاب نیست، اما به هر حال در زمان خودش و در مقایسه با محصولات موجود در بازار، به‌ویژه تولیدات اقتصادی قدیمی، مورد استقبال مشتریان واقع شد.

نمای کناری پراید ۱۱۱ همان اتاق و بدنه پراید هاچبک است که شاید برخی حجم‌پردازی‌های آن کمی دچار تغییر شده باشد تا بدنه خوش‌استایل‌تر به نظر برسد، اما این تغییرات خیلی شدید و فاحش نیستند. شرکت سایپا سعی کرده با استفاده از موارد جزئی نظیر طرح قالپاق‌های جدیدتر و قاب آینه‌های متفاوت، نمای جانبی پراید ۱۱۱ را جدیدتر از قبل جلوه دهد و آن را در چشم مشتریان مدرن‌تر نشان دهد.

نمای عقب خودرو نیز، به‌ویژه در بخش چراغ‌ها و تا حدودی طراحی سپر، دچار به‌روزرسانی شده و حالا نمایی کمی به‌روزتر و متناسب با اصلاحات بخش جلو را به نمایش می‌گذارد.

در مجموع، طراحی ظاهری پراید ۱۱۱ در زمان خودش، یعنی اواخر دهه ۸۰ و در نبود محصولات هاچ‌بک اقتصادی روز دنیا در بازار، یک ویژگی مثبت برای این خودرو به شمار می‌رفت که مورد استقبال جوانان و طرفداران هاچ‌بک‌های اقتصادی هم واقع شد. اما قاعدتا طراحی قدیمی بدنه این خودرو که به نسل اول فورد فستیوا یا مزدا ۱۲۱ برمی‌گردد، چندان نمی‌تواند جذاب باشد؛ مگر برای افرادی که طرح‌های هاچ‌بک‌های کلاسیک را دوست دارند و از طراحی ظاهری پراید هاچبک و مدل ۱۱۱ تا حد زیادی لذت می‌برند.

المان‌های نمای جلو و عقب خودرو هم خیلی با یکدیگر تناسب ندارند، اما به واسطه به‌روزرسانی‌ها و اصلاحاتی که نسبت به مدل قدیمی پراید هاچبک پیدا کرده‌اند، نمی‌توان انتقاد خیلی زیادی به این مورد وارد دانست.

طراحی داخلی پراید ۱۱۱

طراحی داخلی پراید ۱۱۱ هم نسبت به نمای داخلی پرایدهای قدیمی‌تر تا حد زیادی عوض شده و یک طراحی نسبتا جدیدتر با انحناهای بیشتر، دریچه‌های تهویه دایره‌ای و سایر جزئیات جدید، نظیر بهره‌گیری از رودری‌های متفاوت و زیباتر، را به خود دیده است. این سبک طراحی در مقایسه با داشبورد انواع پرایدهای قدیمی‌تر به‌مراتب زیباتر شده و حضور در کابین را تا حد زیادی لذت‌بخش‌تر کرده است.

البته در مقایسه با طرح‌های داخلی خودروهای جدید، قاعدتا حرف زیادی برای گفتن نخواهد داشت و یک داشبورد ساده با رودری‌های ساده‌تر و طراحی داخلی کاملا اقتصادی را داخل سایپا ۱۱۱ مشاهده خواهید کرد. البته باز هم باید اشاره کنیم که بهره‌گیری از زوایای نرم‌تر، انحناهای بیشتر، بازطراحی مواردی مثل غربیلک فرمان و صفحه کیلومترشمار و بهبود ارگونومی داشبورد سبب می‌شود تا هم کاربرپذیری این خودرو برای راننده راحت‌تر شود و هم حس و حال بهتری برای سرنشینان به وجود بیاید.

مطابق انتظار، تمامی بخش‌های داشبورد و رودری‌ها از پلاستیک خشک و نه‌چندان باکیفیت ساخته شده‌اند و تریم خاکستری و مشکی برای آن انتخاب شده است. قاعدتا لمس کردن این پلاستیک‌ها حس چندان خوبی به کاربر منتقل نمی‌کند، اما نکته اینجاست که از یک خودروی هاچ‌بک اقتصادی تولید سایپا انتظاری بالاتر از این هم نمی‌رود.

دسترسی به ادوات برای راننده راحت بوده و به واسطه ابعاد مناسب پنجره‌ها، نور قابل قبولی به داخل کابین وارد می‌شود و برخلاف انتظار، کابین این خودرو خیلی دلگیر احساس نمی‌شود. البته فضای داخلی کابین چندان جادار نیست. افراد بلندقد در ردیف جلو می‌توانند حضور پیدا کنند، اما ردیف عقب نهایتا برای دو نفر با قد حدود ۱۷۰ سانتی‌متر می‌تواند مناسب باشد و افراد بلندقدتر با محدودیت‌هایی مثل تنگی فضای سر یا زانوها مواجه خواهند شد.

صندلی‌ها قابلیت تنظیم دستی در ردیف جلو دارند و فرم آن‌ها چندان راحت به نظر نمی‌رسد؛ بنابراین برای مسافرت‌های طولانی، قاعدتا راننده و سرنشینان بعد از هر دو ساعت نیاز به استراحت خواهند داشت. صندلی‌های ردیف عقب اوضاع نامناسب‌تری دارند و فرم نیمکتی آن‌ها می‌تواند خیلی زودتر بدن سرنشین را خسته و کوفته کند.

درون صندوق عقب پراید ۱۱۱ هم یک فضای نسبتا محدود ۲۰۰ لیتری وجود دارد که نهایتا می‌تواند لوازم مسافرتی یک یا دو نفر را در خود جا بدهد. بنابراین برای استفاده‌های خانوادگی و مسافرتی، این خودرو چندان مناسب نیست و بهتر است نمونه‌های صندوق‌دار پراید یا تیبا را به جای آن تهیه کنید.

به‌طور کلی باید گفت که کابین پراید ۱۱۱ نمونه بارز و مصداق واقعی یک کابین اقتصادی در بازار ایران محسوب می‌شود. متریال استفاده‌شده در آن کاملا ارزان‌قیمت و ساده است و فرم طراحی یا تزئینات داخلی نیز چنگی به دل نمی‌زند. البته باز هم باید اشاره کنیم که در مقایسه با انواع پرایدهای قدیمی‌تر، فضای داخلی این خودرو به‌مراتب زیباتر شده و محیط دلنشین‌تری را به کاربران خود هدیه می‌دهد.

مشخصات فنی پراید ۱۱۱

شرکت سایپا روی کلیه محصولات خانواده پراید خود از موتور چهارسیلندر ۱.۳ لیتری تنفس طبیعی با نام M۱۳ استفاده کرده است. این پیشرانه در نسخه‌های دارای استاندارد آلایندگی یورو ۳ و پایین‌تر، به حداکثر توان ۶۳ اسب بخار و ۱۰۳ نیوتن‌متر گشتاور دست پیدا می‌کند. اما در نسخه تیپ SE با استاندارد آلایندگی یورو ۴، این موتور با کمی به‌روزرسانی همراه شده و توان آن نیز بهبود پیدا کرده است؛ به‌نحوی‌که در بهترین حالت می‌تواند حدود ۷۱ اسب بخار قدرت و ۱۰۸ نیوتن‌متر گشتاور تولید کند. عمده مدل‌های پراید با سال ساخت پس از ۱۳۹۲ دارای چنین توان موتوری هستند.

انواع پراید ۱۱۱ با موتور یورو ۳ یا پایین‌تر که توان کمتری نیز تولید می‌کنند، دارای شتاب صفر تا صد حدود ۱۳.۸ ثانیه هستند و میانگین مصرف سوخت آنها نیز ۶.۷ لیتر در هر ۱۰۰ کیلومتر ارزیابی شده است. وزن این‌گونه پرایدهای ۱۱۱ حدود ۸۵۰ کیلوگرم بوده و بنابراین از لحاظ مصرف سوخت و شتاب‌گیری، عملکرد چندان مطلوبی نشان نمی‌دهند؛ چراکه خودرویی با این وزن و حجم موتور، در دنیای امروز باید راندمان بهتری از خود نشان دهد که با توجه به فناوری قدیمی پراید ۱۱۱، چنین اتفاقی رخ نداده است.

در نسخه‌های مجهز به موتور یورو ۴ که عمده آنها شامل تیپ SE می‌شوند، راندمان پیشرانه کمی بهبود پیدا کرده و به تبع آن، شتاب پراید ۱۱۱ نیز سریع‌تر شده است. هرچند این افزایش شتاب و کاهش مصرف سوخت چندان محسوس نیست. در این راستا شتاب پراید ۱۱۱ تیپ SE نزدیک به ۱۳.۴ ثانیه بوده و میانگین مصرف سوخت ترکیبی آن نیز به ۶.۴ لیتر در هر ۱۰۰ کیلومتر رسیده است که آمار چندان مناسبی برای یک خودروی ۹۰۵ کیلوگرمی محسوب نمی‌شود.

پراید ۱۱۱ دارای یک باک سوخت ۴۰ لیتری بوده و حداکثر سرعت آن نیز به ۱۶۰ کیلومتر بر ساعت می‌رسد. مطابق اکثر خودروهای اقتصادی، سیستم تعلیق ساده مک‌فرسون برای بخش جلو و محور پیچشی نیز برای بخش عقب این خودرو در نظر گرفته شده است. نتیجه این کار، دستیابی به کیفیت سواری کاملاً معمولی و حتی ضعیف در پراید ۱۱۱ بوده که عمده لرزش‌ها و ناهمواری‌های سطح جاده را به‌صورت ارتعاش به داخل کابین منتقل می‌کند و در مجموع می‌توان گفت که کیفیت سواری این خودرو چندان لذت‌بخش و نرم نیست؛ هرچند که نسبت به برخی خودروها می‌توان آن را کمی قابل‌تحمل‌تر ارزیابی کرد.

از طرف دیگر، در بحث تعادل و هندلینگ نیز انتظار بالایی از این هاچ‌بک اقتصادی نمی‌رود. در شرایط عادی، پایداری و چسبندگی پراید ۱۱۱ قابل‌قبول است، اما افزایش سرعت و انجام مانورهای ناگهانی، به‌ویژه در عبور از پیچ‌ها، می‌تواند به خروج از جاده و بروز حادثه منجر شود. بنابراین، نباید چندان روی هندلینگ، پایداری و مانورپذیری این خودرو حساب باز کنید. از لحاظ ایمنی و استحکام بدنه یا شاسی نیز می‌دانیم که پراید ۱۱۱ اصلاً استاندارد بالایی ندارد و نمی‌توان امنیت قابل‌قبولی برای آن تصور کرد.

مشخصات کلی

ابعاد و ظرفیت ‌ها

آپشن‌های پراید ۱۱۱

پراید ۱۱۱ بر اساس برخورداری از برخی آپشن‌ها نظیر ترمز ضدقفل ABS، فرمان هیدرولیک و کیسه هوای جلو، به تیپ‌های مختلفی دسته‌بندی شده است که تولید بسیاری از آنها پس از دو یا سه سال اول به پایان رسید.

تیپ پایه پراید ۱۱۱ نسخه ST بوده که فاقد هر سه آپشن مذکور است. تیپ LX این خودرو فقط دارای فرمان هیدرولیک بوده و تیپ SL نیز تنها ترمز ضدقفل ABS را ارائه می‌دهد. تیپ SX پراید ۱۱۱ نیز هم فرمان هیدرولیک دارد و هم به ترمز ضدقفل ABS مجهز است. تیپ EX نیز دارای ترمز ضدقفل ABS و فرمان هیدرولیک، به‌علاوه ایربگ راننده است.

تیپ LE نیز با تیراژ محدود تولید شد که به لحاظ تجهیزات شبیه تیپ ST بوده، اما کیسه هوای راننده در آن وجود داشت. با این حال، مهم‌ترین تیپ پراید ۱۱۱ در سال ۱۳۹۲ با نام SE به میدان آمد. تیپ SE از لحاظ تجهیزات مشابه تیپ EX بود، اما کیسه هوای سرنشین جلو نیز به تجهیزات آن اضافه شد. تهویه دستی، تنظیم دستی صندلی‌های جلو و شیشه‌بالابرهای دستی از ویژگی‌های تجهیزاتی پراید ۱۱۱ محسوب می‌شوند که در تمامی تیپ‌های آن مشترک هستند.

قیمت پراید ۱۱۱ در بازار

پراید ۱۱۱ یکی از معدود انتخاب‌های طرفداران هاچبک‌های اقتصادی در بازار فروش ماشین ایران محسوب می‌شود که به دلیل قیمت پایین و فراوانی عرضه، بخش بزرگی از مشتریان هاچ‌بک‌های اقتصادی و کوچک شهری را به سوی خود کشانده است. این محصول صرفاً از لحاظ قیمت خودرو و هزینه نگهداری، خودروی مناسبی محسوب می‌شود و از دیگر جهات، نکته مثبت خاصی در آن دیده نمی‌شود.

البته ابعاد کوچک خودرو و هزینه پایین‌تر قطعات یدکی یا لوازم بدنه، آن را برای استفاده در شهر، به‌ویژه شهرهای بزرگ، به گزینه‌ای مناسب و کم‌هزینه از نظر نگهداری تبدیل می‌کند. اما برای استفاده‌های جاده‌ای به هیچ وجه توصیه نمی‌شود؛ چراکه کیفیت سواری و ایمنی آن چندان مطلوب نیست. با این حال، بسیاری از مشتریان بودجه خرید خودروهای گران‌تر را ندارند و به ناچار محصولاتی نظیر پراید ۱۱۱ را به‌عنوان یک هاچ‌بک اقتصادی شهری و متناسب با بودجه خود خریداری می‌کنند.

قیمت پراید ۱۱۱ با توجه به تنوع تیپ و سال ساخت این خودرو، بازه نسبتاً گسترده‌ای را در محدوده زیر ۹۰۰ میلیون تومان در بازه زمانی شهریورماه ۱۴۰۵ شامل می‌شود. اما اگر بخواهید نمونه‌های سال ۱۳۹۹ این خودرو را که بالاترین مدل‌های پراید ۱۱۱ محسوب می‌شوند خریداری کنید، باید چیزی بین ۷۰۰ تا ۸۵۰ میلیون تومان کنار بگذارید. پراید ۱۱۱ در بازار ایران رقبای چندانی ندارد، اما شاید برخی مدل‌های پایین‌تر پژو ۲۰۶ تیپ ۲ بتوانند نقش رقبای اصلی این خودرو در بازار ایران را بازی کنند.